Nicoletta Merlo 

Staże to dla młodych ludzi okazja do poznania świata pracy, otrzymania wskazówek i możliwości szkolenia. Oferta staży znacznie zwiększyła się w całej Europie, miedzy innymi dzięki programowi europejskiej gwarancji dla młodzieży. Zalecenie Rady w sprawie ram jakości staży z 2014 r. dało państwom członkowskim cenne wytyczne dotyczące wdrażania tego instrumentu. 

Niestety z biegiem czasu dochodziło do nadużyć i zakłóceń w sposobie odbywania staży. Coraz częściej wykorzystywano młodych stażystów jako tanią siłę roboczą, która zastępuje pracowników, a jednocześnie pozbawiona jest dostępu do odpowiednich zabezpieczeń i ochrony socjalnej. 

Z tego względu EKES popiera starania Komisji Europejskiej, by poprawić ramy jakości staży w całej Europie. Trzeba zwłaszcza rozszerzyć materiał edukacyjny i szkoleniowy oraz zwalczać nadużywanie staży oraz ich niewłaściwe wykorzystywanie. 

Komisja przygotowała dwa wnioski w tej sprawie – zaktualizowane zalecenie Rady i dyrektywę. Nie obejmują one jednak wszystkich kwestii, a niektóre ich aspekty są problematyczne: 

• odnoszą się one bez rozróżnienia do wszystkich rodzajów staży, bez uwzględnienia różnic między nimi, ich odrębnych celów oraz różnych zastosowań w państwach członkowskich; 
• nie przewidują wprowadzenia niezbędnych środków zapobiegających niewłaściwemu wykorzystywaniu staży na wczesnym etapie, brakuje również wiążących przepisów mających podnieść standardy jakości; 
• zakres stosowania wniosku dotyczącego dyrektywy ograniczono do stażystów uznawanych za pracowników lub pozostających w stosunku pracy, mimo że ma to miejsce w mniej niż połowie państw członkowskich; to z kolei zmniejsza zakres beneficjentów i grozi tym, że nie osiągnie się oczekiwanych rezultatów. 

Aby poprawić jakość staży, trzeba według mnie ustalić przede wszystkim minimalne kryteria jakości dla każdego rodzaju staży. Trzeba też już na wczesnym etapie ograniczyć ich stosowanie. Te kryteria powinny zapewnić podstawowe zabezpieczenia i silny nacisk na szkolenia. Powinny także zobowiązać strony do podejmowania odpowiednich środków, by przeciwdziałać wszelkim przypadkom niewłaściwego wykorzystywania staży, w tym dzięki lepszemu systemowi inspekcji. 

Jest także ważne, by położyć kres nieodpłatnym stażom poprzez wprowadzenie obowiązkowego świadczenia pieniężnego, dzięki czemu staże będą dostępne dla wszystkich. Nie można tu mówić o wynagrodzeniu w ścisłym tego słowa znaczeniu, ponieważ w większości przypadków stażyści nie są uznawani za pracowników, a ramy zatrudnienia zazwyczaj nie obejmują staży. Należy jednak określić wysokość tego świadczenia w zależności od zadań i obowiązków związanych ze stażem oraz uwzględnić wszelkie wydatki, które stażyści muszą ponieść w celu jego odbycia. 

Trzeba także zwrócić większą uwagę na rolę partnerów społecznych we wdrażaniu tego rozporządzenia na szczeblu krajowym, a także w monitorowaniu tego instrumentu i kontroli jego stosowania.