Από τον Pietro Vittorio Barbieri

Η έγκριση γνωμοδότησης σχετικά με τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών δεν μπορεί να είναι το τέλος της διαδικασίας. Πρόκειται, ωστόσο, ασφαλώς για ένα θεμελιώδες βήμα προόδου, δεδομένου ότι καταρτίστηκε κατόπιν αιτήματος της βελγικής Προεδρίας και, ως εκ τούτου, μπορεί να προστεθεί στο θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αντί να αναλυθεί η γνωμοδότηση, θα ήταν πιο χρήσιμο να γίνει κατανοητή η διαδικασία. Ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών παρέχει πρωτίστως έναν χώρο όπου οι πολίτες μπορούν να συζητούν σχετικά με τα θέματα που τους απασχολούν και τους στόχους τους, όπου θεσμικοί και μη θεσμικοί φορείς συναντώνται επί ίσοις όροις.

Ωστόσο, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία πρέπει να διαφυλαχθεί από ανελεύθερες απόπειρες υπονόμευσής της. Ο λαϊκισμός, στις διάφορες μορφές του, προκαλεί βαθιά ανησυχία, καθώς διαβρώνει τον χώρο συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι ζωτικής και επείγουσας σημασίας να εφαρμοστεί το άρθρο 11 της ΣΕΕ. Όταν συντάχθηκε για πρώτη φορά το άρθρο αυτό, ήταν ήδη σαφές ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία απαιτεί τη συμμετοχή ενδιάμεσων φορέων, όπως οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Οι φορείς αυτοί εκφράζουν τις απόψεις των πολιτών —επιχειρηματίες που διοικούν μεγάλες εταιρείες ή ΜΜΕ, εργαζόμενοι, επαγγελματίες, καταναλωτές, μειονότητες όπως μετανάστες, άτομα με αναπηρία και Ρομά, και όλοι όσοι συμμετέχουν σε ευρωπαϊκές και διεθνείς ενώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. «Η ελευθερία, η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου συγκαταλέγονται μεταξύ των θεμελιωδών αξιών στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατοχυρώνονται στις Συνθήκες της ΕΕ και βρίσκονται στην καρδιά της ταυτότητας της ΕΕ. Ωστόσο, οι αξίες αυτές έχουν δεχθεί μεγάλη πίεση τα τελευταία χρόνια. Η Ευρώπη έχει αντιμετωπίσει πρωτοφανείς κρίσεις, οι οποίες ενέτειναν τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και έθεσαν υπό αμφισβήτηση την εμπιστοσύνη των πολιτών της ΕΕ στους δημοκρατικούς θεσμούς», δήλωσε ο Oliver Röpke στην ομιλία που εκφώνησε κατά την τελετή ανάληψης των καθηκόντων του. Ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και, όπως επεσήμανε ο νέος Πρόεδρος όταν αναφέρθηκε στην ΕΟΚΕ ως μέρος της θεσμικής δομής της ΕΕ, οι πόρτες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ πρέπει να είναι πάντα ανοικτές ώστε να μπορούν να ακούν τι θέλουν να πουν οι πολίτες.

Η συζήτηση στην ομάδα μελέτης, η οποία εκπόνησε την υπό συζήτηση γνωμοδότηση, ήταν ένα καλό παράδειγμα διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, στο πλαίσιο του οποίου οι συμμετέχοντες ακούν ο ένας τον άλλον και διαπραγματεύονται τη διατύπωση, το περιεχόμενο και τους στόχους.

Συμφωνήσαμε σχετικά με ορισμένα αιτήματα που θα υποβληθούν στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα με σκοπό την ενίσχυση του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και με στόχο την επίτευξη διοργανικής συμφωνίας, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για μια στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης.

Πρόκειται για ακόμη ένα βήμα προόδου όπως πολλά άλλα που έχει επιτύχει η ΕΟΚΕ από το 1999 μέσω εσωτερικών συζητήσεων μεταξύ των οντοτήτων που εκπροσωπεί. Ωστόσο, αυτό το βήμα προόδου πρέπει τώρα να γίνει πραγματικότητα, να λάβει στήριξη και να χαράξει πορεία προς την υιοθέτησή του από την Ευρωπαϊκή Ένωση.