Giuseppe Guerini - Η οικονομία των ψηφιακών πλατφορμών αποτελεί ταχέως διευρυνόμενο φαινόμενο, το οποίο ξεπερνά τα σύνορα της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι ψηφιακές πλατφόρμες δημιουργούν έναν «εικονικό χώρο» στον οποίο πραγματοποιούνται αλληλεπιδράσεις και ανταλλαγές που είναι κάτι περισσότερο από μια απλή συνάντηση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και μπορούν να ασκήσουν μια ολοένα και πιο αναβαθμισμένη δύναμη ελέγχου και επιρροής στους εργαζόμενους, τους προμηθευτές και τους χρήστες. Αποτελούν επίσης εξαιρετική ευκαιρία για ανατρεπτική καινοτομία, προσφέροντας νέες υπηρεσίες στους πελάτες και νέες δυνατότητες απασχόλησης. Αυτό είναι δυνατό μέσω της χρήσης συστημάτων κατάρτισης προφίλ και ευρείας χρήσης των δεδομένων, με την εφαρμογή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και αλγορίθμων που καθορίζονται από εκείνους που διαχειρίζονται τις πλατφόρμες.

Με την ανάπτυξη αυτού του φαινομένου έχουν επίσης πολλαπλασιαστεί οι μορφές εργασιακών σχέσεων για τα άτομα που εργάζονται μέσα από αυτές τις πλατφόρμες: σχέσεις αυτοαπασχόλησης, ασυνεχείς σχέσεις συνεργασίας, εξατομικευμένες συμβάσεις εργασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συνεταιρισμοί που δημιουργούνται μεταξύ των εργαζομένων των ψηφιακών πλατφορμών μπορούν να αποτελέσουν ένα ενδιαφέρον βοήθημα για τη σταθεροποίηση των σχέσεων εργασίας, παρέχοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στους εργαζομένους που είναι επίσης ιδιοκτήτες των πλατφορμών και στους αλγορίθμους που εξασφαλίζουν τη λειτουργία τους.

Τι είναι όμως ο συνεταιρισμός πλατφορμών;

Ο συνεταιρισμός πλατφορμών είναι μια εταιρεία με συνεταιριστική μορφή και δημοκρατική διοίκηση, με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών, η οποία, μέσω μιας υποδομής πληροφορικής και πρωτοκόλλων που διασυνδέουν διάφορες —σταθερές και κινητές— συσκευές, οργανώνει την παραγωγή και την ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών.

Όπως κάθε συνεταιρισμός, οι συνεταιρισμοί πλατφορμών ανήκουν και διοικούνται από εκείνους που εξαρτώνται περισσότερο από αυτούς, εν προκειμένω τους εργαζομένους, τους χρήστες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Φυσικά, αυτό γίνεται λαμβάνοντας υπόψη το κατάλληλο συμβατικό πλαίσιο των εργαζομένων-μελών τόσο στην περίπτωση που εργάζονται ως εργαζόμενοι όσο και στην περίπτωση που αποκτούν το καθεστώς των αυτοαπασχολούμενων εργαζομένων.

Γι’ αυτό θεωρείται σημαντικό, κατά την υλοποίηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ψηφιακή μετάβαση, να συμπεριληφθούν πρωτοβουλίες για τη στήριξη της δημιουργίας συνεταιρισμών διαχείρισης ψηφιακών πλατφορμών, με στόχο επίσης την προώθηση της συλλογικής ιδιοκτησίας των ψηφιακών υπηρεσιών, των δεδομένων και των τεχνολογικών υποδομών, ώστε να καταστεί δυνατή η μεγαλύτερη διαφοροποίηση του οικονομικού περιβάλλοντος και η εξάπλωση της οικονομικής δημοκρατίας, ακόμη και στο πλαίσιο της ψηφιακής οργάνωσης της εργασίας και των επιχειρήσεων. Δεδομένου ότι ―όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση― παρατηρούνται ορισμένοι περιορισμοί όσον αφορά την ασφάλεια δικαίου για τους εργαζομένους και τους καταναλωτές που αλληλεπιδρούν στις πλατφόρμες, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί, αφενός, η συμβολή του «κοινωνικού διαλόγου» και, αφετέρου, ο ρόλος που μπορούν και πρέπει να επιτελούν οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας σε αυτό το πλαίσιο.

Με την παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ συμβάλλει κατά τρόπο έγκαιρο και συνεκτικό στο έργο που επιτελεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη ρύθμιση του καθεστώτος των εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες, καθώς και στον ευρύτερο διεθνή διάλογο σχετικά με το φαινόμενο των συνεργατικών πλατφορμών, αποδεικνύοντας ότι αποτελεί ένα πραγματικά αξιόπιστο όργανο, ικανό να εκπροσωπεί την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους της Ευρώπης.