“Groene en digitale transitie moeten veerkracht, concurrentievermogen en sociale rechtvaardigheid vergroten”

EESC Info: Hoe en wanneer kan de transformatie naar een groenere, meer circulaire en digitalere industrie worden gerealiseerd, waarbij de doelstellingen van de Green Deal van de Europese Commissie worden bereikt? Welke rol spelen grondstoffen in dit proces?

Pietro Francesco De Lotto, voorzitter van de CCMI: Of we het nu hebben over een vierde, vijfde of zelfs zesde industriële revolutie, we zien vaak een publiek debat ontstaan. De visies lopen weliswaar uiteen, maar het lijdt geen twijfel dat er een ingrijpende revolutie gaande is in onze industrie, die een dubbele uitdaging inhoudt: de industrie moet groener en meer circulair worden en staat daarnaast voor een digitale transformatie. Het gaat om een revolutie die door verschillende factoren wordt aangedreven, zoals de publieke opinie, het bewustzijn van de consument, het streven om de wereldwijde concurrentie het hoofd te kunnen bieden en de noodzaak om arbeid aan te passen aan nieuwe modellen.

Zoals bij alle revoluties zal er uiteindelijk een omslag plaatsvinden. In ons geval zal dat hopelijk een Europese industrie opleveren die haar vergroenings- en digitaliseringsproces weet te verzilveren op het wereldtoneel. Dit proces is al enkele jaren aan de gang, maar de overheid moet deze transformatie in goede banen leiden om ervoor te zorgen dat elk bedrijf, elke werknemer en elke regio in Europa van de voordelen kan profiteren.

De strijd tegen klimaatverandering en de SDG’s vormen duidelijk essentiële pijlers van het EU-optreden, maar we moeten ervoor ijveren dat zij door alle geledingen van de samenleving en het bedrijfsleven steeds meer als een kans in plaats van als een last worden gezien. De Europese Green Deal, het actieplan voor de circulaire economie, de nieuwe industriestrategie voor Europa (en de komende actualisering daarvan) en alle daarmee verband houdende activiteiten en wetgeving zijn cruciale instrumenten om overal in Europa woorden om te zetten in daden, waarbij we de handen ineenslaan en niemand buiten de boot laten vallen.

Grondstoffen, en met name kritieke grondstoffen, spelen een centrale rol in dit proces. De digitalisering en vergroening van de industrie en de samenleving in de EU vergt technologieën die op hun beurt weer grondstoffen vereisen. Om een voorbeeld te geven: windenergie wordt opgewekt door turbines die o.a. zeldzame aardmetalen bevatten. De EU is voor de levering van dergelijke elementen bijna volledig afhankelijk van China. En dit geldt voor veel technologieën die onontbeerlijk zijn voor de groene en de digitale transitie, van batterijen tot fotovoltaïsche energie, van robotica tot brandstofcellen. De afgelopen maanden zijn deze kritieke aspecten nog duidelijker voor het voetlicht gebracht nu de COVID-19-pandemie heeft laten zien dat het bedrijfsleven en de samenleving in de EU in het algemeen veerkrachtiger en strategisch autonomer moeten worden, ook op gebieden als vaccins, geneesmiddelen en medische hulpmiddelen.

Het actieplan van de Commissie inzake kritieke grondstoffen, waarover onlangs ook een CCMI/EESC-advies is uitgebracht, is een goed instrument dat het verhelpen van de huidige tekortkomingen combineert met maatregelen om ons voor te bereiden op mogelijke toekomstige problemen.

Om een duidelijk antwoord te geven op uw vraag: we willen de EU-industrie op een groene en digitale manier zien floreren, maar we willen niet dat onze industrie en samenleving de ene afhankelijkheid (bijvoorbeeld van bepaalde fossiele brandstoffen) inruilen voor een andere, zoals de volledige afhankelijkheid van bepaalde kritieke grondstoffen. Om dit te voorkomen en ervoor te zorgen dat de groene en de digitale transitie de veerkracht, het concurrentievermogen en de sociale rechtvaardigheid vergroten, moeten we investeren in onderzoek en ontwikkeling, duurzame exploratie van delfstoffen binnen de EU, het terugwinnen van waardevolle materialen uit afval en het creëren van een multilateraal gelijk speelveld. Dit is van essentieel belang om te bewerkstelligen dat de groene en de digitale revolutie een succes worden waar de industrie en de samenleving in de EU als geheel de vruchten van plukken.