Κατά τη σύνοδο ολομέλειας του Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ενέκρινε γνωμοδότηση με την οποία προτείνει τη στήριξη των επενδύσεων στην έρευνα και την εξόρυξη κρίσιμων πρώτων υλών και τη χρήση δευτερογενών υλικών από απόβλητα, δεδομένου ότι αυτό είναι απαραίτητο για την πράσινη μετάβαση στην ΕΕ.

Τον Σεπτέμβριο 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το «Σχέδιο δράσης για τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας», με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από πρωτογενείς ύλες κρίσιμης σημασίας και την ενίσχυση του εγχώριου εφοδιασμού πρώτων υλών στην ΕΕ. Στη γνωμοδότηση που ενέκρινε επί του θέματος, η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτήν την προσέγγιση, επισημαίνοντας ότι «στηρίζει στο έπακρο την πράσινη μετάβαση και θεωρεί ότι η εξόρυξη πρώτων υλών που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη των πράσινων τεχνολογιών, αποτελεί βήμα θεμελιώδους σημασίας».

Ωστόσο, στη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν πρόσθετα μέτρα για να καταστεί δυνατή αυτή η προσέγγιση, δεδομένου ότι η έρευνα και η εξόρυξη αποτελούν δραστηριότητες υψηλού κινδύνου. Ο εισηγητής Dumitru Fornea υπογράμμισε ότι «Η τόνωση τόσο της πρωτογενούς όσο και της δευτερογενούς προμήθειας είναι ουσιαστικής σημασίας και, ως εκ τούτου, οφείλουμε να βοηθήσουμε τις επενδύσεις στον εξορυκτικό τομέα και να επιταχύνουμε την ανάλυση των αποβλήτων που ενδέχεται να περιέχουν πολύτιμα υλικά».

Ο συνεισηγητής Michal Pintér εξήγησε ότι η στήριξη αυτή μπορεί να λάβει διάφορες μορφές και δήλωσε: «Πρέπει να βοηθήσουμε τις επενδύσεις μέσω εγγυήσεων δανείων, καθεστώτων απόσβεσης και κρατικών ενισχύσεων, αλλά και αναπτύσσοντας μια εξορθολογισμένη διαδικασία αδειοδότησης για τις εξορυκτικές δραστηριότητες».

Στη γνωμοδότηση τονίζεται επίσης η σημασία της διεύρυνσης του ορισμού των κρίσιμων πρώτων υλών, οι οποίες παραδοσιακά νοούνται ως υλικά που προέρχονται από τον εξορυκτικό τομέα. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ο ορισμός αυτός είναι υπερβολικά στενός και περιορίζει την ανάπτυξη των οικολογικών μορφών ενέργειας, καθώς τα υλικά με βάση το ξύλο μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά σε πολύ περισσότερες εφαρμογές απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Ο τομέας των πρώτων υλών έχει τεράστιο οικονομικό δυναμικό· παρέχει περίπου 350.000 θέσεις εργασίας στην ΕΕ, καθώς και περισσότερες από 30 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στις κατάντη μεταποιητικές βιομηχανίες που εξαρτώνται από την αξιόπιστη και απρόσκοπτη πρόσβαση σε ορυκτές πρώτες ύλες. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΟΣΑ, η χρήση υλικών παγκοσμίως θα διπλασιαστεί έως το 206, ενώ ειδικότερα η χρήση μετάλλων αναμένεται να αυξηθεί κατά 150%. Τούτο είναι πολύ πιθανό να επιτείνει την πίεση που ασκείται στους πόρους του πλανήτη, θέτοντας σε κίνδυνο τα οφέλη για την παγκόσμια ευημερία.

Συνεκτιμώντας τα ανωτέρω, η γνωμοδότηση υπογραμμίζει τη σημασία της ένταξης νέων διαστάσεων στη χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία για την κατάρτιση καταλόγου ορυκτών κρίσιμης σημασίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη «τις ανάγκες και τα συμφέροντα των πολιτών και των οικονομιών στις χώρες από τις οποίες εξάγονται πρώτες ύλες στην Ευρώπη». Θα πρέπει να καθοριστούν κατάλληλα κριτήρια προκειμένου να ελεγχθεί εάν οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού αυτών των τύπων πρώτων υλών συμμορφώνονται με τις αρχές της δεοντολογίας. (ks)