„Transformacja ekologiczna i cyfrowa zwiększy odporność, konkurencyjność i sprawiedliwość społeczną”

EKES Info: Jak i do kiedy przeprowadzić transformację w kierunku bardziej ekologicznego i cyfrowego przemysłu o obiegu zamkniętym, aby osiągnąć cele Zielonego Ładu Komisji Europejskiej? Jaką rolę w tym procesie odgrywają surowce?

Pietro Francesco De Lotto, przewodniczący CCMI: Niezależnie od tego, czy mówimy o czwartej, piątej, a nawet szóstej rewolucji przemysłowej, wokół zagadnienia często rodzi się debata publiczna. Choć istnieją różne poglądy na ten temat, pewne jest, że mamy do czynienia z głęboką rewolucją w naszym przemyśle, która niesie dwojakie wyzwanie: ekologizację i dążenie do obiegu zamkniętego oraz transformację cyfrową. Na siłę napędową tej rewolucji składają się różne czynniki: opinia publiczna, wrażliwość konsumentów, dążenie do globalnej konkurencyjności, potrzeba dostosowania pracy do nowych modeli itd.

Jak w przypadku wszystkich rewolucji, ostatecznym wynikiem będzie radykalna zmiana. Konkretnie, liczymy, że europejski przemysł przekształci ekologizację i cyfryzację w przewagę konkurencyjną na arenie międzynarodowej. Ten proces trwa już od wielu lat, ale władze publiczne powinny odpowiednio zarządzać tą transformacją, aby korzyści z niej osiągnęły wszystkie przedsiębiorstwa, wszyscy pracownicy i wszystkie regiony w Europie.

Walka ze zmianą klimatu i cele zrównoważonego rozwoju są oczywiście podstawą unijnych działań, ale musimy dążyć do tego, by były one postrzegane przez społeczeństwo i przemysł raczej w kategoriach szansy niż obciążenia. Europejski Zielony Ład, plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym, nowa strategia przemysłowa dla Europy (i jej oczekiwana aktualizacja) oraz wszelkie związane z nimi działania i akty prawne są istotnymi narzędziami przekształcania debat w codzienne realia w całej Europie tak, aby w tym wspólnym wysiłku nikt nie pozostał w tyle.

Surowce, a zwłaszcza surowce krytyczne, to centralny element tego procesu. Cyfryzacja i ekologizacja unijnego przemysłu i społeczeństwa wymagają technologii, a te z kolei – surowców. Tytułem przykładu: energia wiatrowa pochodzi z turbin, które zawierają m.in. metale ziem rzadkich. Jeżeli chodzi o dostawę tych surowców, UE jest prawie całkowicie zależna od Chin. Podobnie jest w przypadku wielu technologii niezbędnych dla zielonej i cyfrowej transformacji, od akumulatorów i robotyki po ogniwa fotowoltaiczne i paliwowe. W ostatnich miesiącach kwestia tych krytycznych dostaw dotarła w większym stopniu do świadomości publicznej, gdyż pandemia COVID-19 uwidoczniła potrzebę większej odporności i niezależności strategicznej unijnego przemysłu i całego społeczeństwa, w tym w takich dziedzinach jak szczepionki, lekarstwa i wyposażenie medyczne.

Plan działania w sprawie surowców krytycznych opracowany przez Komisję, który był przedmiotem niedawnej opinii CCMI/EKES-u, jest odpowiednim narzędziem, gdyż uzupełnia obecne braki, a jednocześnie zawiera działania przygotowujące nas na ewentualne przyszłe problemy.

By jaśniej odpowiedzieć na początkowe pytanie: chcemy, aby przemysł UE rozwijał się ekologicznie i cyfrowo, ale nie chcemy, aby przemysł i społeczeństwo przeszły od jednej zależności (na przykład od niektórych paliw kopalnych) do całkowitego uzależnienia od niektórych surowców krytycznych. Aby tego uniknąć oraz aby transformacja ekologiczna i cyfrowa zwiększała odporność, konkurencyjność i sprawiedliwość społeczną, musimy inwestować w badania i rozwój, zrównoważone krajowe poszukiwania górnicze, odzyskiwanie wartościowych materiałów z odpadów i tworzenie wielostronnych równych warunków działania. Jest to zasadniczy warunek, by rewolucja ekologiczna i cyfrowa były skuteczne i przynosiły korzyści unijnemu przemysłowi i całemu społeczeństwu.