L-iżvilupp ta’ sistema ferrovjarja aktar reżiljenti u effettiva

Mistoqsija ta’ informazzjoni tal-KESE: “Din is-sena ġiet innominata s-Sena Ewropea tal-Ferroviji. L-iskop ewlieni ta’ dan il-proġett huwa li jikkontribwixxi għall-kisba tal-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew fil-qasam tat-trasport, billi jiffoka speċifikament fuq ir-rwol tat-trasport ferrovjarju.
B’kunsiderazzjoni ta’ dan, x'inhi l-fehma tiegħek dwar approċċ dinamiku biex jiżdied l-użu tat-trasport ferrovjarju?”

Baiba Miltovica, president tas-Sezzjoni TEN

L-Unjoni Ewropea ddikjarat din is-sena s-Sena Ewropea tal-Ferroviji biex tħeġġeġ liċ-ċittadini jagħmlu aktar użu mis-servizzi tal-ferrovija fil-ħajja ta’ kuljum tagħhom. Ir-raġunijiet ewlenin li jipprevjenu lin-nies milli jagħżlu servizzi ferrovjarji fuq bażi ta’ kuljum ivarjaw minn pajjiż Ewropew għal ieħor, ir-raġunijiet ewlenin huma prezzijiet tal-biljetti mhux kompetittivi, nuqqas ta’ kumdità u konnessjonijiet, kif ukoll ħinijiet twal tal-ivvjaġġar.

Minkejja t-tamiet li l-ferrovija tkun ċentrali għall-irkupru ekoloġiku, u minkejja s-Sena Ewropea tal-Ferroviji fl-2021, dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet tal-UE għamlu biss titjib żgħir fl-aħħar ftit snin, u ma tawx lill-konsumaturi drittijiet b’saħħithom u infurzabbli, applikabbli għat-tipi kollha ta’ servizzi ferrovjarji madwar l-UE. Għalhekk hemm ħafna xogħol xi jsir.

Pereżempju, skont l-Uffiċċju Ewropew tal-Għaqdiet tal-Konsumaturi (BEUC): meta l-passiġġieri jixtru biljett ikkombinat mibjugħ minn impriża ferrovjarja jew is-sussidjarji 100% tagħha, huma jibbenefikaw mid-drittijiet tal-passiġġieri għall-vjaġġ kollu. Dan huwa titjib, peress li attwalment l-operaturi ferrovjarji għandhom it-tendenza li jbigħu biljetti għal segmenti ta’ vjaġġ biss, li jippermettilhom jevitaw l-obbligi relatati mal-kumpens, ir-riprogrammar tar-rotta u l-assistenza, għad-detriment tal-passiġġieri. Madankollu, għalkemm dan huwa titjib, il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu se jkun limitat peress li l-impriżi ferrovjarji se jibbenefikaw minn lakuni biex jeżentaw lilhom infushom mill-obbligi li jipprovdu biljetti globali. Ir-regoli l-ġodda jiddikjaraw li l-impriżi affiljati jridu jkunu 100 % proprjetà tal-kumpanija prinċipali biex ikunu soġġetti għal dan l-obbligu. De facto, dan jeskludi bosta biljetti konnessi (jiġifieri vjaġġ kombinat Lyon>Pariġi - Pariġi>Brussell rispettivament operat minn SNCF u Thalys, mhux se jkun kopert).

Rigward eżenzjonijiet nazzjonali attwali mogħtija mill-Istati Membri lil kumpaniji ferrovjarji, żewġ terzi tas-servizzi ferrovjarji fl-UE huma eżentati mill-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-passiġġieri, prinċipalment is-servizzi suburbani u reġjonali. Dawn l-eżenzjonijiet mhumiex aċċettabbli u huma ostaklu reali li jevita li l-ivvjaġġar bil-ferrovija jsir aktar attraenti.

Il-kriżi tal-COVID-19 uriet li l-ferrovija tista’ tiżgura trasport mgħaġġel ta’ oġġetti essenzjali bħal ikel, mediċini u fjuwil f’ċirkostanzi eċċezzjonali. Is-settur intlaqat ħażin mill-kriżi, u l-għadd ta’ passiġġieri naqas b’mod sostanzjali minħabba l-miżuri li jillimitaw l-ivvjaġġar. L-esperjenzi mill-kriżi tal-COVID-19 għandhom jintużaw biex tiġi żviluppata sistema ferrovjarja aktar reżiljenti u effettiva. L-ippjanar għar-reżiljenza jeħtieġ li jiġi adottat f’konsultazzjoni mill-qrib mal-imsieħba soċjali u l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

Is-Sena Ewropea tal-Ferroviji 2021 tipprovdi opportunità eċċellenti biex jittieħed rendikont tal-iżviluppi s’issa u jiġu stabbiliti objettivi għall-futur. F’dan ir-rigward, is-sezzjoni TEN tal-KESE qed taħdem fuq Opinjoni esploratorja fuq talba tal-Presidenza Portugiża dwar “Iż-Żona Ferrovjarja Unika Ewropea” u qed tippjana konferenza fil-KESE fil-ħarifa tal-2021.