του μέλους της ΕΟΚΕ κ. Cristian Pîrvulescu

Η εποχή όταν τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου και η δημοκρατία θεωρούνταν δεδομένα στην ήπειρό μας έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Διαφαίνεται ολοένα και περισσότερο ότι χρειάζεται προορατική προστασία αυτών των αξιών από τον λαϊκισμό, τη ρητορική μίσους, τις επιθέσεις κατά μειονοτήτων, τον συρρικνούμενο χώρο της κοινωνίας των πολιτών και την τάση ορισμένων κυβερνήσεων να συγκεντρώνουν την εξουσία στα χέρια τους. Αποστολή της ειδικής ομάδας «Θεμελιώδη δικαιώματα και κράτος δικαίου» της ΕΟΚΕ είναι η προαγωγή συγκεκριμένης αντίληψης περί θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρώπη.

Τα τελευταία χρόνια, η ήπειρός μας αντιμετώπισε πολλαπλές κρίσεις, οι οποίες έχουν θέσει υπό αμφισβήτηση όλες της αξίες της ΕΕ, όπως κατοχυρώνονται στο Άρθρο 2 της Συνθήκης. Από την αρχή της νέας χιλιετίας, οι Ευρωπαίοι αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν πληθώρα τέτοιων προβλημάτων, με πιο αξιοσημείωτα την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και τα επακόλουθα δρακόντια μέτρα λιτότητας, τις αυξανόμενες απειλές κατά της ασφάλειας και την τρομοκρατία, το μείζον ανθρωπιστικό πρόβλημα λόγω της απελπιστικής κατάστασης των αιτούντων άσυλο, καθώς και τη μεγαλύτερη κρίση στον τομέα της υγείας τον τελευταίο αιώνα.

Η ΕΟΚΕ δεν μπορούσε να κάθεται με σταυρωμένα τα χέρια. Έτσι, το 2018 συνέστησε την ―αποτελούμενη από 21 μέλη― ειδική ομάδα «Θεμελιώδη δικαιώματα και κράτος δικαίου», της οποίας έχω την τιμή να προεδρεύω διαδεχόμενος τον συνάδελφό μου κ. José Antonio Moreno Díaz. Μέσω της ομάδας αυτής, η κοινωνία των πολιτών μπορεί να εκφράζει τις απόψεις της σχετικά με τις εξελίξεις που συντελούνται σε θέματα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη

Η ειδική ομάδα οργανώνει επισκέψεις σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, στο πλαίσιο των οποίων συναντά κοινωνικούς εταίρους, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, επαγγελματίες του νομικού κλάδου και των μέσων μαζικής ενημέρωσης και τις εθνικές αρχές και, βάσει των παρατηρήσεών τους, καταρτίζει εκθέσεις που περιγράφουν την κατάσταση σε κάθε χώρα.

Γενικά, δεν επιδιώκει να παρέχει νομικίστικη ανάλυση, αλλά μάλλον να διευκολύνει τη διεξαγωγή εποικοδομητικού διαλόγου για ζητήματα που ορισμένες φορές πολώνουν. Λάβαμε πολύ θετικά σχόλια από τους εκπροσώπους των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι οι εκθέσεις όντως έδωσαν ώθηση στις ανταλλαγές απόψεων σε εθνικό επίπεδο.

Άλλος βασικός στόχος της ειδική ομάδας είναι η αξιοποίηση αυτών των επισκέψεων χωρών για να αναδείξει τις τάσεις που αναπτύσσονται στην Ευρώπη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οργανώσαμε την πρώτη μας διάσκεψη τον Νοέμβριο 2019, προκειμένου να παρουσιάσουμε τη γενικότερη εικόνα που προέκυψε από τη συγκεφαλαιωτική έκθεση των πρώτων επισκέψεων χωρών. Τον Νοέμβριο 2021, θα διοργανώσουμε τη δεύτερη διάσκεψή μας με σκοπό, αυτή τη φορά, να συγκεντρώσουμε τους συναρμοδίους για να συζητήσουμε σχετικά με τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου.

Μεσοπρόθεσμος στόχος μας είναι η ανάπτυξη ενός ευρύτερου φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών που θα επιτρέπει σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς να συμμετέχουν σε ανοιχτές συζητήσεις χωρίς αποκλεισμούς με θέμα την προάσπιση των ιδεών της ΕΕ. Ως ενδιάμεσο βήμα, θα εγκαινιάσουμε σύντομα νέα ενότητα στον ιστότοπό μας όπου οι συναρμόδιοι θα μπορούν να μοιράζονται τις γραπτές εισηγήσεις τους.

Η ειδική ομάδα επιθυμεί να διαδραματίσει τον ρόλο της στην ανάπτυξη μιας κοινής ευρωπαϊκής αντίληψης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας. Εκτός από τις επισκέψεις χωρών και τις διασκέψεις, η ειδική ομάδα έχει δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην τρέχουσα κρίση της νόσου COVID-19 με τη διοργάνωση ακροάσεων σχετικών με τις επιπτώσεις και την ανάκαμψη, καθώς και με την κατάρτιση δύο γνωμοδοτήσεων πρωτοβουλίας με στόχο να εξετάσει την επίδραση και την πτυχή του κράτους δικαίου στα ταμεία ανάκαμψης.

Γενικά, το κύριο πλεονέκτημα που προσφέρει η ειδική ομάδα έγκειται στη συμβολή της στη θεώρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου υπό κοινωνικοοικονομικό πρίσμα και στη σύμπηξη μιας συμμαχίας μεταξύ διαφόρων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων. Η γνωμοδότησή μας με τίτλο «Το κράτος δικαίου και ο αντίκτυπός του στην οικονομική ανάπτυξη» αποτελεί παράδειγμα αυτής της προσέγγισης και του αυξανόμενου ενδιαφέροντος για αυτά τα ζητήματα των εργοδοτών, των εργαζομένων και των δυνάμεων της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπεί η Ομάδα «Ευρώπη της Πολυμορφίας» της ΕΟΚΕ. Η ενεργός συμμετοχή όλων των Ομάδων βρίσκεται στον πυρήνα των εργασιών της ειδικής ομάδας «Θεμελιώδη δικαιώματα και κράτος δικαίου».