Il-KESE jappella għal inizjattiva ewlenija Ewropea għas-saħħa, li tipproponi l-ħolqien ta’ Unjoni Ewropea tas-Saħħa u jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tippubblika Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Mard Rari b’miri li jistgħu jintlaħqu b’mod ċar.

Matul dibattitu dwar “Inizjattiva ewlenija Ewropea għas-saħħa” li sar fil-plenarja tiegħu ta’ Ottubru, il-KESE appella lill-UE biex tniedi inizjattiva ambizzjuża, bil-għan li tinbena arkitettura tas-saħħa trasversali fi ħdan l-UE. Il-ħolqien ta’ Pjan ta’ Azzjoni Ewropew dwar il-Mard Rari (ARPD) kien ukoll fuq l-aġenda.

Fil-ftuħ tad-dibattitu, il-President tal-KESE Oliver Röpke qal: “Huwa kruċjali li kull persuna li tgħix fl-UE jkollha aċċess għal kura tas-saħħa ta’ kwalità li tkun affordabbli u aċċessibbli. Jeħtieġ li ninvestu f’sistemi tas-saħħa innovattivi u sostenibbli u nieħdu azzjoni soda biex niġġieldu l-inugwaljanzi fis-saħħa kemm fl-UE kif ukoll globalment. Il-mard rari jagħmel l-inugwaljanzi u l-vulnerabbiltajiet persistenti saħansitra aktar viżibbli. Huwa għalhekk li neħtieġu azzjoni Ewropea komprensiva dwar il-mard rari”.

Ir-relatur tal-Opinjoni dwar l-inizjattiva ewlenija Ewropea għas-saħħa, Alain Coheur, qal: “Illum qed nippruvaw nadottaw pjan direzzjonali għall-Kummissarji futuri tal-UE li se jippromovi l-kura tas-saħħa għal kulħadd u jipproteġi lin-nies kontra kriżijiet futuri”. Ágnes Cser, relatur tal-Opinjoni dwar il-mard rari, żiedet tgħid li: “Irridu noħorġu bi pjan ta’ azzjoni. Madankollu, m’għandniex niffukaw biss fuq il-pjan ta’ azzjoni dwar il-mard rari iżda wkoll fuq is-saħħa – is-saħħa hija ċ-ċavetta għall-kompetittività. L-Unjoni tas-saħħa tagħna ma tistax tibqa’ frażi fiergħa”.

L-Opinjoni dwar l-inizjattiva ewlenija Ewropea għas-saħħa tistabbilixxi pilastri strateġiċi biex jissaħħu s-solidarjetà u l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri dwar is-saħħa. Fost dawn hemm l-istabbiliment ta’ garanzija Ewropea għall-kura u l-kura tas-saħħa li tistabbilixxi objettivi tas-saħħa pluriennali fil-livell tal-UE. Dan jista’ jwassal għall-ħolqien ta’ test legalment vinkolanti (bħal direttiva).

Pilastru ieħor huwa l-implimentazzjoni tal-approċċ “Saħħa Waħda” li jorbot il-politiki dwar il-bniedem, l-annimali, il-pjanti u l-ambjent. L-Opinjoni dwar l-indirizzar tal-mard rari tistieden lill-Kummissjoni tippubblika komunikazzjoni li tinkludi Pjan ta’ Azzjoni Ewropew komprensiv dwar il-Mard Rari (APRD), li jistabbilixxi miri speċifiċi, li jistgħu jitkejlu u jinkisbu, realistiċi u marbuta mal-ħin (SMART) li jistgħu jintlaħqu sal-2030. (lm) 

Minn Stefano Mallia, President tal-Grupp ta’ Min Iħaddem

Donald Trump rebaħ l-elezzjonijiet tal-Istati Uniti u se jkun President għat-tieni darba. Il-votazzjoni hija ċara u trid tiġi rispettata. Iżda x’imiss issa?

L-UE u l-Istati Uniti jibqgħu msieħba ġeopolitiċi u kummerċjali ewlenin peress li r-relazzjoni tagħna hija bbażata fuq il-prinċipju tar-reċiproċità. Ma hemm l-ebda lok għal iżolazzjoniżmu jew protezzjoniżmu fid-dinja interkonnessa tal-lum, peress li dawn l-approċċi jmorru kontra l-kooperazzjoni reċiproka u globali tagħna u kontra l-prosperità ekonomika.

L-UE u l-Istati Uniti huma l-akbar imsieħba ta’ xulxin fil-qasam tal-kummerċ. Il-kummerċ bilaterali bejn l-UE u l-Istati Uniti jinsab f’livell għoli storiku, b’aktar minn EUR 1,6 triljun fl-2023 u bi stokks ta’ investiment bilaterali li jammontaw għal EUR 5 triljun. L-Istati Uniti huma sors ewlieni ta’ investiment dirett barrani (IDB) fl-UE, u l-IDB tal-Istati Uniti fl-Ewropa huwa stmat għal madwar USD 3,6 triljun, waqt li l-investiment tal-UE fl-Istati Uniti huwa ta’ madwar USD 3 triljun. Dan l-investiment reċiproku jsaħħaħ l-interdipendenza ekonomika u joħloq miljuni ta’ impjiegi fuq iż-żewġ naħat tal-Atlantiku.

Għal din ir-raġuni, huwa importanti li nkomplu naħdmu fuq ir-relazzjoni tagħna. L-impożizzjoni ta’ tariffi fuq il-prodotti tal-UE, kif Trump issuġġerixxa diġà, u l-implimentazzjoni ta’ tariffi ta’ bejn 10 % u 20 % fuq l-importazzjonijiet mill-pajjiżi kollha, inkluża l-UE, se jdaħħluna fi sqaq. Huwa għalhekk li qed nappellaw għal djalogu aktar miftuħ u aġenda li tħares ’il quddiem għall-kooperazzjoni.

Il-Kunsill tal-Kummerċ u t-Teknoloġija bejn l-UE u l-Istati Uniti ffaċilita d-djalogu dwar kwistjonijiet kritiċi bħall-intelliġenza artifiċjali u s-semikondutturi. Jekk, minn naħa, id-djalogu jrid jissaħħaħ u jittejjeb, min-naħa l-oħra l-UE jeħtiġilha tħaffef il-pass tar-riformi tal-politiki tagħha, taġixxi u tfittex l-aħjar mod biex issib modi kif tikkoopera mal-Istati Uniti.

Jeħtiġilna nħejju wkoll għax-xenarju li fih, fir-rigward ta’ kwistjonijiet importanti bħat-tibdil fil-klima u l-Ukrajna, jaf ikollna nfendu għal rasna. Din hija possibbiltà reali ħafna u, bħala tali, għandna nibdew nittrattawha bħala r-realtà l-ġdida de facto.

Il-Kummissjoni li jmiss għandha tkun il-Kummissjoni għat-Tkabbir. Il-mistoqsija mhijiex jekk għandniex inkabbru, iżda kif għandna nwettquh b’mod tajjeb, ikkonkluda l-Forum ta’ Livell Għoli dwar it-Tkabbir organizzat mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). Il-Forum kien jinkludi l-President tal-KESE Oliver Röpke, il-Kummissarju Ewropew għall-Impjiegi u d-Drittijiet Soċjali Nicolas Schmit u l-ministri kemm mill-Istati Membri tal-UE kif ukoll mill-pajjiżi kandidati tat-tkabbir.

Il-KESE, flimkien mal-Kummissjoni Ewropea, organizza b’mod konġunt Forum ta’ Livell Għoli dwar it-Tkabbir, li sar eżatt wara s-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Ottubru. Aktar minn 140 rappreżentant tas-soċjetà ċivili mill-pajjiżi kandidati tat-tkabbir iltaqgħu għall-ewwel darba. Il-punt ewlieni tal-parteċipanti kien ċar: is-soċjetà ċivili u l-imsieħba soċjali, spiss injorati fil-proċess ta’ adeżjoni, għandhom jingħataw rwol ċentrali fil-proċess tat-tkabbir tal-UE.

Is-Sur Röpke enfasizza: “Dan mhuwiex biss dwar l-espansjoni tal-UE – huwa dwar it-tħejjija tal-Istati Membri futuri biex jipparteċipaw b’mod attiv fit-tfassil tal-UE, waqt li jiġi żgurat li jkunu mgħammra bis-sħiħ biex jilqgħu l-isfidi li ġejjin. Permezz ta’ kollaborazzjoni mas-soċjetà ċivili, il-federazzjonijiet tal-impjegaturi u t-trade unions, qed noħolqu l-pedament meħtieġ għal Ewropa aktar inklużiva u aktar b’saħħitha”.

Id-dibattitu enfasizza l-ħtieġa li jinżamm il-momentum reċenti madwar it-tkabbir, peress li l-Kummissjoni għall-2024-2029 se jkollha rwol kruċjali fil-finalizzazzjoni tal-proċess tat-tkabbir.

Messaġġ ewlieni ieħor tad-dibattitu kien l-importanza ta’ integrazzjoni gradwali, prevedibbli u bbażata fuq il-mertu, fejn il-progress huwa rikonoxxut u ppremjat bi prospetti reali għall-adeżjoni.

Is-Sur Schmit enfasizza r-rwol ewlieni li għandha s-soċjetà ċivili, u qal: “Djalogu soċjali bipartitiku u tripartitiku li jiffunzjona tajjeb u l-involviment tal-imsieħba soċjali huma elementi kruċjali fil-kuntest tal-adeżjoni mal-UE, peress li huma parti mill-ekonomija tas-suq soċjali tagħna”.

Is-Segretarju tal-Istat Ġermaniż Rolf Schmachtenberg qal: “L-aspetti soċjali u tax-xogħol huma kruċjali biex l-adeżjoni mal-UE tirnexxi. Dawk li jixtiequ jtejbu l-ħajja taċ-ċittadini kollha, joħolqu opportunitajiet u jiġġieldu l-inugwaljanzi soċjali jeħtieġu politiki effettivi dwar l-impjiegi, kundizzjonijiet tax-xogħol tajbin u sistemi tas-sigurtà soċjali li jiffunzjonaw, bi msieħba soċjali b’saħħithom”.

Matul id-dibattitu, Naida Nišić, il-Ministru tal-Montenegro għax-Xogħol, l-Impjiegi u d-Djalogu Soċjali, enfasizzat l-importanza tal-forum ta’ livell għoli bħala pjattaforma għad-djalogu li tippermetti lill-Montenegro jivvaluta l-progress.

Niki Kerameus, il-Ministru Grieg għax-Xogħol u s-Sigurtà Soċjali, enfasizza: “Kien privileġġ kbir nipparteċipa f’din id-diskussjoni importanti dwar it-tkabbir tal-UE u r-rwol kritiku li għandhom l-imsieħba soċjali fit-tiswir tal-futur tal-pajsaġġ Ewropew tax-xogħol u tad-drittijiet soċjali”.

Olta Manjani, Viċi Ministru Albaniż għall-Ekonomija, il-Kultura u l-Innovazzjoni, qalet: “L-Albanija qed iżżid b'mod attiv il-preżenza tagħha fl-istituzzjonijiet, il-kumitati u l-gruppi ta' ħidma tal-UE, u t-twaqqif tal-Kumitat Konsultattiv Konġunt mal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew huwa wieħed minn dawn. sforzi”.

Il-KESE appoġġja b’mod konsistenti t-tkabbir tal-UE. Fl-2024, huwa nieda proġett pilota, l-inizjattiva tal-Membri Kandidati għat-Tkabbir, li tippermetti lis-soċjetà ċivili fil-pajjiżi kandidati tikkontribwixxi għall-ħidma tal-KESE. L-inizjattiva turi kif l-involviment attiv tas-soċjetà ċivili mill-pajjiżi kandidati jsaħħaħ il-proċess tat-tkabbir.  (mt)

Il-KESE qed iħeġġeġ lill-Unjoni Ewropea tagħti spinta lill-investiment tagħha fil-konnettività sigura, fl-infrastruttura reżiljenti u fil-ktajjen tal-provvista biex tiżgura li tibqa’ kompetittiva fil-qasam tal-IA bi skop ġenerali li qed jevolvi malajr. Dawn il-miżuri jitqiesu bħala essenzjali biex jiġu massimizzati l-benefiċċji tal-IA ġenerattiva f’konformità mal-valuri, il-ħtiġijiet u d-drittijiet fundamentali Ewropej.

Fl-opinjoni esploratorja tiegħu dwar L-intelliġenza artifiċjali/it-triq ’il quddiem, li fiha jiffoka fuq l-aspetti ewlenin tal-IA bi skop ġenerali, il-KESE jenfasizza li d-dinamiżmu u l-kumplessità tal-IA jeħtieġu aġġornamenti kontinwi għall-Att tal-UE dwar l-IA. Filwaqt li l-mudelli tal-IA bi skop ġenerali huma fil-biċċa l-kbira tekniċi u japplikaw b’mod predominanti fis-settur minn negozju għal negozju (B2B), l-impatt indirett tagħhom fuq il-ħaddiema u l-konsumaturi ma jistax jiġi injorat.

“Naħsbu li huwa importanti ħafna li kwalunkwe IA li nużaw hawnhekk fl-Ewropa tkun ibbażata wkoll fuq il-valuri Ewropej. Naturalment dan ifisser l-istat tad-dritt u d-drittijiet tal-bniedem, iżda jfisser ukoll trasparenza, kredibbiltà u affidabbiltà. Dawn huma l-fatturi ewlenin li jippermettu lil kwalunkwe sistema tal-IA taħdem għan-nies,” qalet Sandra Parthie, ir-relatur tal-Opinjoni, li ntalbet mill-Kummissjoni Ewropea u mill-Presidenza Ungeriża tal-Kunsill tal-UE.

Għalkemm jappoġġja l-Att dwar l-IA, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li dan jiġi mmonitorjat u aġġustat mill-qrib jekk ir-regolament joħnoq l-innovazzjoni tal-kumpaniji tal-UE ffukati fuq l-IA. Dan jista’ jseħħ fejn ikun hemm inċertezzi dwar kif għandu jiġi applikat ir-regolament jew jekk jirriżulta li huwa kumpless wisq u jbiegħed lill-investituri u l-innovaturi lil hinn mis-suq Ewropew.

Sabiex tiġi miġġielda d-dominanza qawwija ta’ kumpaniji diġitali kbar mhux tal-UE fis-suq tal-UE, il-KESE appella biex l-għodod tal-politika tal-kompetizzjoni tal-UE jiġu mobilizzati biex jindirizzaw kwalunkwe mġiba kritika jew nuqqas ta’ konformità mal-istandards tal-UE.

L-UE u l-Istati Membri tagħha jeħtieġ li jinvestu fl-innovazzjoni biex jibnu networks b’saħħithom għall-ħolqien u t-titjib ta’ prodotti tal-IA u biex iżidu l-benefiċċji li ġġib l-IA għan-nies u għall-ekonomija. In-nuqqas ta’ żvilupp u użu tal-IA bi skop ġenerali fl-Ewropa jista’ jirriżulta fi tnaqqis fil-kompetittività fost il-kumpaniji Ewropej u tnaqqis fil-bejgħ, telf ta’ impjiegi, staġnar ekonomiku u faqar.

“Għandna kumpaniji u riċerkaturi tajbin ħafna; għandna faċilitajiet ta’ riċerka ewlenin fid-dinja fuq l-għatba tagħna. Jeħtieġ li nippromovuhom ħafna aktar milli nagħmlu. Jeħtieġ li nattiraw it-talent u nagħmlu l-Ewropa attraenti għalihom biex jaħdmu hawnhekk. Jeħtieġ li niżviluppaw l-IA magħmula fl-Ewropa,” ikkonkludiet is-Sinjura Parthie. (ll)

L-Istati Membri tal-UE għandhom jiffaċilitaw l-involviment inklużiv, il-ftuħ u t-trasparenza mas-soċjetà ċivili fl-oqsma kollha tal-ġestjoni tal-iskart radjuattiv. Dan japplika kemm għall-komunitajiet ospitanti attwali kif ukoll għal dawk potenzjali, speċjalment minħabba li l-ammonti dejjem akbar ta’ skart radjuattiv se jiġu ġġenerati kull sena matul l-għaxar snin li ġejjin u lil hinn.

F’Opinjoni adottata matul is-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Ottubru, il-KESE jieħu pożizzjoni soda. Din targumenta li l-fondi disponibbli għandhom jintużaw biex tinbena l-kapaċità tal-gruppi tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari l-komunitajiet lokali qrib l-installazzjonijiet nukleari, biex jieħdu sehem b’mod indipendenti fi proġetti u studji li jivvalutaw il-parteċipazzjoni u t-trasparenza fil-ġestjoni tal-iskart radjuattiv.

Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati Membri jirrapportaw dwar il-metodi għall-parteċipazzjoni pubblika fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar il-ġestjoni tal-iskart radjuattiv, kif ukoll dwar kif tiġi żgurata t-trasparenza. “Il-Kumitat jistieden lill-Istati Membri jieħdu passi biex jiżguraw il-monitoraġġ u l-iżvelar regolari tal-iżviluppi ambjentali, tas-saħħa pubblika u soċjoekonomiċi fir-rigward tal-ġestjoni tal-iskart radjuattiv,” qalet ir-relatur, Alena Mastantuono.

L-Istati Membri għandhom jerfgħu r-responsabbiltajiet tagħhom u m’għandhomx iħallu lill-ġenerazzjonijiet futuri bil-piż tal-ipproċessar tal-iskart nukleari, tkun xi tkun in-natura, it-tul tal-ħajja u l-livell ta’ periklu tiegħu.

Minħabba li proporzjon għoli ta’ fjuwil nukleari użat jista’ jiġi pproċessat mill-ġdid, il-materjali fissili għandhom jiġu riċiklati, u b’hekk titnaqqas il-ħtieġa għal provvista ta’ uranju naturali biex jitħaddmu reatturi nukleari. L-istrateġiji tal-ekonomija ċirkolari jippermettu lill-Istati Membri jimminimizzaw l-ammont ta’ skart li jeħtieġ li jiġi indirizzat mill-istrateġiji tal-immaniġġjar tal-iskart.

“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-valutazzjonijiet tal-kostijiet għad-dekummissjonar u għall-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv jammontaw għal żidiet fil-kostijiet maż-żmien. Għandhom jiżguraw ukoll li l-finanzjament ikun biżżejjed biex ikopri l-ispejjeż reali,” qal il-korelatur, Christophe Quarez. (mp)

Fl-Ewropa, l-enerġija ġeotermali għandha potenzjal sinifikanti mhux sfruttat u l-Unjoni Ewropea għandha tieħu azzjoni urġenti biex tadotta strateġija Ewropea għall-enerġija ġeotermali bil-għan li jiġu sfruttati l-benefiċċji tagħha.

Fis-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Ottubru, il-KESE ħa pożizzjoni inekwivoka dwar l-enerġija. F’Opinjoni mfassla minn Zsolt Kükedi u Thomas Kattnig, il-KESE jenfasizza li l-produzzjoni tal-enerġija ġeotermali għandha emissjonijiet ta’ gassijiet serra estremament baxxi, u tista’ taqdi rwol ewlieni fit-tranżizzjoni ekoloġika tal-UE billi tnaqqas id-dipendenza tal-Ewropa fuq il-fjuwils fossili u tiffaċilita d-dekarbonizzazzjoni tagħha.

“L-enerġija ġeotermali tista’ tagħti kontribut siewi biex jintlaħqu l-għanijiet tan-newtralità klimatika tal-UE sal-2050,” qal is-Sur Kükedi. “Il-potenzjal ta’ din l-enerġija għadu mhux sfruttat, u l-Kummissjoni Ewropea għandha tieħu azzjoni immedjata biex tfassal strateġija komprensiva li tisfrutta r-riżorsi tagħha”, żied jgħid is-Sur Kattnig.

Il-KESE jirrimarka li l-investiment fl-impjanti tal-enerġija ġeotermali mhux se jagħtu r-riżultati mixtieqa mingħajr appoġġ finanzjarju fil-livell nazzjonali. B’mod aktar speċifiku, se jkunu meħtieġa finanzjament u inċentivi pubbliċi biex jiġi attirat l-investiment inizjali u jitnaqqas ir-riskju involut.

Barra minn hekk, huwa importanti ninnutaw li l-bidliet fil-politika tal-enerġija jew fil-finanzjament jistgħu jaffettwaw l-attraenza ekonomika tal-proġetti ġeotermali.

Il-bini ta’ impjanti tal-enerġija ġeotermali jinvolvi riskji u dawk ir-riskji jeħtieġ li jiġu identifikati b’mod preċiż, speċjalment dawk relatati mal-impatti ambjentali. Għal din ir-raġuni, huwa essenzjali li dan il-proċess jitwettaq bl-involviment tal-komunitajiet lokali, bil-għan li tiżdied l-aċċettazzjoni pubblika.

Madankollu, il-benefiċċji ambjentali u klimatiċi tal-enerġija ġeotermali jisbqu r-riskji, peress li l-enerġija ġeotermali hija waħda mill-aħjar sorsi ta’ enerġija rinnovabbli f’termini tal-użu tal-art, l-użu tar-riżorsi u d-dipendenza mill-importazzjoni. (mp)