Στις αρχές Σεπτεμβρίου 2021, μαζί με τους πρυτάνεις των πέντε άλλων ιδρυτικών πανεπιστημίων του ευρωπαϊκού μας δικτύου Eutopia, υποδέχθηκα στις Βρυξέλλες τους πρυτάνεις τριών νέων πανεπιστημίων που εντάχθηκαν στο δίκτυό μας. Οι συναντήσεις αυτές ήταν πολύ ξεχωριστές για πλείστους λόγους.

Πρωτίστως διότι μετά από τόσους μήνες, καταφέραμε επιτέλους να συναντηθούμε ξανά από κοντά. Όταν, τον Μάρτιο του 2020, έπρεπε να πάρουμε μια απόφαση για να συνεχίσουμε το έργο του πανεπιστημίου στο διαδίκτυο, ίσως όλοι να ελπίζαμε ότι θα ήταν κάτι προσωρινό. Επίσης, επειδή κανένας από εμάς δεν μπορούσε τότε να φανταστεί πώς ακριβώς θα λειτουργούσε το να παραμείνει το πανεπιστήμιο ανοικτό μέσω διαδικτύου. Αλλά με κάποιο τρόπο τα καταφέραμε. Σε χρόνο μηδέν, οι διδάσκοντες εκπαιδεύτηκαν στη χρήση νέων τρόπων οργάνωσης της διδασκαλίας τους μέσω διαδικτύου, καταρτίστηκαν πρωτόκολλα για τη συνέχιση του βασικού έργου των εργαστηρίων και δημιουργήθηκαν νέα προσωρινά διοικητικά όργανα για την καθοδήγηση του πανεπιστημίου κατά την εν λόγω ασυνήθιστη συγκυρία. Τα καταφέραμε, χάρη στην αφοσίωση και την ακλόνητη προσήλωση τόσων πολλών. 

Πολλά είναι τα διδάγματα που μπορούν να αντληθούν από την προηγούμενη περίοδο, αλλά θα ήθελα ιδιαίτερα να επισημάνω τρία από αυτά.

Πρώτον, υπάρχει ανισότητα. Με τη νόσο COVID-19 αυτό κατέστη επίσης σαφές. Οι πιθανότητες ασθένειας ή θανάτου κατανέμονται άνισα σε αυτήν την κοινωνία. Εκείνοι που είναι φτωχοί, λιγότερο μορφωμένοι, έγχρωμοι ή με μεταναστευτικό υπόβαθρο έχουν πληγεί σοβαρότερα από αυτήν την κρίση. Αυτό το είδαμε και μεταξύ των σπουδαστών μας. Δοκιμάστε να συμμετάσχετε σε διαδικτυακή εκπαίδευση όταν δεν έχετε υπολογιστή ή χώρο μελέτης ή όταν πρέπει να τον μοιραστείτε με τα αδέλφια σας. Δοκιμάστε να παρακολουθήσετε τα μαθήματα σας όταν δεν γνωρίζετε πώς θα πληρώσετε τους λογαριασμούς σας, επειδή όλες οι θέσεις εργασίας των σπουδαστών έχουν καταργηθεί. Η ανισότητα υπάρχει. Η ανισότητα γίνεται όλο και πιο έντονη.

Δεύτερον, αυτή η γενιά των σπουδαστών είναι δυνατή και ανθεκτική. Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, έχουν κάνει εξαιρετική δουλειά, μερικές φορές υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Αναφέρομαι ιδίως στους εκπροσώπους των σπουδαστών. Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, έχουν αναλάβει έμπρακτα τη συνδιαχείριση του πανεπιστημίου. Τους είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων για τη φρέσκια οπτική τους σε διάφορα θέματα, για τις αμέτρητες εύστοχες προτάσεις τους, για την μερικές φορές σκληρή, αλλά δίκαιη και πάντα εποικοδομητική κριτική τους.

Τρίτον, αν και είμαστε όλοι ευτυχείς που μπορούμε να έχουμε και πάλι πρόσβαση στις πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, θα πρέπει να δώσουμε μια δίκαιη και, πάνω απ’ όλα, μεγαλύτερη, ευκαιρία στην εκπαίδευση με βάση την μικτή μάθηση: μερικές φορές στην τάξη, μερικές φορές μέσω διαδικτύου, μερικές φορές εκτός πανεπιστημίου. Για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα, η βάση του παιδαγωγικού μας έργου παρέμεινε κατά κύριο λόγο βασισμένη στην από καθέδρας διδασκαλία. Θα πρέπει να εξασφαλίσουμε περισσότερο χρόνο και χώρο για άτυπη και διαδραστική μάθηση. Η μικτή μάθηση μπορεί να συμβάλει στην υλοποίηση αυτής της μετάβασης.  
Ακόμη και πριν από τη νόσο COVID-19, το πανεπιστήμιό μου είχε ξεκινήσει αυτή τη στροφή προς πιο μικτές μορφές μάθησης. Μέσω του έργου weKONEKT.brussels, φέραμε σε επαφή τους σπουδαστές με τον δήμο, με τον επαγγελματικό κλάδο, με τους επαγγελματίες. Με τη διεξαγωγή μαθημάτων εκεί όπου θα μπορούσε να βρίσκεται ο μελλοντικός χώρος εργασίας τους και με τη συμμετοχή διαφόρων επαγγελματιών στην εκπαίδευση, όχι μόνο η εκπαίδευση εμπλουτίστηκε, αλλά οι σπουδαστές απέκτησαν πιο ρεαλιστική εικόνα της αγοράς εργασίας. 

Πλέον μοιραζόμαστε αυτό το μοντέλο με τους εταίρους μας στο δίκτυο Eutopia. Αυτός είναι, κατά την άποψή μας, ο τρόπος με τον οποίο θα μπορέσει να διασφαλιστεί ότι οι σπουδαστές μας θα είναι ανθεκτικοί στις μελλοντικές εξελίξεις κατά την αποφοίτησή τους και ότι θα έχουν αποκτήσει τις απαραίτητες δεξιότητες και ικανότητες για να ανταποκριθούν στις προκλήσεις που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν στη μετέπειτα ζωή τους. 

Caroline Pauwels