W opinii „Inicjatywa przeciwko nadużywaniu drogi sądowej wobec dziennikarzy i obrońców praw” EKES wyraził poparcie dla wniosku Komisji w sprawie ochrony przed strategicznymi powództwami zmierzającymi do stłumienia debaty publicznej. Dotyczy to dziennikarek, dziennikarzy, obrończyń i obrońców praw, którzy wnoszą istotny wkład w debaty na trudne tematy.

EKES przyjął opinię na sesji plenarnej w październiku i zaproponował poszerzenie wykazu środków, które pomogą ograniczyć powództwa typu SLAPP. Sprawozdawca opinii Tomasz Andrzej Wróblewski stwierdził: Wolność słowa będzie zagrożona, jeżeli nie wzmocnimy systemu.

Współsprawozdawca Christian Moos powiedział: Jest to niecierpiąca zwłoki kwestia polityczna. Potrzebne są działania na rzecz obrony dziennikarzy oraz ludzi sprzeciwiających się nadużyciom władzy i korupcji.

Niektóre osoby, grupy lobbingowe, przedsiębiorstwa i organy państwowe posługują się SLAPP, by uciszyć dziennikarzy i inne osoby, które biorą udział w debacie publicznej, takie jak aktywiści społeczni, obrońcy praw człowieka, organizacje pozarządowe, sygnaliści w szerokim znaczeniu tego słowa, zaangażowani obywatele i związki zawodowe. W takich postępowaniach wykorzystuje się luki w systemach sądowych, by wszcząć bezpodstawny proces karny lub cywilny, którego celem jest uniemożliwienie określonym osobom lub grupom debaty publicznej, jej ograniczenie lub karanie za nią.

Propozycje EKES-u obejmują wprowadzenie orzeczenia w trybie prejudycjalnym kończącego postępowanie uznane za niezgodne z przepisami, a także połączenie postępowań na wniosek pozwanego we wskazanej przez niego jurysdykcji. Można by również rozważyć inne środki, w tym ograniczenie czasowe postępowania lub wprowadzenie procedury przyspieszonej. Zaproponowano również wyłączenie możliwości finansowania powództwa typu SLAPP przez osobę inną niż powód.

Przegląd ustawodawstwa krajowego pomógłby również wskazać mechanizmy, które mogłyby służyć przeciwdziałaniu SLAPP. Zarówno w sprawach transgranicznych, jak i krajowych trzeba przyjąć ujednolicone podejście i dokonać przeglądu przepisów krajowych w celu usunięcia zniesławienia z przepisów prawa karnego w tych państwach członkowskich, w których nadal uznawane jest za przestępstwo.

EKES sugeruje również skrócenie proponowanego terminu oceny przedstawionej dyrektywy SLAPP z pięciu do dwóch lat.

Wreszcie kapitalne znaczenie mają kształcenie i szkolenie. Przedstawiciele zawodów prawniczych i uczestnicy debaty publicznej muszą zostać przeszkoleni, aby móc reagować na powództwa typu SLAPP i lepiej bronić wolności wypowiedzi. (ll)