Luca Jahier: Krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności są w zaawansowanej fazie realizacji

EKES info: Na jakim etapie znajdują się krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności w państwach członkowskich?

Luca Jahier: Rok temu byliśmy na samym początku wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności – wtedy bardzo niewiele krajów mogło pochwalić się postępami w przygotowaniu planów krajowych.  

Na tamtym etapie chodziło przede wszystkim o to, by podkreślić, jak ważne jest stosowanie artykułu 18 rozporządzenia UE w sprawie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, który dotyczy obowiązku angażowania przez państwa członkowskie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych, władz lokalnych, uczelni wyższych oraz innych zainteresowanych stron w przygotowanie, realizację i monitorowanie planów. Chodziło też o to, by sprawdzić, na ile kraje faktycznie wywiązują się z tego obowiązku.

W tym roku 26 krajów sfinalizowało swoje plany (Niderlandy są na końcowym etapie tego procesu); ponadto 24 plany zostały już zatwierdzone i wiele z nich jest realizowanych. Wyjątkiem są tu dwa państwa ze względu na dotyczący je mechanizm warunkowości w zakresie praworządności. W niektórych przypadkach plany zostały już w pełni zakończone, uzyskały pozytywną ocenę UE odnośnie do pierwszych sześciu miesięcy ich wdrażania i czynione są szybkie postępy w odniesieniu do drugiego sześciomiesięcznego okresu. Należy odnotować, że stosowanie w praktyce artykułu 18 wspomnianego rozporządzenia obejmuje znacznie więcej aspektów i że obecnie ostateczna treść krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności jest ogólnie pozytywnie oceniana przez zorganizowane społeczeństwo obywatelskie.

Mimo że istnieje wiele różnic jakościowych, jeśli chodzi o stopień zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w poszczególnych państwach członkowskich – w niektórych z nich jest ono minimalne – to wyodrębniono również kilka bardzo dobrych praktyk. Na przykład w Austrii, Francji, Luksemburgu, Hiszpanii i Szwecji istnieje ścisła, konstruktywna i przejrzysta współpraca z rządami, wzmacniana stałym dialogiem. W Czechach, Estonii, Finlandii, Włoszech i Hiszpanii stworzono stronę internetową na użytek kampanii dotyczącej Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności lub rządowy portal internetowy zawierający przejrzyste informacje dostępne dla ogółu społeczeństwa. We Włoszech w listopadzie 2021 r. ustanowiono na szczeblu rządowym stałe partnerstwo okrągłego stołu, koordynowane przez przewodniczącego Krajowego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. W Chorwacji zorganizowane społeczeństwo obywatelskie uczestniczy w przygotowywaniu przetargów dotyczących wdrożenia krajowego planu odbudowy i zwiększania odporności. W Portugalii utworzono Krajowy Komitet Monitorujący obejmujący m.in. przedstawicieli partnerów społecznych, uczelni wyższych i sektora społecznego.

Można z tego wnioskować, że należy w dalszym ciągu podkreślać, jak ważne jest angażowanie społeczeństwa obywatelskiego, zachęcać państwa członkowskie do uczenia się z pozytywnych doświadczeń i stosowania tych najlepszych praktyk. Możemy też potwierdzić, że wysokiej jakości, skuteczne i stabilne uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zarządzaniu gospodarczym w państwach członkowskich powinno opierać się na przepisach prawnych, a także na publicznych i przejrzystych procedurach określonych w dyrektywie lub rozporządzeniu UE.