Niemal dwa miesiące przed kolejnymi wyborami europejskimi dezinformacja nabiera coraz większego znaczenia w europejskim życiu politycznym z powodu negatywnego wpływu, który może wywrzeć na wyniki głosowania.

Od lat szkodliwe skutki dezinformacji są bolączką dla ogółu społeczeństwa, a zwłaszcza dla polityków. Podważają społeczeństwo demokratyczne i nasz kosmopolityczny styl życia. Skrajnie prawicowe oraz inne ekstremistyczne siły europejskie i autorytarne reżimy w państwach trzecich tworzą sojusze w celu prowadzenia wojny dezinformacyjnej z wykorzystaniem mediów społecznościowych i algorytmów, co naraża na szwank europejskie przedsięwzięcie. W tej szkodliwej kampanii posługują się przede wszystkim technologią.

Aby chronić demokrację i pokonać dezinformację, potrzebna jest wieloskładnikowa strategia, a istniejąca technologia może być w tym bardzo pomocna. Istotne jest, aby trzy pola, na których toczy się batalia cyfrowa – dezinformacja, zagrożenia hybrydowe i cyberbezpieczeństwo – zostały rzeczywiście połączone. Stworzy to synergie i zwiększy bezpieczeństwo z poszanowaniem praworządności.

Należy również uregulować tworzenie i działanie algorytmów, tak aby użytkownicy mogli akceptować lub odrzucać niektóre ich funkcje. Konieczne jest też osiągnięcie odpowiedniej równowagi między prawami podstawowymi obywateli a prawami własności intelektualnej przedsiębiorstw. Niedopuszczalne jest jednak, aby przedsiębiorstwa technologiczne czerpały zyski z manipulacji i mowy nienawiści. Interesy prywatne nie mogą przeważać nad interesem publicznym.

Publiczne, pluralistyczne i niezależne źródła we wszystkich językach UE muszą przekazywać bezsporne fakty w ramach rozpowszechniania informacji krajowych, regionalnych i lokalnych w państwach członkowskich.

Porusza się również kwestię stworzenia europejskiego publicznego kanału informacyjnego, który byłby dostępny na różnych platformach i opierał się na niezależności redakcyjnej. Umożliwiałby on Europejkom i Europejczykom zdobywanie informacji potrzebnych do dokonywania świadomych wyborów. Należy uznać dziennikarstwo za europejskie dobro publiczne zgodnie z propozycją UNESCO oraz dopracować metody obrony dziennikarzy.

Jeśli chodzi o umiejętność czytania i pisania oraz upodmiotowienie ogółu społeczeństwa, należy pójść za przykładem Finlandii, która w doskonały sposób rozwija myślenie twórcze obywateli. Wymaga to narzędzi, które uczą umiejętności korzystania z mediów i kultury, a także życia w demokratycznym społeczeństwie na wszystkich poziomach edukacji oraz we wszystkich grupach wiekowych i mniejszościach.

Demokracja to rządy ludzi przez ludzi, a najlepszym sposobem jej ochrony jest wyrażanie przez obywateli silnej woli życia w demokratycznym społeczeństwie!

Europejski model społeczny – dzięki włączeniu społecznemu i regionalnemu oraz spójności, równości i solidarności – najskuteczniej (i najbardziej racjonalnie) pokazuje, że ogólny dobrostan obywateli idzie w parze z demokracją, i może ich skłonić do zwalczania dezinformacji.

By ochronić demokrację, pilnie potrzebne są pogłębione podejście, kompleksowa strategia i lepsze uregulowanie wielu aspektów tego zjawiska na szczeblu europejskim. Wszystkie te kwestie są przedmiotem opinii TEN/830.

Carlos Trindade, członek EKES-u