Από τον Stefano Mallia, προέδρο της Ομάδας των Εργοδοτών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Με την εμπειρία που αποκτήθηκε τις δύο τελευταίες δεκαετίες και μετά τα επτά κύματα διεύρυνσης από την έναρξη του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, θα ήταν ίσως σκόπιμο να εορταστεί η επέτειος της «μεγάλης διεύρυνσης» του 2004 με στοιχεία και αριθμούς, προκειμένου να χαλιναγωγηθούν οι συναισθηματικά φορτισμένες συζητήσεις ενόψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος συνεχίζεται για τρίτο έτος, έχει ωθήσει το ζήτημα της διεύρυνσης στην πρώτη γραμμή του ευρωπαϊκού γεωπολιτικού θεματολογίου. Το καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας που χορηγήθηκε άμεσα στην Ουκρανία, τη Μολδαβία, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και τη Γεωργία, καθώς και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν επιτέλους με τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία, αποτελούν θετικά επιτεύγματα για μια πολιτική που έχει παραμείνει στάσιμη εδώ και χρόνια.

Για να διατηρηθεί η τρέχουσα πορεία αυτής της νέας δυναμικής, θα πρέπει να αποσαφηνιστούν τα οικονομικά επιχειρήματα υπέρ μιας διεύρυνσης.

Ασφαλώς, ο εκδημοκρατισμός και το κράτος δικαίου αποτελούν αναμφισβήτητες αρχές, όπως και η αξιοκρατική προσέγγιση της διαδικασίας διεύρυνσης, η οποία δεν επιτρέπει περικοπές. Εντέλει, ωστόσο, οι πολίτες πρέπει να καθησυχαστούν για τα δυνητικά οικονομικά οφέλη και την ευημερία που μπορεί να αποφέρει αυτή η διαδικασία για την επόμενη γενιά Ευρωπαίων.

Εάν το παρελθόν μπορεί να προσφέρει οποιαδήποτε ένδειξη για το μέλλον, μπορούμε να πούμε με ασφάλεια ότι η επιχειρηματική σκοπιμότητα είναι αδιαμφισβήτητη. Οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ παλαιών και νέων κρατών μελών σχεδόν τριπλασιάστηκαν κατά τη διάρκεια της επίσημης προενταξιακής διαδικασίας από το 1994 έως το 2004 και πενταπλασιάστηκαν μάλιστα μεταξύ των νέων κρατών μελών. Η οικονομία της ΕΕ-15 εκείνη την εποχή σημείωνε κατά μέσο όρο αύξηση της τάξης του 4 % ετησίως από την έναρξη της ενταξιακής διαδικασίας έως το 2008, με την εν λόγω διαδικασία προσχώρησης να συμβάλλει στο ήμισυ αυτής της αύξησης και με τη δημιουργία 3 εκατομμυρίων νέων θέσεων εργασίας μεταξύ 2002 και 2008.

Η πανδημία COVID-19 και ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξαν ότι η ΕΕ πρέπει να επανεξετάσει την οικονομική ανθεκτικότητά της, ιδίως στο πλαίσιο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Με το REPowerEU προβλέπεται αύξηση της ευρωπαϊκής παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Σύμφωνα με την πράξη για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών και την πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, το 40 % των πράσινων αλυσίδων αξίας και των αξιακών αλυσίδων των κρίσιμων πρώτων υλών θα πρέπει να ανακατευθυνθούν προς την ΕΕ. Οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, ιδίως η Ουκρανία, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, παρέχοντας μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια.

Όσον αφορά τους φυσικούς πόρους, η Ουκρανία κατέχει τα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη, μετά τη Νορβηγία. Κατατάσσεται επίσης μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών υδροηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη και θα μπορούσε να την αυξήσει ακόμη περισσότερο, παράλληλα με την παραγωγή ενέργειας από άλλες πράσινες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική, η ηλιακή και η βιομάζα. Η Ουκρανία είναι επίσης σημαντικός εξαγωγέας μετάλλων και φιλοξενεί κοιτάσματα λιθίου και σπάνιων γαιών, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την πράσινη και την ψηφιακή βιομηχανία.

Ταυτόχρονα, ο γεωργικός κλάδος της Ουκρανίας είναι ένας από τους μεγαλύτερους στον κόσμο. Η ένταξή της στην ενιαία αγορά θα αύξανε σημαντικά την επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ.

Τα οφέλη της αυξημένης συμμετοχής των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην ενιαία αγορά είναι επίσης απολύτως σαφή. Ενδεικτικά, το ΑΕΠ της Κροατίας αυξάνεται σταθερά από την προσχώρησή της στην ΕΕ το 2013, γεγονός που μεταφράζεται σε υψηλότερα εισοδήματα για τους πολίτες της, με μέση αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά 67 % (από 10 440 ευρώ το 2013 σε πάνω από 17 240 ευρώ).

Η πορεία προς την ένταξη στην ΕΕ για έως και εννέα νέες χώρες θα είναι επίπονη, αλλά δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση: εάν η ΕΕ επιθυμεί να αποτελέσει παγκόσμια δύναμη, πρέπει πρώτα να καταστεί τοπική δύναμη.