Matteo Carlo Borsani
Grupa Pracodawców EKES-u

Pierwszym i najważniejszym zaleceniem EKES-u zawartym w opinii jest pilne podjęcie działań w celu wdrożenia wytycznych zawartych w raportach Letty i Draghiego. Moim zdaniem należy to zrobić w sposób kompleksowy, a do sprawozdań nie można podchodzić wybiórczo. Należy je wdrożyć jako całość, bez ograniczania proponowanych wniosków i unikając strefy komfortu. Nie należy także pomijać najważniejszych i prowadzących do podziałów kwestii takich jak inwestycje. 

Zacznę od raportu Draghiego: biorąc pod uwagę oczywiste znaczenie jego nacisku na konkurencyjność UE jako całości, uważam, że jego zalecenia dotyczące polityki przemysłowej UE mają kluczowe znaczenie. W szczególności ważne jest to, że podkreśla on potrzebę przyjęcia polityki przemysłowej zdolnej do przezwyciężenia obecnego fragmentarycznego podejścia. Dziś mamy do czynienia z 27 krajowymi politykami przemysłowymi, które nie zawsze są koordynowane. Dlatego też jedynie spójne europejskie wysiłki umożliwiłyby odpowiednie połączenie środków podatkowych, regulacyjnych, handlowych i celnych oraz zachęt finansowych, tak jak ma to miejsce ostatnio w polityce przemysłowej USA i Chin, z ogromną korzyścią dla jednolitego rynku.

Powinno to jednak iść w parze z drastycznym zmniejszeniem obciążeń biurokratycznych dla przedsiębiorstw, w związku z czym szczególnie doceniam apel Enrika Letty w rozdziale „Jednolity rynek to szybkość i daleko idące działania”. Wśród kluczowych zaleceń Letty znajduje się usprawnienie obciążeń biurokratycznych, uproszczenie procedur administracyjnych i dalsze działania na rzecz ograniczenia biurokracji, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). W tym kontekście EKES z zadowoleniem przyjmuje w swojej opinii propozycję Komisji dotyczącą zmniejszenia o 25% obciążeń sprawozdawczych dla wszystkich przedsiębiorstw oraz ustanowienie celu na poziomie co najmniej 50% dla MŚP. Ponadto w ramach swoich prac nad zaleceniem Letty dotyczącym rozważenia mechanizmu, który pomógłby współprawodawcom w dynamicznej ocenie skutków, EKES zdecydowanie popiera pomysł przeprowadzenia sprawdzianu konkurencyjności w trakcie procedury legislacyjnej.

Sztuczna inteligencja zmienia świat pracy w bezprecedensowym tempie, stwarzając zarówno możliwości, jak i wyzwania dla pracowników, przedsiębiorstw i decydentów. W dniu 3 lutego Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) i Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) zorganizowały konferencję wysokiego szczebla pt. „Sprawiedliwość społeczna w erze cyfrowej: wpływ sztucznej inteligencji na pracę i społeczeństwo”.

Uczestniczyli w niej czołowi przywódcy – w tym szereg unijnych ministrów pracy – by przedyskutować strategie mające wykorzystać potencjał sztucznej inteligencji, a jednocześnie przeciwdziałać zagrożeniom, jakie stwarza ona dla praw pracowniczych i rynków pracy. Wydarzenie było istotnym wkładem w globalną koalicję na rzecz sprawiedliwości społecznej i uwypukliło potrzebę skoordynowanego podejścia do zarządzania sztuczną inteligencją – zarówno na szczeblu europejskim, jak i światowym. To wysokiej rangi spotkanie zostało zorganizowane wspólnie przez Sekcję Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa (SOC) EKES-u oraz MOP.

Apel o etyczny rozwój sztucznej inteligencji sprzyjający włączeniu społecznemu

Otwierając konferencję, przewodniczący EKES-u Oliver Röpke podkreślił pilną potrzebę ukierunkowanego na człowieka podejścia do sztucznej inteligencji i oznajmił: Sztuczna inteligencja już teraz zmienia nasze społeczeństwa i rynki pracy, stwarzając zarówno możliwości, jak i wyzwania. Komitet i jego organizacje partnerskie są zdecydowane dopilnować, by sztuczna inteligencja służyła sprawiedliwości społecznej, wzmacniała prawa pracownicze, wspierała włączenie społeczne i zapobiegała nowym nierównościom. Sprawiedliwa i ukierunkowana na człowieka przyszłość sztucznej inteligencji wymaga wspólnych działań – zarówno ze strony decydentów, jak i partnerów społecznych oraz społeczeństwa obywatelskiego – by technologia nie była wymierzona przeciwko ludziom, lecz im służyła.

Dyrektor generalny MOP-u Gilbert F. Houngbo zaznaczył, że należy zawczasu wdrażać strategie łagodzące destrukcyjny wpływ sztucznej inteligencji na zatrudnienie i miejsca pracy. Dodał: Musimy zadbać o to, by sztuczna inteligencja rozwijała się w sposób sprzyjający sprawiedliwości społecznej. To wymaga różnych działań, na przykład wspierania pracowników – w tym poprzez podnoszenie ich umiejętności i ochronę socjalną. Należy również ułatwić różnej wielkości przedsiębiorstwom na całym świecie dostęp do technologii sztucznej inteligencji, by spożytkować jej korzyści dla produktywności. Trzeba także dopilnować, by przy wprowadzaniu sztucznej inteligencji do miejsc pracy chronić prawa pracowników i wspierać dialog społeczny podczas transformacji cyfrowej.

W trakcie dwóch paneli prominentni mówcy podzielili się spostrzeżeniami na temat wyzwań i możliwości związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji do wspierania godnego zatrudnienia, inkluzywnych rynków pracy oraz przyczyniania się do równouprawnienia płci w nadchodzących latach. W panelach wzięli udział między innymi ministrowie pracy z państw UE: Agnieszka Dziemianowicz-Bąk (Polska), Yolanda Díaz (Hiszpania), Níki Keraméos (Grecja) i Maria do Rosário Palma Ramalho (Portugalia), a także Anousheh Karvar, przedstawiciel rządu francuskiego przy MOP-ie i przy grupie państw G7 i G20.

Uczestnicy podkreślili, że nie należy sprzeciwiać się sztucznej inteligencji, mimo ryzyka związanego z wprowadzaniem tej nowej technologii. Jednak jest bardzo ważne, by skupić się na dialogu społecznym i włączyć pracowników we wdrażanie sztucznej inteligencji, a jednocześnie zwrócić szczególną uwagę na zmianę kwalifikacji oraz ich podnoszenie. Właściwe wdrażanie i regulowanie sztucznej inteligencji w sposób kontrolowany pomoże uniknąć poważnych wstrząsów i sprawi, że ta technologia ograniczy powtarzalne zadania – co nie musi prowadzić do zwolnień na dużą skalę.(lm)

Podczas debaty wysokiego szczebla w EKES-ie stwierdzono, że z uwagi na przemiany zachodzące wskutek stosowania sztucznej inteligencji w miejscu pracy należy nadal propagować AI ukierunkowaną na człowieka i opowiadać się za polityką zapewniającą równowagę między prężnym rozwojem AI w Europie a sprawiedliwością społeczną i prawami pracowniczymi.

Na styczniowej sesji plenarnej EKES przeprowadził debatę na temat wdrażania sztucznej inteligencji w miejscu pracy. Głos na niej zabrali m.in. przewodniczący EKES-u Oliver Röpke, wiceprzewodnicząca wykonawcza Komisji Europejskiej Roxana Mînzatu oraz polska wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej Katarzyna Nowakowska.

Otwierając debatę, Oliver Röpke stwierdził: Sztuczna inteligencja jest jedną z największych transformacji naszych czasów. Stwarza ogromny potencjał i stawia przed nami wielkie wyzwania. Dzisiejsza debata potwierdziła wagę osadzenia polityki w zakresie AI w zasadach Europejskiego filaru praw socjalnych.

Roxana Mînzatu podkreśliła: Co się tyczy AI, zwłaszcza w miejscu pracy, powinniśmy zastanowić się nad sposobami zwiększenia inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz uproszczenia rozwoju europejskich przedsiębiorstw w tej dziedzinie, tak by nasze technologie zostały wytrenowane zgodnie z europejskimi danymi i w oparciu o europejskie wartości. Przestrzegając naszych wartości w zakresie praw socjalnych i równości, dbamy o to, by europejscy pracownicy mieli takie same prawa w świecie z AI jak w świecie bez niej i by prawa te były chronione. Troszczymy się również o wdrożenie humanocentrycznej kontroli.

Katarzyna Nowakowska stwierdziła, że sztuczna inteligencja w świecie pracy stwarza ogromne możliwości zwiększenia wydajności i konkurencyjności przedsiębiorstw, lecz wywołuje też szereg wątpliwości co do potencjalnego wpływu na miejsca pracy i zatrudnienie, zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, warunki pracy, ogólną jakość zatrudnienia oraz rolę dialogu społecznego.

Przyjęcie opinii w sprawie sztucznej inteligencji sprzyjającej pracownicom i pracownikom oraz załączonej kontropinii

Po debacie plenarnej EKES przyjął sporządzoną przez Francę Salis-Madinier opinię z inicjatywy własnej„Sztuczna inteligencja sprzyjająca pracownicom i pracownikom: narzędzia pozwalające wykorzystać potencjał sztucznej inteligencji i zminimalizować związane z nią zagrożenia w kontekście polityki zatrudnienia i rynku pracy”. Opinia została przyjęta 142 głosami za, przy 103 głosach przeciw i 14 głosach wstrzymujących się. Nie spotkała się z poparciem ze strony Grupy Pracodawców EKES-u, która zgłosiła kontropinię.

W opinii EKES podkreślił, że dialog społeczny i zaangażowanie pracowników odgrywają pierwszoplanową rolę w ochronie podstawowych praw pracowników i propagowaniu godnej zaufania AI w świecie pracy. Dodał, że obecne przepisy powinny odnosić się do luk w ochronie praw pracowniczych w miejscu pracy i zapewnić, by ludzie zachowali kontrolę we wszystkich interakcjach człowiek–maszyna.

Kontropinię Grupy Pracodawców załączono do opinii. Członkinie i członkowie Grupy wyjaśnili, że ich zdaniem UE dysponuje już narzędziami umożliwiającymi rewolucję opartą na AI i że obowiązujące ramy prawne zapewnią jej sprawny przebieg. (lm)

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny organizuje w dniach 13–14 marca 2025 r. doroczne wydarzenie młodzieżowe pod hasłem Twoja Europa – twoje Zdanie! (YEYS) z udziałem ponad 130 osób z całej Europy i spoza niej. To wyjątkowe wydarzenie skupia uczniów szkół średnich, przedstawicieli organizacji młodzieżowych i delegatów z krajowych rad młodzieżowych w wieku od 16 do 25 lat ze wszystkich 27 państw członkowskich UE, dziewięciu krajów kandydujących oraz Zjednoczonego Królestwa.

Dzięki rozmaitym warsztatom, panelom oraz dyskusjom młodzi ludzie będą mieli okazję do aktywnego udziału w kształtowaniu przyszłości Europy. W tym roku wydarzenie odbędzie się pod hasłem „Oddać głos młodzieży”, a uczestnicy pochylą się nad kluczowymi tematami, takimi jak zrównoważony rozwój, włączenie społeczne, transformacja cyfrowa itp.

Wyniki tych dyskusji i zebrane uwagi zostaną wykorzystane podczasdrugiego Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, a także rozpowszechnione na Europejskim Spotkaniu Młodzieży (EYE) zorganizowanym przez Parlament Europejski w czerwcu 2025 r. w Strasburgu.

Wydarzenie to podkreśla wagę przekucia zaangażowania młodzieży w działania obywatelskie, demokrację uczestniczącą i kreowanie polityki europejskiej.

Śledź na bieżąco wyniki i inicjatywy, które będą owocem tego istotnego zgromadzenia. (kc)

Maria Nikolopoulou

Na kilka dni przed Międzynarodowym Dniem Kobiet, przed 69. sesją Komisji ds. Statusu Kobiet (UNCSW69) w Nowym Jorku, nadszedł odpowiedni czas na zastanowienie się nad osiągnięciami w dziedzinie równouprawnienia płci i ich ocenienie. Należy również spojrzeć w przyszłość i nadal torować drogę naprzód.

Co się tyczy ram prawnych, odnotowujemy poprawę: więcej kobiet jest aktywnych na rynku pracy, więcej zarabia, zdobywa wyższy poziom wykształcenia, cieszy się większą reprezentacją polityczną i zajmuje stanowiska kierownicze. Postępy w poszczególnych państwach członkowskich są jednak powolne i nierównomierne.

Dopóki istnieć będą nierówności strukturalne, stereotypy płci i regres w obszarze praw kobiet, dopóty reprezentacja kobiet w sferze publicznej, polityce i kształceniu STEM będzie niewystarczająca, będą narażone na przemoc w internecie i poza nim, a także nie będą miały dostępu do zasobów i kapitału na przedsiębiorczość. Będą również bardziej podatne na ubóstwo czasowe i finansowe, a wyeliminowanie rozpiętości płacowych i emerytalnych zajmie zbyt wiele lat.

Poprawa sytuacji wymaga szkolenia, finansowania i zaangażowania. Potrzebujemy zasobów, aby doskonalić umiejętności kobiet w zakresie sprawiedliwej transformacji cyfrowej i ekologicznej, finansować krajowe plany działania na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet oraz organizować szkolenia dla całego personelu pracującego z osobami, które doświadczyły przemocy uwarunkowanej płcią.

Musimy finansować projekty w dziedzinie przedsiębiorczości oraz zapewnić przystępne cenowo, dostępne, wysokiej jakości usługi opieki nad dziećmi i osobami starszymi, by zmniejszyć obciążenie kobiet nieodpłatnymi obowiązkami opiekuńczymi. Ponadto potrzebujemy silnego zaangażowania na rzecz tworzenia bezpiecznych przestrzeni. W tym celu trzeba włączać większe rzesze kobiet w prace parlamentów lokalnych, krajowych i unijnych oraz zapewniać ich czynny udział w wolnych od przemocy procesach rozwiązywania konfliktów i budowania pokoju z wykorzystaniem podejść inkluzywnych pod względem płci.

Oprócz tego szeroko zakrojona europejska strategia na rzecz Agendy 2030 pomogłaby nam znacznie szybciej uczynić równouprawnienie płci głównym elementem polityki. Cele zrównoważonego rozwoju należy realizować razem, a nie pojedynczo.

W UE poczyniono znaczne postępy. Jednak nie są one wystarczające z punktu widzenia kobiet, dziewcząt i mężczyzn w UE, którzy zabiegają o faktyczne równouprawnienie płci w nadchodzących latach. Naszą rolą jako społeczeństwa obywatelskiego jest zwiększenie presji na decydentów, aby szybko poczyniono krok naprzód.

Przed obchodzonym 8 marca Międzynarodowym Dniem Kobiet i 69. sesją Komisji ds. Statusu Kobiet (UNCSW69) – głównego światowego organu promującego prawa kobiet – Maria Nikolopoulou, członkini EKES-u i sprawozdawczyni opinii „Wkład EKES-u w priorytety UE w ramach UNCSW69”, pisze o postępach Unii Europejskiej w równouprawnieniu płci. Chociaż trzeba uznać, że wiele się pod tym względem poprawiło, kobiety nadal nie mają takich samych praw jak mężczyźni. Musimy jeszcze wypełnić wiele luk i wygrać wiele bitew.

W porównaniu ze swoimi światowymi partnerami, takimi jak Stany Zjednoczone, strefa euro stoi w obliczu pilnych wyzwań, którymi są: niska wydajność pracy, osłabienie konkurencyjności i spowolnienie dynamiki gospodarczej. Aby odwrócić tę tendencję, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wzywa do opracowania pilnej i skoordynowanej strategii.

W swojej opinii „Polityka gospodarcza w strefie euro na 2025 r.” EKES przedstawia plan pobudzenia wzrostu gospodarczego poprzez pogłębienie rynku wewnętrznego, ograniczenie biurokracji regulacyjnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych. Jednocześnie strategie polityczne muszą uwzględniać tendencje transformacyjne, takie jak sztuczna inteligencja (AI) i presja starzejącego się społeczeństwa.

Po wstrząsach zewnętrznych, takich jak pandemia COVID-19 i kryzys energetyczny, strefa euro stoi w obliczu poważnych wyzwań gospodarczych. Chociaż podjęto wysiłki na rzecz stabilizacji, kwestie takie jak niepewność wewnętrzna, zmiany demograficzne i rosnąca presja budżetowa wymagają odważnych reform.

EKES proponuje trzyetapowe podejście do zwiększenia wydajności i konkurencyjności: pogłębienie rynku wewnętrznego, koordynacja polityki przemysłowej i ograniczenie biurokracji. Stabilność finansów publicznych ma kluczowe znaczenie, ponieważ wymaga zrównoważonych ram, ściślejszej współpracy i wysiłków UE na rzecz spożytkowania niewykorzystanych dochodów. Inwestycje pozostają słabym punktem, przy czym istnieje potrzeba rozszerzenia kapitału wysokiego ryzyka i polityki sprzyjającej innowacjom.

Kluczowe znaczenie ma również odporność rynku pracy, która wymaga elastyczności, sprawiedliwych wynagrodzeń, reform systemu zabezpieczenia społecznego i rozwoju umiejętności opartych na sztucznej inteligencji. EKES podkreśla potrzebę wspólnej odpowiedzialności UE i jej państw członkowskich, opowiadając się za lepszą koordynacją polityki. Dzięki zdecydowanym działaniom i inwestycjom strategicznym strefa euro może zbudować odporną, konkurencyjną i zrównoważoną gospodarkę na przyszłość (tk). 

Podczas gdy zima niechętnie ustępuje wiośnie, EKES organizuje na początku marca szereg dynamicznych wydarzeń, oddając głos młodzieży i społeczeństwu obywatelskiemu.

Pierwszym z nich będzie szesnasta edycja wydarzenia „Twoja Europa – twoje zdanie!”. W dniach 13–14 marca 2025 r. spotkanie to, znane jako YEYS (ang. Your Europe, Your Say) zgromadzi prawie 100 młodych uczestników z organizacji młodzieżowych, krajowych rad młodzieżowych i szkół średnich, a także 37 nauczycieli z państw członkowskich UE, krajów kandydujących i Zjednoczonego Królestwa. Uczestnicy tego wyjątkowego doświadczenia połączą swe głosy, aby kształtować Europę, w której chcą żyć.

Ich zalecenia będą mogły zostać uwzględnione w drugim Tygodniu Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, który odbędzie się kilka dni później, jako podstawa dyskusji na temat młodzieży, i przekazane przedstawicielom wysokiego szczebla z instytucji europejskich.

Po obiecujących początkach w 2024 r. tegoroczny Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego zaplanowany w dniach 17–21 marca skupi się na wzmocnieniu spójności i uczestnictwa w spolaryzowanych społeczeństwach. Niestabilność społeczna, pogorszenie koniunktury gospodarczej i powszechne niezadowolenie, zwłaszcza wśród osób, które czują się pomijane i pozostawione same sobie, jeszcze bardziej pogłębiły podziały społeczne.

Aby zaradzić tym pilnym problemom, w czasie Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 spotkają się przedstawiciele podmiotów społeczeństwa obywatelskiego z Europy i spoza niej, tworząc wyjątkową platformę do krytycznych debat, dzielenia się najlepszymi praktykami i współpracy na rzecz rozwiązań sprzyjających spójności społecznej i wzmacniających demokratyczne zaangażowanie.

W tym roku program obejmie trzy główne inicjatywy: europejskie organizacje i sieci społeczeństwa obywatelskiego (panele Grupy Łącznikowej EKES-u), debatujące o tym, jak europejska strategia społeczeństwa obywatelskiego mogłaby sprzyjać większej spójności; Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej (EIO) i rola tej inicjatywy w walce z polaryzacją; ceremonia wręczenia Nagrody dla Społeczeństwa Obywatelskiego. Tematem 15. Nagrody dla Społeczeństwa Obywatelskiego za doskonałość w inicjatywach obywatelskich jest zwalczanie szkodliwej polaryzacji społeczeństwa europejskiego. Zwycięzcy pochodzą z Belgii, reprezentowanej przez organizację społeczeństwa obywatelskiego „Różnorodność”, z Francji („Reporterzy Nadziei”) oraz ze Słowacji („Słowackie Stowarzyszenie Debat”). Kolejność laureatów zostanie ogłoszona podczas ceremonii.

Nasz Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego, zgodnie z duchem czasu, jest okazją dla zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i obywateli do wypowiadania się w kluczowych kwestiach, od mnożących się wyzwań związanych ze zmianą klimatu poprzez rosnące koszty życia i pogłębiające się różnice w dochodach, po wyniki wyborów w 2024 r., które stworzyły podatny grunt dla powszechnej polaryzacji.

Zachęcam Państwa do udziału w tej konstruktywnej wymianie poglądów, włączenie się do naszych dyskusji i wykorzystanie okazji, by dyskusje te przekuć w zmiany. Nasze głosy mają znaczenie i mogą być słyszalne, dopóki będziemy zjednoczeni, proaktywni i gotowi przyczynić się do stworzenia bardziej spójnej i partycypacyjnej Europy. Rejestracja jest już otwarta! Nie przegapmy tej szansy!

Laurentiu Plosceanu

Wiceprzewodniczący ds. komunikacji