Is éard is ról don tsochaí shibhialta an bhearna idir saol na polaitíochta agus an pobal a dhúnadh

CESE info: Conas is féidir leis an tsochaí shibhialta cuidiú le próiseas na caibidlíochta agus le próiseas aontachais thíortha na mBalcán Thiar?

Ionut Sibian: Tá CESE go mór den tuairim go bhfuil ról gníomhach ag an tsochaí shibhialta i bpróiseas an mhéadaithe, mar atá, an bhearna idir saol na polaitíochta agus an pobal a dhúnadh, agus is cuidiú í le faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme na bprionsabal bunúsach, amhail an tsaoirse cainte, an smacht reachta, neamhspleáchas na meán, an comhrac i gcoinne an éillithe agus cosc coinbhleachtaí leasa, lena chinntiú go bhfuil siad á gcur chun feidhme i ndáiríre.

Thug an Coiste seo againne a thacaíocht i gcónaí do rannpháirtíocht chórasach eagraíochtaí na sochaí sibhialta (ESSanna) sna próisis phleanála, chlársceidealúcháin, chur chun feidhme agus faireacháin a bhaineann le hathchóirithe aontachais. Ba cheart sin a bheith ina phrionsabal ab infheidhme ní hamháin maidir le rialtais na mBalcán Thiar agus a iarrfar orthu a chomhlíonadh, ach ba cheart d’institiúidí an Aontais féin é a chleachtadh freisin.

Sa tuairim ó CESE a réitíomar, An próiseas Aontachais a fheabhsú – Peirspictíocht Eorpach Inchreidte do na Balcáin Thiar, a glacadh i Márta 2021, molaimid don Choimisiún Eorpach aitheantas níos fearr a thabhairt don tsochaí shibhialta i gcomhthéacs na modheolaíochta nua agus ról níos mó a thabhairt di i bpróiseas an mhéadaithe. Ba chabhair é sin chun aghaidh a thabhairt ní hamháin ar dhúshláin pholaitiúla ach ar dhúshláin eacnamaíocha agus shóisialta freisin. Ar an ábhar sin, ba cheart na nithe seo a leanas, inter alia, a choinneáil mar thosaíochtaí maidir le cistiú ón Aontas: acmhainní na gcomhpháirtithe sóisialta agus ESSanna eile a fhorbairt ar an leibhéal náisiúnta, comhar réigiúnach a éascú agus saineolas a mhalartú.

Ar a mhuin sin, d’fhonn súil a choinneáil ar a thrédhearcaí agus a chuntasaí atá an scothaicme pholaitiúil sna Balcáin Thiar, ba cheart don Aontas Eorpacha tuarascálacha ‘comhthreomhara’ rialta a choimisiúnú ó na heagraíochtaí sochaí sibhialta sa réigiún maidir le staid an daonlathais. D’iarramar ar an gCoimisiún freisin múnla soiléir a leanúint sna tuarascálacha tírshonracha ina ‘Phacáiste um Méadú’ ar mhaithe le monatóireacht a dhéanamh ar an gcaoi a gcaitheann rialtais na mBalcán Thiar leis an tsochaí shibhialta, i gcomhréir le Treoirlínte agus Treoracha Straitéiseacha DG NEAR maidir le Tacaíocht AE don tSochaí Shibhialta sa Réigiún um Méadú don tréimhse 2021-2027. Dá thoradh sin, chuirfí bonn faoin bpróiseas lena bhféadfaí freagairt a thabhairt i bhfoirm gníomhaíochtaí polaitiúla i gcás ina sleamhnófaí siar, agus b’inbhraite na tairbhí a bheadh ann do na tíortha atá ag dul faoi phróiseas an mhéadaithe dá ndéanfaí dul chun cinn.

Cén ról a bheidh ag Fóram na Sochaí Sibhialta um na Balcáin Thiar ina leith, ar fóram é a bhunaigh CESE?

Is cuid den obair atá ar siúl ag CESE sna Balcáin Thiar é Fóram na Sochaí Sibhialta um na Balcáin Thiar. Is comhlánú é ar an obair dhéthaobhach atá ar bun aige cheana féin le tíortha atá i mbun idirbheartaíocht maidir lena n-aontachas leis an Aontas trí Chomhchoistí Comhairliúcháin na Sochaí Sibhialta, a bunaíodh ar an mbunús dlí dá bhforáiltear faoi na Comhaontuithe Cobhsaíochta agus Comhlachais.

Tá an Fóram Sochaí Sibhialta seo á reáchtáil uair sa dá bhliain ó 2006 i leith agus deis atá inti tuairimí a mhalartú maidir le staid reatha na sochaí sibhialta sa réigiún, na riachtanais atá aici agus an fhorbairt atá le déanamh uirthi amach anseo. Tugtar le chéile faoina scáth ESSanna ó thíortha na mBalcán Thiar, comhaltaí de chuid CESE, ionadaithe ó na Comhairlí Náisiúnta Eacnamaíocha agus Sóisialta agus institiúidí comhchosúla agus ionadaithe ó institiúidí AE agus eagraíochtaí idirnáisiúnta. Glacann rannpháirtithe an Fhóraim moltaí atá dírithe ar na húdaráis náisiúnta agus ar na hinstitiúidí Eorpacha. Reáchtáladh Fóram na bliana seo i Scóipé (an 30 Meán Fómhair agus an 1 Deireadh Fómhair) díreach sular tionóladh an Cruinniú Mullaigh idir an tAontas Eorpach agus na Balcáin Thiar in Brdo na Slóivéine an 6 Deireadh Fómhair agus dáileadh dearbhú deiridh an Fhóraim ar na geallsealbhóirí uile roimh an gCruinniú Mullaigh. Cuirtear treoirlínte ar fáil sna moltaí freisin maidir leis an obair a dhéanfaidh CESE amach anseo i gcomhar leis an réigiún.

Ionut Sibian, Cathaoirleach an Choiste Leantaigh idir an tAontas Eorpach agus na Balcáin Thiar