Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przychylnie przyjął nową, przedstawioną przez Komisję Europejską strategię UE na rzecz przyszłości strefy Schengen. Ostrzegł jednak, że UE i państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania Karty praw podstawowych w odniesieniu do zarządzania granicami unijnymi i krajowymi, współpracy policyjnej i sądowej oraz polityki migracyjnej i azylowej.

Wezwanie do działania zawarte w przyjętej na październikowej sesji plenarnej opinii w sprawie nowej strategii było reakcją na przytłaczające – i zdaniem EKES-u bardzo niepokojące – doniesienia o naruszeniach praw podstawowych, do których dochodzi na granicach zewnętrznych UE.

Zwracamy się do Komisji Europejskiej i Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej o monitorowanie i rozwiązanie tych niepokojących problemów i bezzwłoczne reagowanie na doniesienia o naruszaniu praw podstawowych – stwierdził sprawozdawca opinii Ionuţ Sibian.

EKES odnotował, że w ostatnich latach strefa Schengen musiała stawić czoła poważnym wyzwaniom z punktu widzenia spójnego zastosowania jej zasad. Kryzys uchodźczy z 2015 r. ujawnił niedociągnięcia w podejściu UE do zarządzania granicami zewnętrznymi i migracją, a pandemia COVID-19 spowodowała tymczasowe przywrócenie granic wewnętrznych. Zakłócenia strefy Schengen naraziły na szwank przedsiębiorstwa, pracowników, społeczności przygraniczne oraz współpracę transgraniczną.

EKES podkreślił, że Komisja powinna regularnie i starannie monitorować i oceniać potrzebę przywrócenia granic wewnętrznych i jego zakres, w stosownych przypadkach podejmując działania.

W opinii wezwał również Radę do szybkiego zaradzenia stałemu wykluczeniu Bułgarii, Chorwacji, Cypru i Rumunii z pełnego zastosowania traktatu z Schengen.

Obywatelki i obywatele Cypru, Rumunii, Bułgarii i Chorwacji nadal nie cieszą się pełnią praw związanych z obywatelstwem UE, gdyż są wykluczeni ze strefy Schengen. EKES popiera ich włączenie. Kraje te bardzo chętnie przystąpią do strefy Schengen, a Bułgaria, Chorwacja i Rumunia kontrolują już granice zewnętrzne zgodnie z unijnym kodeksem zasad regulujących przepływ osób przez granice – dodał Ionuţ Sibian.

EKES zdecydowanie popiera aktualizację kodeksu granicznego Schengen w celu uwzględnienia wniosków wyciągniętych podczas pandemii. Apeluje również o wzmocnienie forum konsultacyjnego ds. praw podstawowych oraz o włączenie – za pośrednictwem EKES-u – zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. (ll)