EESC info: Πώς και πότε θα μπορέσει να επιτευχθεί ο μετασχηματισμός σε μια πιο οικολογική, πιο κυκλική και πιο ψηφιακή βιομηχανία, σύμφωνα με τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής; Ποιον ρόλο διαδραματίζουν οι πρώτες ύλες σε αυτή τη διαδικασία;

Pietro Francesco De Lotto, πρόεδρος της CCMI: Είτε μιλάμε για μια τέταρτη, μια πέμπτη ή μια έκτη βιομηχανική επανάσταση, συχνά βλέπουμε να πυροδοτούνται δημόσιες συζητήσεις. Παρά τις διαφορετικές απόψεις επί του θέματος, το βέβαιο είναι πως βιώνουμε μια βαθιά επανάσταση στην βιομηχανία μας, η οποία περιλαμβάνει μια διπλή πρόκληση: αφενός, να καταστεί οικολογικότερη και κυκλικότερη και, αφετέρου, να επιτύχει έναν ψηφιακό μετασχηματισμό. Πρόκειται για επανάσταση που υποκινείται από διάφορους παράγοντες: κοινή γνώμη, ευαισθησία των καταναλωτών, επιδίωξη παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και ανάγκη προσαρμογής της εργασίας σε νέα μοντέλα κλπ.

Όπως σε κάθε επανάσταση, το τελικό αποτέλεσμα θα είναι μια ριζική αλλαγή. Στην περίπτωσή μας, ελπίζουμε ότι αυτό θα σημαίνει μια ευρωπαϊκή βιομηχανία που θα έχει μετατρέψει τον οικολογικό προσανατολισμό και την ψηφιοποίηση σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην παγκόσμια σκηνή. Πρόκειται για διαδικασία που συντελείται ήδη εδώ και αρκετά χρόνια, ωστόσο είναι ανάγκη οι δημόσιες αρχές να διευθύνουν ορθά τον μετασχηματισμό αυτό προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τα οφέλη του θα φτάσουν σε κάθε επιχείρηση, σε κάθε εργαζόμενο και σε κάθε περιφέρεια της Ευρώπης.

Η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης είναι σαφώς βασικοί πυλώνες της δράσης της ΕΕ, πρέπει όμως να μεριμνήσουμε ώστε να γίνονται ολοένα και περισσότερο αντιληπτοί ως ευκαιρία και λιγότερο ως βάρος από όλες τις συνιστώσες της κοινωνίας και της βιομηχανίας. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία, η νέα βιομηχανική στρατηγική για την Ευρώπη (και η επικείμενη επικαιροποίησή της), καθώς και όλες οι σχετικές δραστηριότητες και νομοθετικές πρωτοβουλίες, αποτελούν ουσιαστικής σημασίας εργαλεία για τον μετασχηματισμό των συζητήσεων αυτών σε καθημερινή πραγματικότητα, παντού στην Ευρώπη, χωρίς να αφεθεί κανείς στο περιθώριο αυτής της συλλογικής προσπάθειας.

Οι πρώτες ύλες, και ιδίως οι κρίσιμες πρώτες ύλες, βρίσκονται στον πυρήνα αυτής της διαδικασίας. Η ψηφιοποίηση και η ενίσχυση του οικολογικού προσανατολισμού της βιομηχανίας και της κοινωνίας της ΕΕ απαιτεί τεχνολογίες οι οποίες με τη σειρά τους απαιτούν πρώτες ύλες. Για παράδειγμα, η αιολική ενέργεια προέρχεται από ανεμογεννήτριες που περιέχουν, μεταξύ άλλων, σπάνιες γαίες. Η ΕΕ εξαρτάται σε ποσοστό σχεδόν 100% από την Κίνα για την προμήθεια αυτών των υλικών. Παρόμοια κατάσταση επικρατεί και όσον αφορά πολλές τεχνολογίες ζωτικής σημασίας για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, από τους συσσωρευτές μέχρι τα φωτοβολταϊκά, από τη ρομποτική μέχρι τις κυψέλες καυσίμου. Τους τελευταίους μήνες η προσοχή της κοινής γνώμης στράφηκε σαφέστερα σε αυτά τα μείζονος σημασίας ζητήματα, καθώς η πανδημία COVID-19 ανέδειξε την ανάγκη η βιομηχανία και η κοινωνία της ΕΕ στο σύνολό τους να καταστούν ανθεκτικότερες και στρατηγικά αυτόνομες, συμπεριλαμβανομένων τομέων όπως τα εμβόλια, τα φάρμακα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας, που αποτέλεσε επίσης αντικείμενο πρόσφατης γνωμοδότησης της CCMI/ΕΟΚΕ, αποτελεί ικανοποιητικό μέσο που συνδυάζει τη διόρθωση των υφιστάμενων ελλείψεων με δράσεις προετοιμασίας ενόψει δυνητικών μελλοντικών προβλημάτων.

Για να απαντήσω σαφέστερα στην ερώτησή σας: επιθυμούμε να δούμε τη βιομηχανία της ΕΕ να ανθίζει κατά τρόπο οικολογικό και ψηφιακό, αλλά δεν επιθυμούμε να δούμε τη βιομηχανία και την κοινωνία μας να μεταβαίνουν από μία εξάρτηση (π.χ. την εξάρτηση από ορισμένα ορυκτά καύσιμα) σε μια άλλη πλήρη εξάρτηση από ορισμένες πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας. Για να το αποφύγουμε αυτό και για να εξασφαλίσουμε ότι η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη, πρέπει να επενδύσουμε στην έρευνα και ανάπτυξη, στη βιώσιμη εγχώρια εξόρυξη, στην ανάκτηση πολύτιμων υλικών από τα απόβλητα και στη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε πολυμερές επίπεδο. Αυτό είναι απαραίτητο για την επιτυχία της οικολογικής και της ψηφιακής επανάστασης προς όφελος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και κοινωνίας στο σύνολό τους.