Είστε ο εισηγητής της γνωμοδότησης με θέμα «Προώθηση της αυτόνομης και βιώσιμης παραγωγής τροφίμων: στρατηγικές για την κοινή γεωργική πολιτική μετά το 2027» Ποιες είναι οι προτάσεις της ΕΟΚΕ στη γνωμοδότηση, ιδίως ως προς την ΚΓΠ μετά το 2027 όσον αφορά τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων;

Stoyan Tchoukanov: Χάρη στην ΚΓΠ η Ευρωπαϊκή Ένωση μπόρεσε να εξασφαλίσει σταθερό εφοδιασμό σε τρόφιμα υψηλής και ολοένα υψηλότερης ποιότητας για τον αυξανόμενο πληθυσμό της, διατηρώντας παράλληλα ένα μοντέλο οικογενειακής γεωργίας. Τα τελευταία 65 χρόνια, η εν λόγω πολιτική έχει εξελιχθεί, αλλά εξακολουθούν να επικρίνονται σε μεγάλο βαθμό οι τρεις διαστάσεις της βιωσιμότητας της ανανεωμένης πολιτικής που τέθηκε σε ισχύ το 2021.

Για να αντιμετωπίσουμε τις νέες προκλήσεις χρειαζόμαστε, σήμερα περισσότερο από ποτέ, ένα σταθερό μακροπρόθεσμο πλαίσιο πολιτικής προσανατολισμένο στη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων και στην ανοικτή στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τούτο θα πρέπει να συμβαδίζει με την προστασία της ποικιλομορφίας των τύπων γεωργίας στην ΕΕ και την ικανοποίηση των κοινωνιακών και οικολογικών αναγκών («δημόσιοι πόροι για δημόσια αγαθά»), με παράλληλη διασφάλιση της αγροτικής ανάπτυξης.

Οι πολιτικές για το περιβάλλον και το κλίμα δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως βαρίδι στην ανάκαμψη από την τρέχουσα κρίση, αλλά ως μέρος των μακροπρόθεσμων λύσεων και κατευθυντήριων γραμμών για τη λήψη αποφάσεων στο μέλλον. Η τελευταία μεταρρύθμιση ενίσχυσε την αρχή ότι για κάθε εκτάριο που λαμβάνει στήριξη πρέπει να παρέχονται σχετικές περιβαλλοντικές υπηρεσίες ως αντάλλαγμα στην κοινωνία.

Ωστόσο, η ενιαία χρηματοδότηση ανά εκτάριο δεν αντικατοπτρίζει την οικολογική πραγματικότητα ούτε παρέχει δίκαιη στήριξη από κοινωνική άποψη. Πιστεύουμε ότι η επόμενη ΚΓΠ θα πρέπει να προωθήσει την αρχή αυτή ακόμη περισσότερο, ενισχύοντας τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές απαιτήσεις, οι οποίες πρέπει να ανταμείβονται δεόντως και να προστατεύονται από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

Ως εκ τούτου, οι στρεμματικές ενισχύσεις θα πρέπει να αναπροσανατολίζονται σε κίνητρα αντί για αντισταθμίσεις για τις επωφελούμενες υπηρεσίες, με εύλογη μεταβατική περίοδο που μπορεί να υπερβαίνει το πεδίο εφαρμογής ενός ενιαίου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ).

Θα πρέπει να δοθεί η ευκαιρία στις μικρές οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις να επιλέξουν να διατηρήσουν μια εισοδηματική στήριξη βασισμένη στις στρεμματικές ενισχύσεις και τις μονάδες εργασίας στη γεωργική εκμετάλλευση, πράγμα που θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να καθορίσουν τα κριτήρια στα στρατηγικά σχέδια. Προκειμένου να σταματήσει η περαιτέρω μείωση του αριθμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ λόγω της μη ανανέωσης των γενεών, πρέπει να αναληφθεί δράση όσον αφορά την αύξηση του μέσου εισοδήματος από τη γεωργία και την πρόσβαση σε γη (μέσω επιχορηγήσεων επενδύσεων, προνομιακών πιστώσεων, εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τη μεταβίβαση γης). Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλιστούν ευνοϊκές επενδυτικές συνθήκες στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα (αύξηση των ιδιωτικών πόρων), η αναβάθμιση των δεξιοτήτων (γεωργών, εργαζομένων σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις και συμβούλων), η χειραφέτηση των γυναικών, οι καλές συνθήκες εργασίας, η βελτίωση των μακροπρόθεσμων προοπτικών για τους γεωργούς (συντάξεις κ.λπ.), καθώς και η συνολική ελκυστικότητα των αγροτικών περιοχών.

Η ΚΓΠ πρέπει να συμβάλει στην προώθηση της καταναλωτικής ζήτησης στην ΕΕ για μια πιο υγιεινή και βιώσιμη διατροφή (βιολογικά, εποχικά και τοπικά προϊόντα), καθώς και στη μείωση της σπατάλης τροφίμων και στη ρύθμιση των αγορών τροφίμων προκειμένου να αντιμετωπιστεί η χρηματιστικοποίηση του τομέα των τροφίμων που προκαλεί σοβαρή κερδοσκοπία, καθώς αποκομίζονται τεράστια κέρδη την ίδια στιγμή που οι Ευρωπαίοι πασχίζουν να αντιμετωπίσουν την αύξηση των τιμών των τροφίμων. Οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και οι κίνδυνοι διαταραχής του ενεργειακού εφοδιασμού και του εφοδιασμού λιπασμάτων αποτελούν μέρος της νέας κανονικότητας, και θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να συμπεριληφθούν στην ΚΓΠ αντικυκλικές συνιστώσες και να παρασχεθούν, στο πλαίσιό της, καθεστώτα στήριξης των επενδύσεων τα οποία προορίζονται για τη βελτίωση της παραγωγής και της διανομής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε επίπεδο εκμετάλλευσης και σε τοπικό επίπεδο στις αγροτικές περιοχές.

Στη γνωμοδότησή μας προτείνουμε στην Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο ενίσχυσης των συστημάτων ασφάλισης των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα —σε εθελοντική βάση στα επιμέρους κράτη μέλη— στα μέσα της ΚΓΠ μετά το 2027, ως απάντηση στις συνέπειες των ακραίων κλιματικών συνθηκών. Ενόψει των εκλογών για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024 και της μελλοντικής διεύρυνσης της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί ευκαιρία να εκθέσει ορισμένες σκέψεις/κατευθυντήριες γραμμές/προτάσεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τη μελλοντική μορφή και κατεύθυνση της ΚΓΠ μετά το 2027, με σκοπό την επίτευξη αυτόνομης και βιώσιμης παραγωγής τροφίμων στο πλαίσιο μιας πιο ολιστικής και ολοκληρωμένης πολιτικής για τα τρόφιμα. Στόχος είναι να συμβάλει στην πρόταση της Επιτροπής για την επόμενη ΚΓΠ μέσω της ανάδειξης των αναγκών των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των προσδοκιών της κοινωνίας.