Η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης πρέπει να αποτελέσει κατεπείγουσα προτεραιότητα

Thierry Libaert: Η παραπληροφόρηση αποτελεί απειλή για τις δημοκρατίες διότι υπονομεύει την εμπιστοσύνη μας στους δημόσιους θεσμούς ή στον επιστημονικό λόγο. Μεταξύ σύνθετης αλήθειας και ψευδών ―αλλά άμεσα κατανοητών― πληροφοριών, συχνά προτιμούμε τις ψευδείς πληροφορίες. Η παραπληροφόρηση δεν αποτελεί απλώς ζήτημα ευπιστίας, αλλά κάποιες φορές επιχειρείται για την εξυπηρέτηση γεωπολιτικών στόχων αποσταθεροποίησης, ιδίως κατά τη διάρκεια εκλογών.

Βασικός σκοπός της γνωμοδότησης που ψηφίστηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2021 είναι να κληθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει ισχυρότερη δράση για την αποτροπή της εμφάνισης της παραπληροφόρησης και όχι μόνο για την άμβλυνση των επιπτώσεών της. Μπορούμε πάντα να προσπαθήσουμε να περιορίσουμε τις επιπτώσεις μιας πυρκαγιάς, αλλά είναι πιο χρήσιμο να αποτρέψουμε την εκδήλωσή της.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι καταπολέμησης της παραπληροφόρησης. Ένας από αυτούς είναι η αντιμετώπιση της αποκόμισης χρηματικού οφέλους. Από κοινού με την ομάδα εργασίας μας, συνειδητοποιήσαμε ότι υπάρχει μια πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα παραπληροφόρησης. Δεδομένου ότι οι ψευδείς πληροφορίες διαδίδονται κατά μέσο όρο έξι φορές ταχύτερα από τις αληθείς, κοινοποιούνται ευρύτερα και σχολιάζονται περισσότερο, αυξάνουν το επίπεδο δραστηριότητας σε μια διαδικτυακή πλατφόρμα και άρα μεγιστοποιούν τις πιθανότητες προσέλκυσης διαφημίσεων στη συγκεκριμένη πλατφόρμα. Εκτιμάται ότι κάθε χρόνο σπαταλούνται έτσι πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ.  

Πρέπει να σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι η παραπληροφόρηση πλήττει μόνο τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης και τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες. Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης φέρουν επίσης ευθύνη, συμπεριλαμβανομένων των τηλεοπτικών καναλιών συνεχούς ειδησεογραφικής ροής όπου εμφανίζεται πληθώρα ψευδοειδικών. Τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να επιδεικνύουν μεγαλύτερη προσοχή στην πραγματική ποιότητα των προσκεκλημένων τους, ενώ χρειάζεται να προβλεφθεί μια επιμόρφωση σχετικά με τα μέσα ενημέρωσης προκειμένου να παρασχεθεί στο κοινό δυνατότητα καλύτερης αποκρυπτογράφησης των λεχθέντων.

Η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης δεν πρέπει επ’ ουδενί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την υπονόμευση της ελευθερίας έκφρασης. Κύριος στόχος του συνιστώμενου γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και επικοινωνίας είναι να δοθεί σε όλους η δυνατότητα να κάνουν πραγματική διάκριση μεταξύ επιστημονικών στοιχείων και απλών πεποιθήσεων ή απόψεων. Οι υποστηρικτές του Donald Trump στις ΗΠΑ και οι λαϊκιστές στην Ευρώπη, ιδίως δε οι λαϊκιστές του Ηνωμένου Βασιλείου που πυροδότησαν το Brexit, κατέδειξαν περίτρανα τον κίνδυνο που ενέχει για τις δημοκρατίες μας η διάδοση ψευδών πληροφοριών.

«Η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης πρέπει να αποτελέσει κατεπείγουσα προτεραιότητα»· αυτό είναι το μήνυμα που επιθυμεί να μεταδώσει η ΕΟΚΕ.