Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) heeft het nieuwe migratie- en asielpact met open armen ontvangen, maar zegt dat de voorstellen moeilijk uitvoerbaar zijn en dat er geen sprake is van een duidelijke stap in de richting van een veerkrachtige en toekomstgerichte gemeenschappelijke EU-strategie voor migratie en asiel. In twee adviezen, waarin het zich buigt over verschillende voorstellen voor verordeningen op het gebied van asielbeheer en -procedures, stelt het EESC dat het nieuwe pact wellicht geen garantie biedt voor een eerlijke en efficiënte behandeling van asielaanvragen.

Integendeel, de last van de verantwoordelijkheid en het ongemak voor de landen van eerste binnenkomst zal alleen maar toenemen, aangezien het voorgestelde solidariteitsmechanisme, dat de migratiestromen aan de grens moet helpen beheersen, gebaseerd is op hypothetische vrijwillige solidariteit.

Dit mechanisme houdt namelijk in dat de lidstaten de mogelijkheid hebben om te kiezen of ze al dan niet willen deelnemen aan herplaatsing of terugkeersponsoring van personen die zich in een irreguliere situatie bevinden. Maar er wordt niet gesproken over de prikkels die nodig zijn om de lidstaten aan te zetten tot deelname aan dit mechanisme, noch over duidelijke criteria voor het bepalen van de bijdrage van elk land.

In combinatie met de nieuwe voorstellen van het pact voor voorafgaande screening en grenstoezicht, die waarschijnlijk zullen leiden tot ingewikkelde en langdurige procedures aan de buitengrenzen van de EU, kan het mechanisme ertoe leiden dat de landen van eerste binnenkomst veranderen in detentie- of pre-departurecentra, waardoor de kans op schendingen van de mensenrechten en druk op de gastgemeenschappen toeneemt.

“We zijn blij dat in de voorgestelde verordeningen de beginselen van solidariteit en billijke verdeling van de verantwoordelijkheid worden ingeroepen, maar de solidariteitsverplichtingen van de landen van eerste binnenkomst zijn onevenredig,” aldus Dimitris Dimitriadis, die het advies over asiel- en migratiebeheer heeft opgesteld.

Panagiotis Gkofas, rapporteur voor het advies over asielprocedures, vreest dat de voorgestelde verordeningen uiteindelijk een enorme last op de schouders van de Zuid-Europese lidstaten zullen leggen: “Ze zullen de facto gedwongen zijn tal van asielaanvragen af te wijzen, zelfs die welke aan de voorwaarden voor het verlenen van asiel voldoen, om te voorkomen dat steeds meer mensen onder onmenselijke omstandigheden worden vastgehouden.

Het onvermijdelijke gevolg zal zijn dat de verordeningen onuitvoerbaar zijn en niet het beoogde resultaat zullen opleveren,” aldus de heer Gkofas. (ll)