Από τον Jan DIRX

Η μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ θα πρέπει να βασίζεται σε ένα υβριδικό μοντέλο που θα συνδυάζει τις δυνάμεις της αγοράς και τη διαχείριση υπό την ηγεσία της κυβέρνησης, διότι η ενέργεια δεν αποτελεί ένα ακόμα εμπόρευμα σαν κάθε άλλο.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ζητεί εδώ και αρκετό καιρό τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ. Στην πράξη, οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ μετακυλίονται σε μεγάλο βαθμό στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. Μετά την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, οι τιμές της ενέργειας, οι οποίες είχαν ήδη αυξηθεί από το 2021, διογκώθηκαν ακόμη ταχύτερα. Ο πόλεμος είχε σημαντικό αντίκτυπο στο κόστος των ορυκτών καυσίμων —ιδίως δε του φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται στην παραγωγή μεγάλης ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας― και οι εν λόγω ανατιμήσεις μετακυλίστηκαν στους λογαριασμούς των τελικών καταναλωτών.

Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει μεν ότι στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής γίνονται ορισμένα σημαντικά βήματα προόδου, αλλά θεωρεί ότι δεν επαρκούν.

Συνεπώς η ΕΟΚΕ διατυπώνει ορισμένες πιο ριζικές μεταρρυθμιστικές προτάσεις. Η βασική αρχή για εμάς είναι ότι η ενέργεια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως άλλο ένα εμπόρευμα, καθότι αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο του οικονομικού και κοινωνικού μας συστήματος και, άρα, κεντρικό στοιχείο της παροχής δημόσιων υπηρεσιών. Καθίσταται, επομένως, αναγκαίο να θεσπιστεί ένα κανονιστικό πλαίσιο για τη μελλοντική ενέργεια το οποίο θα εγγυάται τόσο τον φιλικό προς το περιβάλλον, οικονομικά προσιτό και αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό όσο και το δικαίωμα στην κατανάλωση ενέργειας. Το πλαίσιο αυτό θα είναι ένα υβριδικό μοντέλο των δυνάμεων της αγοράς και της διαχείρισης ειδικού σκοπού υπό την ηγεσία της εκάστοτε κυβέρνησης, με το σύνθημα «απελευθέρωση όπου είναι δυνατόν, ρύθμιση όπου αυτό είναι αναγκαίο».

Βάσει της πρότασής μας, πυρήνας του εν λόγω μοντέλου θα είναι μια κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού, η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε προμηθευτές οικιακών πελατών, μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών και μεγάλων καταναλωτών και, όταν είναι σκόπιμο και δυνατόν, σε άλλες χώρες.

Επικροτούμε την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επικεντρώσει περαιτέρω την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στον καταναλωτή, αλλά πιστεύουμε ότι θα μπορούσε να έχει πράξει περισσότερα επ’ αυτού. Για παράδειγμα, κατά την άποψή μας, η αγορά θα πρέπει να οργανωθεί έτσι ώστε οι καταναλωτές και άλλοι μικροί συμμετέχοντες στην αγορά που παράγουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια να μπορούν να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν οι ίδιοι, ακόμη και αν την τροφοδοτούν στο δίκτυο. Ένας άλλος δίκαιος τρόπος για να παρέχεται στους μικρούς παραγωγούς αυτή η δυνατότητα είναι η «τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας», ένα παράδειγμα που μπορεί να μελετηθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω.

Τέλος, θα θέλαμε να παρατηρήσουμε ότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται εν μέσω ριζικής αλλαγής και ότι, αναμφίβολα, θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί περαιτέρω κατά τα επόμενα έτη.