Polityka przemysłowa: najwyższy czas, żeby UE zrobiła coś więcej niż rozwiązanie problemu niedoskonałości rynku

Pytanie o to, jak najlepiej zapewnić strategiczną autonomię przemysłu europejskiego, znalazło się w centrum debaty na temat polityki przemysłowej na październikowej sesji plenarnej EKES-u.

Podczas sesji plenarnej EKES-u w dniu 21 października miała miejsce debata z udziałem Padmashree Gehl Sampath, stypendystki Berkman Klein Center na Uniwersytecie Harvarda, na temat sposobów wspierania dwojakiej transformacji w kierunku zielonej i cyfrowej gospodarki, przyczynienia się do odbudowy Europy i zwiększenia jej strategicznej autonomii i odporności.

Padmashree Gehl Sampath, wiodąca ekspertka w dziedzinie technologii, rozwoju i światowej ekonomii politycznej, przedstawiła postulat nowego rodzaju interwencji publicznej, która nie będzie się koncentrować tylko na usuwaniu niedoskonałości rynku, lecz na przesunięciu zmian technologicznych w kierunkach produktywnych społecznie.

Musimy wreszcie przemyśleć politykę przemysłową w sposób śmiały i nieszablonowy – stwierdziła. Nie powinniśmy powtarzać tego, co nie zadziałało w przeszłości.

Pierwszym krokiem w ukształtowaniu tej nowej polityki przemysłowej powinno być uznanie, że spadek przedsiębiorczości, innowacji i konkurencyjności, który obserwujemy w zaawansowanych gospodarkach, jest stale wzmacniany poprzez nowe paradygmaty i trendy technologiczne w wielu sektorach i procesach. Niepewność w świecie po pandemii COVID-19 jest nie tylko wynikiem pandemii.  Jest to także pochodna wielorakich konsekwencji sieci opartych na danych, nierównego podziału zysków z cyfryzacji w ciągu ostatnich 15 lat, presji wywieranej przez zmianę klimatu i transformacji energetycznej na kraje, jak również spowolnienia, a czasami załamania globalnych łańcuchów handlu i dostaw, starannie budowanych od momentu rozpoczęcia procesu globalizacji w latach osiemdziesiątych.

Drugim krokiem byłoby opracowanie nowej strategii w oparciu o trzy śmiałe propozycje:

1) Uznanie, że istnieją większe współzależności między trzema najważniejszymi trendami przyszłości: przygotowaniem opieki zdrowotnej na wypadek pandemii, działaniami w zakresie transformacji energetycznej i w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu oraz gospodarką opartą na danych – i wykorzystanie tych współzależności. Nie potrzebujemy polityki przemysłowej, w której te megatrendy jednocześnie byłyby traktowane priorytetowo w różnych ścieżkach działania, lecz polityki, w której przemiany te będą ujęte w modelu zmian o obiegu zamkniętym.

2) Zwiększenie dynamiki w sektorze technologii poprzez skupienie na utrzymaniu rynku i jego wynikach, co jest istotniejszą sprawą niż wejście na rynek we wszystkich głównych sektorach, zwłaszcza w sektorze środków farmaceutycznych i szczepionek, gdzie obecnie można zauważyć silne tendencje oligopolistyczne.
 
3) Przyjęcie faktycznego podejścia sektorowego do polityki przemysłowej, wykraczającego poza zwyczajowe cele takie jak polityka konkurencji, ponieważ, mimo że wszystkie te sektory wiążą się z wysoka technologią, intensywnością pod względem badań i rozwoju i zależnością od innowacji i nagród, mają zupełnie odmienne cechy szczególne.

Na przykład – zadała pytanie Padmashree Gehl Sampathgdybyśmy naprawdę chcieli promować rynek opieki zdrowotnej w Europie w oparciu o istniejące mocne strony, czy UE mogłaby wesprzeć program celów publicznych w zakresie ekosystemu sektora ochrony zdrowia na wzór operacji Warp Speed opracowanej w Stanach Zjednoczonych jako bezpośrednie następstwo pandemii COVID-19? Czy Europa może ułatwić zwiększenie możliwości istniejących firm biotechnologicznych w ramach podobnych programów inwestycji publicznych, które ułatwiają opracowywanie produktów?

Strategia przemysłowa jest ostatnio głównym przedmiotem prac EKES-u. Odbywają się obecnie liczne seminaria internetowe,podczas których analizowane są punkty newralgiczne dzisiejszego przemysłu. Cykl ten, zatytułowany „Ścieżka do naszej przyszłości przemysłowej” zakończy się dużą konferencją w marcu 2022 r., podczas której EKES omówi swoje wnioski z francuską prezydencją w Radzie UE i Komisją Europejską. (dm)