Ο κατ’ οίκον περιορισμός ήταν μια παράξενη περίοδος αυτογνωσίας. Από τη μια πλευρά, ήταν σαν όνειρο: να μένω στο σπίτι μου και να έχω αρκετό χρόνο για να κάνω όλα όσα ήθελα πάντα να κάνω χωρίς να έχω ποτέ αρκετό χρόνο στη διάθεσή μου. Από την άλλη πλευρά, η περίοδος αυτή με βοήθησε να συνειδητοποιήσω πόσο σημαντική είναι η κοινωνικοποίηση για τους ανθρώπους: να έχουν τη δυνατότητα να συναντούν, να συζητούν, να αγγίζουν άλλους ανθρώπους στην πραγματικότητα και όχι μέσω μιας οθόνης. Και πόσο δύσκολη είναι η ζωή μας χωρίς όλα αυτά.

Αυτή η εμπειρία διαφοροποιεί τις αξίες μας και αλλάζει τον τρόπο σκέψης μας, αλλά διανοίγει επίσης ενώπιόν μας νέους τρόπους συνεργασίας. Μετά από αυτήν την κρίση, υπάρχει πιθανότητα να πραγματοποιούμε περισσότερες διαδικτυακές συναντήσεις, οι οποίες είναι πολύ ευκολότερες, αλλά ταυτόχρονα δεν θα έχουμε τη δυνατότητα να επινοούμε νέες ιδέες από κοινού και να αναπτύσσουμε καινούριες μορφές συνεργασίας.

Υπάρχουν ήδη και θα υπάρξουν ακόμη πολλά διδάγματα για την κοινωνία μας. Δεν θα μπορούσα ούτως ή άλλως να τα απαριθμήσω όλα, οπότε θα ήταν ίσως προτιμότερο να επισημάνω μόνον ορισμένα στον τομέα που γνωρίζω καλύτερα: τα άτομα με αναπηρία.

Αυτή η κρίση κατέδειξε πόσο άσχημη είναι η κατάσταση που επικρατεί στα ιδρύματα μακροχρόνιας φροντίδας. Μεγάλος αριθμός ατόμων με αναπηρία και ηλικιωμένων έχασαν πρόσφατα τη ζωή τους σε τέτοια ιδρύματα και ορισμένες χώρες δεν συμπεριέλαβαν καν αυτούς τους θανάτους στις στατιστικές τους για τον κορονοϊό. Πριν από μία πενταετία, η ΕΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση με θέμα «Μακροχρόνια κοινωνική φροντίδα και αποϊδρυματοποίηση». Έκτοτε επήλθαν κάποιες αλλαγές, αλλά η κρίση κατέδειξε πόσα πολλά απομένουν ακόμη να γίνουν.

Ταυτόχρονα, ενώ κάναμε τόσο πολλές συζητήσεις σχετικά με τα συστήματα στήριξης των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, η κρίση κατέστησε σαφές ότι, παρά τα μέτρα στήριξης, τα άτομα με αναπηρία ήταν μία από τις πρώτες ομάδες που έχασαν τη δουλειά τους.

Μια κρίση αποτελεί πάντα φανταστική ευκαιρία για τον εντοπισμό των πιο αδύναμων κρίκων και είναι πλέον καιρός να καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για την ισχυροποίησή τους.

Ο ρόλος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης είναι και θα παραμείνει εξαιρετικά σημαντικός διότι βρίσκονται πλησιέστερα σε όλα τα μέλη της κοινωνίας. Άτομα προερχόμενα από διαφορετικές ομάδες έχουν ανάγκη στήριξης και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι οι πλέον κατάλληλες για να τους την προσφέρουν.

Οι οργανώσεις αυτές βρίσκονται επίσης στην πλέον κατάλληλη θέση ώστε να γνωρίζουν ακριβώς τι είδους βοήθεια χρειάζονται τα άτομα αυτά και, ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά σημαντικό να συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Όπως έδειξε η εμπειρία μας στον τομέα της αναπηρίας, υπάρχουν άπειρες διαφορετικές προσεγγίσεις. Ορισμένες χώρες συμπεριλαμβάνουν οργανώσεις εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία σε κυβερνητικά όργανα λήψης αποφάσεων (Ιταλία), ενώ ορισμένες άλλες τους παρέχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο (Ισπανία), αλλά σε κάποιες άλλες οι οργανώσεις αυτές έχουν απλώς περιπέσει στη λήθη (Λετονία). Και αυτό αντικατοπτρίζει πόσο μεγάλη σημασία αποδίδουν οι κυβερνήσεις των διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών στις ποικίλες ομάδες πολιτών τους.