door Pietro Vittorio Barbieri

De goedkeuring van een advies over de dialoog met de burger betekent niet dat we nu op onze lauweren kunnen rusten. Wel staat het buiten kijf dat hiermee een cruciale stap is gezet. Aangezien het advies is opgesteld op verzoek van het Belgische voorzitterschap is het niet ondenkbaar dat het thema nu op de agenda van de Europese Unie komt te staan.

In plaats van hier een samenvatting te geven van het advies is het nuttiger om dieper in te gaan op de burgerdialoog, die op de eerste plaats bedoeld is als forum waar mensen hun agenda's en doelstellingen kunnen bespreken en waar institutionele en niet-institutionele actoren elkaar op voet van gelijkheid ontmoeten.

De representatieve democratie moet worden beschermd tegen pogingen uit illiberale hoek om haar te ondermijnen. Verschillende vormen van populisme die de ruimte voor burgerparticipatie uithollen, zijn bijzonder verontrustend. Het is dan ook cruciaal dat we artikel 11 VEU zo snel mogelijk gaan toepassen. Op het moment van schrijven van dit artikel was het duidelijk dat de liberale democratie niet kan functioneren zonder intermediaire organen, zoals de sociale partners en maatschappelijke organisaties. Deze organisaties fungeren als spreekbuis voor onder meer ondernemers van grote bedrijven of kmo’s, werknemers, professionals, consumenten, minderheden zoals migranten, mensen met een handicap en Roma, en iedereen die betrokken is bij Europese en internationale mensenrechtenorganisaties. "Vrijheid, democratie, mensenrechten en de rechtsstaat behoren tot de fundamentele waarden waarop de Europese Unie is gegrondvest. Zij zijn verankerd in de EU-Verdragen en vormen de kern van de identiteit van de EU. De afgelopen jaren zijn deze waarden echter onder grote druk komen te staan. Europa kreeg te maken met ongekende crises, die de sociale en economische ongelijkheid hebben versterkt en het vertrouwen van de EU-burgers in democratische instellingen aan het wankelen hebben gebracht", aldus Oliver Röpke bij zijn inauguratie. De burgerdialoog is van cruciaal belang om deze uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. In zijn betoog over het EESC als EU-instelling wees de nieuwe voorzitter er dan ook op dat de EU-instellingen voortdurend hun oor te luisteren moeten leggen bij de burgers.

Het debat in de studiegroep die belast was met de voorbereiding van het advies, was een schoolvoorbeeld van de manier waarop de burgerdialoog dient te verlopen: deelnemers luisterden naar elkaar en onderhandelden over formulering, inhoud en doelstellingen.

We zijn het eens geworden over een aantal eisen die aan de Europese instellingen zullen worden voorgelegd om de burgerdialoog te versterken. Bedoeling was tot een interinstitutioneel akkoord te komen, op grond waarvan dan een strategie en een actieplan zullen worden opgesteld.

Dankzij interne discussies tussen de verschillende groepen die het vertegenwoordigt slaagt het EESC er al sinds 1999 in steeds vooruitgang te boeken, en zo is het er ook nu weer in geslaagd een stap vooruit te zetten. Dat neemt niet weg dat er nu nog een lange weg moet worden afgelegd voor de uiteindelijke goedkeuring door de Europese Unie.