Ερώτηση του ΕΟΚΕ Info: Πώς μπορούν οι νέοι να συμβάλουν στην πράσινη μετάβαση;

Nicoletta Merlo: Οι νέοι μπορούν και πρέπει να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην πράσινη μετάβαση για τουλάχιστον δύο λόγους. Κατ’ αρχάς, είναι καλό να θυμόμαστε ότι οι αποφάσεις που λαμβάνουν σήμερα οι πολιτικοί ηγέτες για την κλιματική αλλαγή και τα περιβαλλοντικά ζητήματα θα επηρεάσουν πρωτίστως τους νέους και τις μελλοντικές γενιές που έχουν, ως εκ τούτου, δικαίωμα να εκφράζουν τις απόψεις τους.

Μια άλλη σημαντική πτυχή προς συνεκτίμηση είναι ότι η νέα γενιά είναι η πλέον ευαισθητοποιημένη και πεπεισμένη για την ανάγκη αντιμετώπισης της πρόκλησης που συνιστά η πράσινη μετάβαση και ανάληψης δράσης με στόχο την επίτευξη περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Τα τελευταία χρόνια, η δράση για το κλίμα έχει κινητοποιήσει μεγάλο αριθμό νέων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πολλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά κινήματα έκαναν την εμφάνισή τους σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, αποτελούμενα από νέους που διαδηλώνουν και απαιτούν από τις κυβερνήσεις και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να λάβουν απτά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας.

Μολονότι η συμβολή των νέων στην οικοδόμηση ενός βιωσιμότερου, με λιγότερους αποκλεισμούς και πιο πράσινου κόσμου αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο και το 2022 ανακηρύχθηκε Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας, είναι σαφές ότι οι νέοι δυσκολεύονται να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί και να συμμετάσχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, και όχι μόνον σε ό,τι αφορά την πράσινη μετάβαση.

Κατά την άποψή μου, θα πρέπει να δοθεί στις οργανώσεις νεολαίας η ευκαιρία να κάνουν τη φωνή τους να ακούγεται στα θεσμικά όργανα με συστηματικό και δομημένο τρόπο και σε μόνιμη βάση, ούτως ώστε να είναι σε θέση να συμβάλουν ουσιαστικά και ποιοτικά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα, καθώς και στην υλοποίηση ιδεών και έργων που σχετίζονται με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Για να συμβεί αυτό, τα θεσμικά όργανα θα πρέπει πρωτίστως να υιοθετήσουν την αξιολόγηση του αντικτύπου της ΕΕ από τη σκοπιά της νεολαίας, να χορηγούν στις οργανώσεις νεολαίας επαρκή (και διαρθρωτική) χρηματοδοτική στήριξη και να διενεργούν συστηματικές αξιολογήσεις των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών επιπτώσεων των επενδύσεων στη νεότερη γενιά, παρέχοντάς τους σαφή εικόνα σχετικά με τον πώς και σε ποιο βαθμό οι δημόσιες πολιτικές επηρεάζουν θετικά τις ζωές των νέων.

Δύο ακόμη καίριες πτυχές που πρέπει να εξεταστούν σχετικά με τη συμβολή των νέων στην πράσινη μετάβαση είναι η εκπαίδευση και η απασχόληση.

Στο πλαίσιο της κλιματικής και περιβαλλοντικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης, η εκπαίδευση όσον αφορά τη βιωσιμότητα θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για τα σχολεία. Η εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα βιωσιμότητας και προστασίας του περιβάλλοντος θα πρέπει να ξεκινά από πολύ μικρή ηλικία και να συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής εκπαίδευσης. Απαιτείται μια διατομεακή προσέγγιση, η οποία θα παρέχει θεωρητικές και πρακτικές δεξιότητες, μεταξύ άλλων μέσω μαθησιακών διαδρομών για τη μετάβαση από το σχολείο στον κόσμο της εργασίας, καθώς και μέσω επαγγελματικής μαθητείας. Η διά βίου μάθηση είναι επίσης ζωτικής σημασίας, καθότι η επιτυχία της οικολογικής μετάβασης θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των σχολείων να συνεργάζονται με τις τοπικές αρχές για τη διοργάνωση εξωσχολικών δραστηριοτήτων, ιδίως με τη συμμετοχή των οργανώσεων νεολαίας και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και της συμμετοχής των πολιτών.

Το 2023 ανακηρύχθηκε Ευρωπαϊκό Έτος Δεξιοτήτων και χωρίς δεξιότητες η μετάβαση είναι ανέφικτη. Είναι ζωτικής σημασίας να εφοδιαστούν οι νέοι με τις απαιτούμενες δεξιότητες για να αφομοιώσουν την καινοτομία που επιφέρει η πράσινη μετάβαση, η οποία αναπόφευκτα έχει και θα συνεχίσει να έχει και στο μέλλον σημαντικό αντίκτυπο στον κόσμο της εργασίας. Απαιτούνται, ως εκ τούτου, επενδύσεις σε πρακτικές κατάρτισης και μάθησης στον εργασιακό χώρο, ιδίως με τη μορφή προγραμμάτων ποιοτικής μαθητείας και πρακτικής άσκησης.

Η πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι μια δίκαιη μετάβαση η οποία θα διασφαλίζει την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, ποιοτικές θέσεις εργασίας για όλους και το γεγονός ότι κανείς δεν θα μείνει στο περιθώριο. Γι’ αυτό το λόγο, είναι απαραίτητο οι πολιτικές κατάρτισης να ενσωματώνονται στις βιομηχανικές πολιτικές, να συντονίζονται με άλλες αναπτυξιακές στρατηγικές και να σχεδιάζονται λεπτομερώς σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους.

Τέλος, η καινοτομία είναι καίριας σημασίας για την επιτυχία της πράσινης μετάβασης. Συνεπώς, η ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων με επιχειρηματικό πνεύμα στη διαδικασία καινοτομίας, μέσω της παροχής ειδικής κατάρτισης και της στήριξης των καινοτόμων σχεδίων, καθώς και με την εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης αποτελεί βασική πτυχή για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί.