Με ετήσιες δαπάνες που φτάνουν σχεδόν το 14% (ή 2 τρισ. ευρώ) του συνολικού ΑΕγχΠ της ΕΕ, οι κυβερνήσεις αποτελούν τους μεγαλύτερους καταναλωτές της Ευρώπης. Οι δαπάνες τους προέρχονται κυρίως από δημόσιους διαγωνισμούς προμήθειας των έργων, των υπηρεσιών και των αγαθών που χρειάζονται από διάφορες εταιρείες.

Σημαντικές προσπάθειες έχουν καταβληθεί στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια για την παρότρυνση των δημοσίων αρχών να υιοθετήσουν πιο βιώσιμες καταναλωτικές συνήθειες, στρέφοντας το βλέμμα πέρα από τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες και συνεκτιμώντας τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο κάθε ανάθεσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει από το 2017 κατευθυντήριες γραμμές με τη μορφή κριτηρίων για Οικολογικές δημόσιες συμβάσεις, εντάσσοντας σταδιακά στοιχεία κυκλικής οικονομίας με στόχο τόσο την ολοκλήρωση των κύκλων ενέργειας και υλικών στις αλυσίδες εφοδιασμού όσο και την ελαχιστοποίηση του αρνητικού περιβαλλοντικού αντικτύπου και της δημιουργίας αποβλήτων.

Ωστόσο, αυτά τα μέτρα είχαν περιορισμένο αντίκτυπο, καθώς η συμμόρφωση είναι εθελοντική. Η ΕΟΚΕ φρονεί πως έφτασε η στιγμή να θεσπιστούν υποχρεωτικά ελάχιστα κριτήρια για οικολογικές δημόσιες συμβάσεις και για την παροχή ισχυρής ώθησης στην κυκλική οικονομία μέσω οδηγιών για τις συμβάσεις προμηθειών και ειδικής τομεακής νομοθεσίας.

Οι κυκλικές δημόσιες συμβάσεις θα επιτρέψουν στις αρμόδιες αρχές να υπερβούν το κριτήριο της χαμηλότερης τιμής κατά τη στιγμή της αγοράς.

«Οι δημόσιες συμβάσεις είναι συχνά αμφιλεγόμενες γιατί τα κριτήρια επιλογής έργων είναι πολύ συχνά μονόπλευρα, χωρίς να εξετάζεται ο αντίκτυπος στον κύκλο ζωής ή το τι επιτυγχάνει ένα έργο», αναφέρει ο κ. Wyckmans. «Η ιδέα ότι η χαμηλότερη τιμή πρέπει να αποτελεί το μόνο κριτήριο ανάθεσης πρέπει να εγκαταλειφθεί προς όφελος της «σχέσης αξίας/τιμής», που εμπεριέχει την καινοτομία, την ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών, την αειφορία, την οικολογική διάσταση και τον κοινωνικό αντίκτυπο.»

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εκπονήσει σειρά υποδειγμάτων κοστολόγησης κύκλου ζωής (LCC) τα οποία βρίσκονται στην ελεύθερη διάθεση των φορέων ανάθεσης προκειμένου να ελέγχουν με αυτά προϊόντα και υπηρεσίες. Τα συγκεκριμένα εργαλεία επιτρέπουν στις δημόσιες αρχές να εξετάζουν το κόστος κύκλου ζωής του προϊόντος, του έργου ή της υπηρεσίας, από τη στιγμή της αγοράς μέχρι το τέλος του κύκλου ζωής, περνώντας από τη λειτουργία και τη συντήρηση. Τα υποδείγματα πρέπει πλέον να αναβαθμιστούν, υποστηρίζει η ΕΟΚΕ, προκειμένου να συμπεριλαμβάνουν το κόστος του διοξειδίου του άνθρακα.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ζωτικής σημασίας οι ΜΜΕ να έχουν δυνατότητα υποβολής προσφορών για κυκλικές δημόσιες συμβάσεις και να λαμβάνουν την αναγκαία υποστήριξη. Οι ΜΜΕ έχουν τεράστιο δυναμικό, αλλά κινδυνεύουν να μείνουν στο περιθώριο λόγω της πολυπλοκότητας της διαδικασίας. Μόνο με την παροχή της αναγκαίας υποστήριξης μπορούν να συνεισφέρουν σε τοπικές και ανθρωποκεντρικές προμήθειες. (dm)