Industriebeleid: de EU moet méér doen dan het oplossen van marktfalen

De vraag hoe de strategische autonomie van de Europese industrie het best kan worden gewaarborgd, stond centraal in een debat over het industriebeleid tijdens de EESC-zitting van oktober.

Tijdens de EESC-zitting van 21 oktober heeft een debat plaatsgevonden met Padmashree GEHL SAMPATH, Berkman Klein Fellow aan de Harvard University, over de vraag hoe de industriestrategie de dubbele transitie naar een groene en digitale economie kan ondersteunen, kan bijdragen tot het herstel van Europa en onze strategische autonomie en veerkracht kan vergroten.

Padmashree Gehl Sampath, een vooraanstaand deskundige op het gebied van technologie, ontwikkeling en de mondiale politieke economie, pleitte voor een nieuw soort overheidsinterventie die niet alleen gericht is op het herstellen van marktfalen, maar er ook voor zorgt dat de technologische verandering sociaal iets oplevert.

Het is tijd om het industriebeleid doortastend en out of the box tegen het licht te houden”, zo zei ze. “Het heeft geen zin om te herhalen wat in het verleden niet heeft gewerkt.

Bij het uitstippelen van een nieuw industriebeleid moet allereerst worden erkend dat de achteruitgang van ondernemerschap, innovatie en concurrentievermogen in geavanceerde economieën voortdurend wordt versterkt door nieuwe technologische paradigma’s en trends in een groot aantal sectoren en processen. De onzekerheid in de wereld na COVID is niet alleen het gevolg van de pandemie.  Ook de meervoudige effecten van datagestuurde netwerken, de oneerlijke verspreiding van digitaliseringsdividenden in de afgelopen 15 jaar, de druk van de klimaatverandering en de energietransitie op landen, en de vertraging – soms zelfs de ineenstorting – van de wereldhandel en de toeleveringsketens die sinds het begin van de globalisering in de jaren tachtig zorgvuldig zijn opgebouwd, hebben hun weerslag.

Ten tweede zou een nieuwe strategie moeten worden uitgewerkt op basis van drie gedurfde stellingen:

1) Erkennen dat de drie megatrends van de toekomst – gezondheidszorg/pandemieparaatheid, energietransitie/klimaatactie en de data-economie – sterk met elkaar verweven zijn, en er gebruik van maken. We hebben geen industriebeleid nodig dat deze megatrends gelijktijdig op verschillende sporen behandelt, maar een beleid waarbij deze transformaties in een circulair model van verandering worden gegoten.

2) Zorgen voor meer dynamiek in de technologiesector door de nadruk te leggen op marktbehoud en marktprestaties, hetgeen in al deze sleutelsectoren een belangrijker punt is dan markttoegang, vooral in de sector farmaceutica en vaccins, die momenteel wordt gekenmerkt door sterke oligopolistische tendensen.
 
3) Een echte sectorale aanpak van het industriebeleid hanteren, die verder gaat dan de gebruikelijke doelpalen zoals het mededingingsbeleid, want hoewel al deze sectoren hoogtechnologisch en O&O-intensief zijn en afhankelijk zijn van innovatie en beloningen, verschillen zij zeer sterk van elkaar.

Mevrouw GEHL SAMPATH suggereerde dat de EU, als we echt een Europese gezondheidsmarkt willen bevorderen op basis van bestaande sterke punten, een programma voor publiek-private samenwerking kan steunen voor de ontwikkeling van een ecosysteem van de gezondheidsindustrie, naar het voorbeeld van “Operation Warp Speed” dat in de VS is gecreëerd in de onmiddellijke nasleep van COVID. Europa zou de sterke punten van zijn bestaande biotechnologiebedrijven kunnen opschalen door middel van openbare investeringsprogramma’s die de productontwikkeling vergemakkelijken.

De industriestrategie is de afgelopen tijd een belangrijk aandachtspunt geweest van het EESC. Het organiseert dan ook een reeks webinars om de huidige pijnpunten van de industrie te onderzoeken. De webinarreeks, met als titel De weg naar onze industriële toekomst, zal worden afgesloten met een grote conferentie in maart 2022, waar het EESC zijn bevindingen met het Franse voorzitterschap van de EU en de Europese Commissie zal bespreken. (dm)