Ερώτηση EOKE info: «Το τρέχον έτος έχει ανακηρυχθεί "Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων". Πρωταρχική επιδίωξη του εν λόγω έργου είναι να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας στον τομέα των μεταφορών, εστιάζοντας συγκεκριμένα στον ρόλο που διαδραματίζουν οι σιδηροδρομικές μεταφορές.
Στο πλαίσιο αυτό, ποια είναι η άποψή σας για μια δυναμική προσέγγιση στην αύξηση της χρήσης των σιδηροδρομικών μεταφορών;»

Baiba Miltovica, πρόεδρος του τμήματος TEN

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακήρυξε το τρέχον έτος «Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων» για να ενθαρρύνει τους πολίτες να χρησιμοποιούν περισσότερο τις σιδηροδρομικές υπηρεσίες στην καθημερινή ζωή τους. Οι βασικοί λόγοι που εμποδίζουν τον κόσμο να επιλέγει τις σιδηροδρομικές υπηρεσίες σε καθημερινή βάση διαφέρουν μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, και σε αυτούς συγκαταλέγονται οι μη ανταγωνιστικές τιμές των εισιτηρίων, η έλλειψη άνεσης και συνδέσεων, καθώς και η μεγάλη διάρκεια των χρόνων ταξιδιού...

Παρά τις ελπίδες ότι ο σιδηρόδρομος θα επιτελέσει καθοριστικό ρόλο στην πράσινη ανάκαμψη, και παρά το «Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων 2021», οι πολιτικοί ιθύνοντες της ΕΕ προέβησαν σε μικρές μόνο βελτιώσεις κατά τα τελευταία έτη και δεν χορήγησαν στους καταναλωτές ισχυρά και εκτελεστά δικαιώματα, εφαρμοστέα σε όλους τους τύπους σιδηροδρομικών υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ως εκ τούτου, απομένει να σημειωθεί μεγάλη πρόοδος.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC): όταν οι καταναλωτές αγοράζουν εισιτήριο συνδυασμένης μεταφοράς από σιδηροδρομική επιχείρηση ή από τις κατά 100% θυγατρικές της, απολαύουν των δικαιωμάτων επιβάτη για το σύνολο του ταξιδιού. Αυτό συνιστά βελτίωση, καθώς επί του παρόντος οι οργανισμοί σιδηροδρόμων τείνουν να πωλούν εισιτήρια για τμήματα διαδρομής μόνο, πράγμα που τους επιτρέπει να παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις που σχετίζονται με την αποζημίωση, την αλλαγή δρομολογίου και την παροχή βοήθειας σε βάρος των επιβατών. Ωστόσο, μολονότι αυτό συνιστά βελτίωση, το σχετικό πεδίο εφαρμογής περιορίζεται καθώς οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ωφελούνται από κενά ώστε να αυτοεξαιρούνται από τις υποχρεώσεις παροχής ενιαίου εισιτήριου. Οι νέοι κανόνες δηλώνουν ότι οι συνδεδεμένες επιχειρήσεις πρέπει να κατέχονται κατά 100% από τη μητρική εταιρεία προκειμένου να υπόκειται στην εν λόγω υποχρέωση. Εκ των πραγμάτων, αυτό αποκλείει πολλά συνδεδεμένα εισιτήρια (δηλ. ένα συνδυασμένο ταξίδι Λυόν>Παρίσι - Παρίσι>Βρυξέλλες που εκτελείται αντίστοιχα από την SNCF και την Thalys δεν καλύπτεται).

Αναφορικά με τις ισχύουσες εθνικές εξαιρέσεις που χορηγούνται από τα κράτη μέλη στις εταιρείες σιδηροδρόμων, τα δύο τρίτα των σιδηροδρομικών υπηρεσιών στην ΕΕ, κυρίως οι προαστιακές και περιφερειακές υπηρεσίες, εξαιρούνται από την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας για τα δικαιώματα των επιβατών. Οι εν λόγω εξαιρέσεις είναι απαράδεκτες και αποτελούν πραγματικό εμπόδιο στην προσπάθεια να καταστούν ελκυστικότερες οι μετακινήσεις με τρένο.

Η κρίση COVID-19 κατέδειξε ότι οι σιδηρόδρομοι μπορούν να διασφαλίσουν την ταχεία μεταφορά βασικών αγαθών, όπως τρόφιμων, φαρμάκων και καυσίμων σε εξαιρετικές περιστάσεις. Ο τομέας επλήγη σκληρά από την κρίση με τους αριθμούς των επιβατών να παρουσιάζουν σημαντική πτώση λόγω των μέτρων περιορισμού των μετακινήσεων. Οι εμπειρίες από την κρίση της νόσου COVID-19 πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη ενός πιο ανθεκτικού και αποτελεσματικού σιδηροδρομικού συστήματος. Ο σχεδιασμός της ανθεκτικότητας πρέπει να εγκριθεί σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Το «Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων 2021» αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία καταγραφής των εξελίξεων έως σήμερα και ορισμού στόχων για το μέλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, το τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών» της ΕΟΚΕ επεξεργάζεται διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της πορτογαλικής Προεδρίας με τίτλο «Ο ενιαίος ευρωπαϊκός σιδηροδρομικός χώρος» και προγραμματίζει συνέδριο στις εγκαταστάσεις της ΕΟΚΕ το φθινόπωρο του 2021.