Ozlem Yildirim: Αναγνώριση του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον ως θεμελιώδους δικαιώματος

 Δεδομένου ότι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η κλιματική αλλαγή έχουν άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο σε μια σειρά θεμελιωδών δικαιωμάτων (όπως το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα στην υγεία ή το δικαίωμα στην εκπαίδευση), η ΕΟΚΕ εξέτασε για πρώτη φορά αυτή την προφανή διασυνδεσιμότητα, η οποία απειλεί να υπονομεύσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες όσον αφορά την ανάπτυξη, την παγκόσμια υγεία και τη μείωση της φτώχειας.

Η ενημερωτική έκθεση με θέμα «Η προστασία του περιβάλλοντος ως προϋπόθεση για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων» έδωσε την ευκαιρία να εξεταστούν κρίσιμα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον ως θεμελιώδους δικαιώματος. Ως συντάκτης της παρούσας έκθεσης, θα ήθελα να τονίσω ότι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) θεωρεί την ατμοσφαιρική ρύπανση ως τον μεγαλύτερο περιβαλλοντικό κίνδυνο για την υγεία στην Ευρώπη. Η ρύπανση αυτή, η οποία θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία, επιφέρει σημαντικό οικονομικό κόστος, καθώς συνεπάγεται αυξημένες ιατρικές δαπάνες, μείωση της παραγωγικότητας, κυρίως λόγω των ημερών απουσίας από την εργασία, και μείωση της γεωργικής απόδοσης. Αντιμέτωποι με αυτήν την κατάσταση, χαιρετίζουμε την εμφάνιση ενός νέου ανθρώπινου δικαιώματος: το δικαίωμα σε ένα υγιές, ασφαλές και βιώσιμο περιβάλλον.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), περίπου 1,2 δισεκατομμύρια θέσεις εργασίας (40% της παγκόσμιας απασχόλησης) εξαρτώνται από ένα υγιές περιβάλλον. Η θερμική καταπόνηση θα μειώσει τις εργατοώρες παγκοσμίως κατά 2% το 2030, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 72 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Η ρύπανση και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος θα επηρεάσουν την παραγωγικότητα των εργαζομένων, την υγεία τους, το εισόδημά τους και την επισιτιστική ασφάλεια.

Για τον λόγο αυτό, στην ενημερωτική έκθεση αναφέρεται ότι «η ΕΕ πρέπει να παγιώσει τη θέση της ως αξιόπιστου εταίρου στη διεθνή σκηνή μέσω της ενίσχυσης και της εφαρμογής νομοθεσίας που θα περιέχει ολοκληρωμένη και βασισμένη στα ανθρώπινα δικαιώματα προσέγγιση της δράσης για το κλίμα και το περιβάλλον, με σκοπό να κατευθύνει τις πολιτικές και τα μέτρα μετριασμού της κλιματικής αλλαγής, προστατεύοντας ταυτόχρονα τα δικαιώματα όλων. Συγκεκριμένα, η ΕΕ πρέπει να είναι συνεπής και να δίνει μεγαλύτερη προσοχή στις εμπορικές συμφωνίες».

Μεταξύ μιας ολόκληρης σειράς προτάσεων που στοχεύουν στη διασφάλιση ότι οι δράσεις της ΕΕ για το κλίμα επικεντρώνονται στα θεμελιώδη δικαιώματα, αυτή η έκθεση προτείνει κυρίως την υιοθέτηση μιας ακριβούς και συντονισμένης διεπιστημονικής στρατηγικής και τονίζει την ανάγκη ολοκλήρωσης της διαδικασίας προσχώρησης της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Τέλος, η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση ευρωπαϊκού «νομοθετήματος κατά των στρατηγικών μηνύσεων προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού» για την καταπολέμηση των καταχρηστικών νομικών διαδικασιών που στοχεύουν στη φίμωση πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος, δημοσιογράφων, υπερασπιστών δικαιωμάτων ή άλλων παρατηρητών της δημόσιας ζωής, προκειμένου να επιτευχθεί υψηλό και ενιαίο επίπεδο προστασίας σε όλη την Ευρώπη.

Ozlem Yildirim, μέλος της ΕΟΚΕ και αντιπρόεδρος της ομάδας «Θεμελιώδη δικαιώματα και κράτος δικαίου»