Gunta Anča: Is deis iontach géarchéim chun na naisc is laige a thabhairt faoi deara

Tréimhse ait féintuisceana a bhí sa tréimhse dianghlasála. Ar thaobh amháin, shamhlaigh mé gur fíorú aislinge a bhí ann... a bheith in ann fanacht sa bhaile agus neart ama a fháil chun na rudaí sin go léir a bhí curtha ar an méar fhada agam a dhéanamh faoi dheireadh. Ar an taobh eile, chuir sé ar mo shúile dom a thábhachtaí atá an sóisialú do dhaoine – a bheith in ann bualadh le daoine, labhairt leo, teagmháil a dhéanamh leo, agus iad ina steillbheatha seachas ar scáileán. Agus cé chomh deacair agus atá sé maireachtáil gan sin go léir.

An taithí sin a fuaireamar ar an ngéarchéim, athraíonn sí do chuid luachanna agus an chaoi a smaoiníonn tú. Agus léiríodh dúinn freisin go bhfuil bealaí eile ann le bheith ag obair le chéile. D’fhéadfadh sé tar éis na géarchéime seo go mbeadh níos mó cruinnithe ar líne againn, rud a d’éascódh an saol ach, ag an am céanna, nach gcabhródh linn i ndáiríre smaointe nua a chruthú le chéile agus foirmeacha nua comhair a fhorbairt.

Tá agus beidh a lán ceachtanna ann dár sochaí. Ní bheinn in ann iad ar fad a lua, ach tabharfaidh mé cúpla sampla as an réimse is mó a bhfuil eolas agam air – daoine faoi mhíchumas.

Léirigh an ghéarchéim seo dúinn cé chomh dona agus atá an cás in ionaid cúraim cónaithe. Fuair a lán daoine faoi mhíchumas agus daoine scothaosta bás sna hionaid sin agus ní dhearna roinnt tíortha na básanna sin a chur san áireamh fiú ina gcuid staitisticí faoin gcoróinvíreas. Cúig bliana ó shin, d’ullmhaigh CESE tuairim maidir le dí-institiúidiú an chúraim. Rinneadh roinnt dul chun cinn ó shin i leith, ach léirigh an ghéarchéim nach leor é agus go bhfuil a lán eile le déanamh go fóill againn.

Tá an oiread ráite faoi chórais tacaíochta do na grúpaí sin is leochailí sa tsochaí, ach, ainneoin na mbeart tacaíochta go léir atá curtha i bhfeidhm, ba ríléir le linn na géarchéime go raibh daoine faoi mhíchumas ar cheann de na chéad ghrúpaí a chaill a bpoist.

Is deis iontach géarchéim chun na naisc is laige in ár gcórais tacaíochta a thabhairt faoi deara agus seo anois an deis ár ndícheall a dhéanamh chun na naisc sin a láidriú.

Bhí ról an-tábhachtach le linn na géarchéime ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus leanfaidh sin de bheith amhlaidh toisc gurb iad na heagraíochtaí sin na heagraíochtaí is gaire don tsochaí ina hiomláine. Ní mór tacaíocht a thabhairt do ghrúpaí éagsúla agus is iad eagraíochtaí na sochaí sibhialta is fearr atá in ann an tacaíocht sin a sholáthar.

Is iad na heagraíochtaí sin freisin is fearr atá ar an eolas faoin gcineál tacaíochta a theastaíonn ó dhaoine éagsúla, agus tá sé thar a bheith tábhachtach, dá bhrí sin, iad a chuimsiú sa próiseas cinnteoireachta.

Mar a léirigh an taithí a fuaireamar le linn na géarchéime in earnáil an mhíchumais, bhí níorbh ionann an cur chuige ó thír go chéile. I roinnt tíortha tá eagraíochtaí daoine faoi mhíchumas páirteach i gcomhlachtaí cinnteoireachta rialtais (an Iodáil) agus tá an deis tugtha dóibh ag tíortha eile a dtuairimí a chur in iúl ar leibhéal an-ard (an Spáinn), ach tá tíortha eile arís ann a bhfuil dearmad déanta acu ar na heagraíochtaí sin (an Laitvia). Agus léiríonn sé sin uile an meas atá ag rialtais na dtíortha éagsúla san Eoraip ar na grúpaí difriúla sin sa tsochaí.