Na majowej sesji plenarnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) omówił wnioski wyciągnięte z rozszerzenia Unii Europejskiej, które miało miejsce w 2004 r. Obecna sytuacja geopolityczna i okoliczności związane z bezpieczeństwem powodują, że dalsze rozszerzenie jest dla Europy jeszcze pilniejszym zadaniem. 

Na debacie plenarnej poświęconej wielkiemu rozszerzeniu z roku 2004 EKES gościł prelegentów, którzy odegrali znaczącą rolę w negocjacjach: byłego polskiego sekretarza stanu odpowiedzialnego za akcesję do Unii, Jarosława Pietrasa, sekretarza generalnego Fundacji Progresywnych Studiów Europejskich, László Andora z Węgier, oraz byłego komisarza europejskiego ds. rozszerzenia, Štefana Fülego z Czech. 

Uczestnicy dyskusji podkreślili, że Unia – która dopiero niedawno ponownie zainteresowała się dalszym rozszerzeniem – musi przedstawić krajom kandydującym jasny plan działania prowadzący do członkostwa. Jeśli każe się im zbyt długo pukać do drzwi, proces rozszerzenia może stracić wiarygodność. 

Przewodniczący EKES-u Oliver Röpke zauważył: Ta dwudziesta rocznica nie tylko wyznacza ważną cezurę, lecz także pokazuje ciągłe powodzenie procesu rozszerzenia Unii, do której chciałyby się przyłączyć kolejne kraje. 

Jarosław Pietras stwierdził: Rozszerzenie to dwukierunkowy proces transformacji, który przynosi korzyści nie tylko krajom kandydującym, lecz także państwom członkowskim Unii. 

Štefan Füle, który obecnie przewodniczy grupie zadaniowej ds. rozszerzenia UE w Centrum Polityki Europejskiej, podkreślił, że musimy przygotować na nową falę rozszerzeń zarówno kraje kandydujące, jak i państwa członkowskie. 

Dr Tinatin Akhvlediani, pracownik naukowy w Wydziale Polityki Zagranicznej UE w Centrum Studiów nad Polityką Europejską, określił rozszerzenie z 2004 roku mianem siły napędowej. Zwrócił szczególną uwagę na jego gospodarcze aspekty, zważywszy, że kraje kandydujące znajdowały się wtedy w trudnej sytuacji finansowej. Jednak podstawową motywacją przyszłego rozszerzenia jest dziś bezpieczeństwo. 

Według László Andora jedną z wad rozszerzenia z 2004 r. była kwestia praworządności, gdyż Unia nie stworzyła odpowiednich narzędzi, by zaradzić problemom w tym obszarze. Doprowadziło to niedawno do ustanowienia warunkowości w zakresie praworządności. 

We wrześniu Komitet zorganizuje szczyt społeczeństwa obywatelskiego w sprawie rozszerzenia. Po raz pierwszy w historii zaprosi do udziału w swojej sesji plenarnej członków z wszystkich krajów kandydujących.