Αποκλειστική συνέντευξη του Matthew Caruana Galizia, ερευνητή δημοσιογράφου και διευθυντή του Ιδρύματος Daphne Caruana Galizia στη Μάλτα.
«Εργάζομαι στο Ίδρυμα Daphne Caruana Galizia στη Μάλτα, το οποίο πήρε το όνομά του από τη μητέρα μου Δάφνη. Η μητέρα μου υπήρξε δημοσιογράφος επί τριακονταετία και ερευνούσε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου και κοινωνικά ζητήματα στη Μάλτα. Δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια μίας από τις σημαντικότερες έρευνές της, στις 16 Οκτωβρίου 2017. Έγινα μάρτυρας της δολοφονίας. Και έκτοτε, εγώ και η οικογένειά μου αγωνιζόμαστε για να της αποδοθεί δικαιοσύνη».
EESC info: Έχει βελτιωθεί η κατάσταση για τους δημοσιογράφους μετά τη δολοφονία της μητέρας σας;
Matthew Caruana Galizia: Για τους δημοσιογράφους γενικά, υπάρχει μια νέα αναγνώριση στους κόλπους της Επιτροπής όσον αφορά τη σημασία του ερευνητικού έργου και της σοβαρότητας των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε. Βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο, αλλά δεν νομίζω ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί αρκετά για τους δημοσιογράφους που επιτελούν ερευνητικό έργο.
Οι δημοσιογράφοι βεβαίως βελτιώνονται στον τομέα της έρευνας του οργανωμένου εγκλήματος, της διαφθοράς και του ξεπλύματος χρήματος. Γίνονται πιο αποτελεσματικοί με κάθε νέα συνεργατική έρευνα.
Τα «Pandora Papers» ήταν η τελευταία, μια απίστευτα αποτελεσματική, άρτια δομημένη έρευνα. Οι άνθρωποι που δούλεψαν σε αυτήν έκαναν απίστευτη δουλειά με ελάχιστα μέσα, αλλά η αιτία που το έργο μας δεν έχει γίνει ευκολότερο είναι επειδή, παγκοσμίως, οι αρχές δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στη μάχη κατά της διαφθοράς.
Υπήρξαμε αργοί στην ανάπτυξη νέων εργαλείων παγκοσμίως, τα οποία να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς. Και ναι, αυτό εξακολουθεί να σημαίνει ότι οι δημοσιογράφοι που δημοσιεύουν στοιχεία και εκθέσεις για τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα εκτίθενται σε σοβαρούς κινδύνους.
Πώς μπορεί η κοινωνία των πολιτών να υποστηρίξει τους ερευνητές δημοσιογράφους;
Οι μεγάλες και καλά χρηματοδοτούμενες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν το ερευνητικό έργο και να στηρίξουν την εργασία των ανεξάρτητων δημοσιογράφων σε ορισμένες σημαντικές έρευνες.
Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων μιλούν σχετικά με τις παραβιάσεις του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης και της χρήσης νομικών παρενοχλήσεων για τη φίμωση των δημοσιογράφων.
Έτσι, η οικογένειά μου έλαβε τεράστια στήριξη από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και, χωρίς τη στήριξη αυτή, δεν θα μπορούσαμε να έχουμε κάνει την πρόοδο που σημειώσαμε ως σήμερα στον αγώνα για τη δικαίωση της μητέρας μου.
Αλλά, φυσικά, αυτές οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εξαρτώνται με τη σειρά τους από χρηματοδοτήσεις ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, ευρωπαϊκών οργανισμών, ιδιωτών, από συνδρομές και άλλα συναφή.
Οι ΜΚΟ κακολογήθηκαν και απέκτησαν κακό όνομα και βρίσκονται και οι ίδιες στο στόχαστρο. Έτσι οφείλουμε να τις προστατεύσουμε και αυτές επίσης.
Τι περισσότερο μπορεί να κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να αποδείξει την προσήλωσή της στην ελευθερία του Τύπου;
Πιστεύω βαθιά ότι με την αλλαγή ηγεσίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι δημοσιογράφοι και οι άνθρωποι που εργάζονται στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που μάχονται για το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης, έχουν έναν σύμμαχο στην Επιτροπή και επίσης έχουμε έναν σύμμαχο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο προσφάτως δημιούργησε ένα βραβείο με το όνομα της μητέρας μου, το βραβείο δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia.
Αυτό αποδεικνύει ολοκάθαρα τη στήριξη ενός από τα σημαντικότερα θεσμικά όργανα της ΕΕ στην ερευνητική δημοσιογραφία κατά έναν ρεαλιστικό, αποτελεσματικό και έμπρακτο τρόπο.
Τα θεσμικά όργανα, κατά την άποψή μου, παρακωλύονται από τα κράτη μέλη της ΕΕ, τα οποία, λόγου χάρη, εφαρμόζουν πλημμελώς την οδηγία για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος όπως και τις οδηγίες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Υπάρχουν ορισμένες χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, οι οποίες δεν έχουν δημόσια μητρώα σχετικά με την κυριότητα εταιρειών. Η Κύπρος είναι μία από αυτές. Και αυτό καθιστά δυσχερέστερο το έργο των δημοσιογράφων.
Θέλω πραγματικά να βεβαιωθώ ότι η μητέρα μου δεν πέθανε για το τίποτα. Αυτό είναι πραγματικά το υπ’ αριθμόν ένα κίνητρό μου, ότι δηλαδή αντλήθηκαν διδάγματα από τη δολοφονία της μητέρας μου και ότι δεν θα ξανασυμβεί ποτέ κάτι τέτοιο. Θέλω να πω, συνέβη ξανά, πράγμα που αποδεικνύει ότι έχουμε πολύ δρόμο ακόμα. Δολοφονήθηκε ο Ján Kuciak, δολοφονήθηκε ένας δημοσιογράφος στην Ελλάδα κι ένας άλλος δημοσιογράφος στην Ολλανδία. Έχουμε λοιπόν πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά βρισκόμαστε στη σωστή κατεύθυνση. Το μόνο που χρειάζεται είναι να μην το βάλουμε κάτω.