Odwrócenie negatywnych tendencji w zakresie praworządności w całej UE za pośrednictwem społeczeństwa obywatelskiego

Konferencja na temat praw podstawowych i praworządności zorganizowana przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny ujawniła poważne naruszenia i negatywne tendencje w czterech obszarach objętych europejskim mechanizmem praworządności (wymiar sprawiedliwości, korupcja, media oraz mechanizmy kontroli i równowagi). EKES podkreślił, że społeczeństwo obywatelskie jest dynamicznym podmiotem broniącym tej podstawowej zasady UE.

Przewodniczący Grupy PPiP Cristian Pirvulescu podkreślił rolę społeczeństwa obywatelskiego: Nie zwracamy się do przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego „dla zasady”. Słuchamy go, gdyż jego udział jest w tych kluczowych sprawach niezbędny.

Giulia Barbucci, wiceprzewodnicząca EKES-u, stwierdziła: Polityczne i prawne reakcje UE nie mogą być jedyną odpowiedzią. Musimy bardziej zaangażować podmioty społeczeństwa obywatelskiego, gdyż one łączą oczekiwania społeczeństwa i instytucji.

Jednak obecny kryzys zdrowotny i środki podejmowane przez władze zwiększyły wyzwania, które już istniały. W sprawozdaniu Komisji na temat praworządności z lipca 2021 r. podkreślono te negatywne tendencje, lecz również pozytywne zjawiska obserwowane w niektórych państwach członkowskich.
Gašper Dovžan, słoweński sekretarz stanu do spraw zagranicznych, dodał: Poszanowanie praworządności nigdy nie powinno być przedmiotem wątpliwości ani też paść ofiarą kryzysu.

Jednak, jak stwierdził Matthew Caruana Galizia, jeszcze wiele jest do zrobienia i długa droga przed nami. Jego matka, Daphne Caruana Galizia, maltańska dziennikarka, została zamordowana podczas prowadzenia dochodzeń w sprawie korupcji, prania pieniędzy i przestępczości zorganizowanej. Niestety moja matka jest przykładem tego, że problemy w zakresie praworządności i rozpowszechniona korupcja to zbrodnie, które pociągają za sobą ofiary.

Uczestnicy byli zgodni co do tego, że praworządność ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania UE jako całości. Chodzi o jej wiarygodność, odporność i wzajemne zaufanie.

Jak podsumowała Debbie Kohner z Europejskiej Sieci Krajowych Instytucji Praw Człowieka, wszystkie cztery filary objęte europejskim mechanizmem praworządności: system wymiaru sprawiedliwości, wolność mediów i pluralizm, ramy antykorupcyjne oraz inne mechanizmy kontroli i równowagi są ze sobą wzajemnie powiązane.
Nicole Romain z Agencji Praw Podstawowych UE podkreśliła także, że wszystkie podmioty instytucjonalne powinny podjąć większe wysiłki na rzecz informowania opinii publicznej o prawach podstawowych i praworządności.

Eszter Nagy (Europejscy Federaliści) zwróciła uwagę, że najwyższy czas, by UE w pełni wykorzystała dostępne narzędzia, począwszy od mechanizmu warunkowości budżetowej w związku z praworządnością. (at)