Pietro Vittorio Barbieri

Ten proces nie może się zakończyć z chwilą przyjęcia opinii w sprawie dialogu obywatelskiego. Jest to z pewnością zasadniczy etap na drodze do osiągnięcia postępów, gdyż opinia powstała na wniosek prezydencji belgijskiej, w związku z czym może znaleźć się w programie działań Unii Europejskiej.

Od opisywania opinii bardziej przydatne byłoby zrozumienie toczącego się procesu. Dialog obywatelski jest przede wszystkim okazją do omówienia programów i celów oraz do spotkań instytucji i innych podmiotów, odbywających się na równych zasadach.

Należy jednak chronić demokrację przedstawicielską przed nieliberalnymi zapędami do jej osłabienia. Poważnym powodem do niepokoju są różnorakie formy populizmu, które ograniczają przestrzeń aktywności obywatelskiej. Dlatego wdrożenie art. 11 TUE jest zarówno istotne, jak i pilne. Kiedy powstawał ten artykuł, było jasne, że demokracja liberalna wymaga udziału organów pośredniczących, takich jak partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Te organy wyrażają poglądy ludzi – przedsiębiorców prowadzących duże firmy lub MŚP, pracowników, specjalistów, konsumentów, takich mniejszości jak migranci, osoby z niepełnosprawnościami i Romowie czy też wszystkich działaczy europejskich i międzynarodowych organizacji praw człowieka. Wolność, demokracja, prawa człowieka i rządy prawa należą do podstawowych wartości, na których opiera się Unia Europejska. Zostały zapisane w traktatach UE i leżą u podstaw tożsamości UE. W ostatnich latach wartości te znalazły się pod wielką presją. Europa boryka się z niespotykanymi wcześniej kryzysami, które doprowadziły do pogłębienia się nierówności społecznych i gospodarczych oraz podważyły zaufanie obywatelek i obywateli UE do instytucji demokratycznych – powiedział Oliver Röpke podczas mowy inauguracyjnej. Dialog obywatelski ma kolosalne znaczenie dla sprostania tym wyzwaniom. Jak zauważył nowy przewodniczący odnośnie do EKES-u jako organu UE – unijne instytucje muszą być zawsze otwarte i wyczulone na głos obywateli.

W grupie analitycznej, która sporządziła opinię, odbyła się debata będąca doskonałym przykładem dialogu obywatelskiego, podczas którego uczestnicy słuchają się wzajemnie oraz negocjują ze sobą brzmienie, treść i cele.

Uzgodniliśmy pewne postulaty, które zostaną przedstawione instytucjom europejskim z myślą o rozwinięciu dialogu obywatelskiego. Celem było osiągnięcie porozumienia międzyinstytucjonalnego, które będzie podstawą strategii i planu działania.

Jest to krok naprzód, podobnie jak wiele innych postępów poczynionych przez EKES od 1999 r. w drodze wewnętrznych dyskusji między reprezentowanymi przez niego podmiotami. Należy jednak teraz wcielić tę ideę w życie i ją poprzeć, przechodząc drobnymi krokami do jej przyjęcia przez Unię Europejską.