Laure Batut: Φόβος, αντοχή, και μετά;

Στην αρχή ο φόβος, το δέος

Ο φόβος, ο πραγματικός. Εκείνος ο φόβος που παγώνει τα πάντα, εκείνος που, στον θλιβερό απολογισμό κάθε βραδιάς, σε κάνει να φοβάσαι για τους πολύ δικούς σου, τους πολύ μικρούς ή τους πολύ μεγάλους, τους πολύ ευάλωτους. Ο φόβος που σου θυμίζει ότι το κακό πλανάται, καραδοκεί.

Το δέος γεννήθηκε από τη διαπίστωση της ανετοιμότητας των κεντρικών υπηρεσιών υγείας στη Γαλλία· το ιατρικό σώμα στην πρώτη γραμμή του πυρός και οι πολίτες στα μετόπισθεν, όλοι τους στερούνταν τα στοιχειώδη μέσα για να προστατευθούν ή να περιθάλψουν. Δέος επίσης μπροστά στην ικανότητα της κοινωνίας μιας ολόκληρης χώρας όπως η Γαλλία, μαζί με τα υπερπόντια εδάφη της, να σταματήσει, μέσα σε μια στιγμή, κάθε θόρυβο από ανθρώπινη δραστηριότητα, να ερημώσει τις πόλεις και τα σχολεία, ύστερα από έναν χειμώνα γεμάτο θεμιτά ξεσπάσματα της κοινωνίας στους δρόμους.

Ο κόσμος, ακόμα πιο παγκοσμιοποιημένος λόγω της πανδημίας, κατακερματίστηκε από τα μέτρα περιορισμού και αποτέλεσε μια παράταξη μεμονωμένων ατόμων. Η πανδημία διεύρυνε όλα τα χάσματα.

Η επιστροφή του Κράτους

Οι δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως της υγείας, έχουν την αποστολή να κάνουν τα πάντα για να προασπίζουν τη ζωή. Σιγά σιγά τους δόθηκε η υλικοτεχνική υποστήριξη, καθώς και μέτρα που ενίοτε θύμιζαν σόου, όπως η διακομιδή ορισμένων ασθενών με τρένο ή ελικόπτερο, ενώ οι ιδιωτικές κλινικές που βρίσκονταν σε ετοιμότητα έμειναν στα αζήτητα.

Οι επιχειρήσεις ζωτικών υπηρεσιών στην πόλη έλαβαν την αρωγή του Κράτους ώστε να αναλάβουν το έργο της διατήρησης της ζωής με τον εφοδιασμό, την καθαριότητα κ.λπ.

Αλλά οι υπάλληλοί τους βρίσκονταν σε πολύ διαφορετικές καταστάσεις, όσον αφορά την προστασία από τον ιό, και δεν επιβραβεύτηκαν συστηματικά.

Κι ύστερα, η αντοχή

Ήρθε με το δέσιμο των καθηγητών με τους μαθητές τους, με τα δίκτυα, το τηλέφωνο, τα ραδιόφωνα, τις τηλεοράσεις, τα ΜΜΕ, που ήταν ουσιαστικά και ψυχαγωγικά: έπρεπε να γεμίσει ο χρόνος, να γίνει διαχείριση του χρόνου, να συνεχίσουν οι δουλειές. Οι πολίτες, κάθε βράδυ στις 8, χειροκροτούσαν τους θεράποντες από τα παράθυρά τους. Το κράτος δεν τους επιφύλαξε όση αναγνώριση αναμενόταν.

Οι εργαζόμενοι ανακάλυψαν ξανά τις δικές τους ικανότητες καινοτομίας. Η τηλεργασία, που κάποτε ήταν απαγορευμένη για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων, εξαπλώθηκε ταχύτατα. Οι γονείς, κυρίως οι μητέρες, αναγκάστηκαν να ασκήσουν δύο επαγγέλματα, το δικό τους και του εκπαιδευτικού.

Ο διαμεσολαβητικός ρόλος των συνδικάτων μεταξύ εργαζομένων, εργοδοτών και κυβέρνησης νομιμοποίησε εκ νέου τη δράση τους στη χώρα. Πρέπει να ελπίζουμε ότι δεν θα ακούγονται απλώς, αλλά θα εισακούγονται.

Η Ευρώπη

Η ΕΕ, με τις πρώτες δηλώσεις της Επιτροπής, μας εντυπωσίασε και αυτή!

Ανακοινώθηκε κάτι μεγαλύτερο κι από σχέδιο Μάρσαλ. Τι πνοή επανεκκίνησης! Ωστόσο, κυβερνήσεις και Κοινοβούλιο δεν άργησαν να βρουν λόγους κωλυσιεργίας ως γνωστόν.

Όμως, πολλά μικρά καταστήματα -λίγοι εργαζόμενοι, μικρά ταμειακά διαθέσιμα- έχουν ήδη χρεοκοπήσει στη χώρα, μικρά εστιατόρια πουλήθηκαν κάτω του κόστους, νέων που μόλις είχαν ξεκινήσει. Οι τράπεζες είναι απούσες γι’ αυτούς. Οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν επιδόματα μερικής ανεργίας μέχρι τον Σεπτέμβριο, αλλά ύστερα τι γίνεται; Μεγάλες επιχειρήσεις, παρά τις κρατικές ενισχύσεις που έλαβαν, όπως η Air France-KLM (έλαβε 7 δισ. EUR από τις Κάτω Χώρες και τη Γαλλία), η Airbus... απολύουν σκανδαλωδώς τους εργαζομένους τους. Εν τω μεταξύ 700 000 νέοι μπαίνουν μετά το καλοκαίρι στην αγοράς εργασίας...

Η επόμενη μέρα;

Αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο στην προηγούμενη μέρα! Πρώτον επειδή εξακολουθεί να κυκλοφορεί ο ιός. Δεύτερον, επειδή οι μεταρρυθμίσεις που βρίσκονταν σε εξέλιξη «πριν» θα επανέλθουν και «μετά», ενώ ο κόσμος της εργασίας στη Γαλλία δεν τις επιθυμεί. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει τους πολίτες ότι η φορολογία δεν θα χρηματοδοτήσει τη μείωση κατά 13 % του ΑΕΠ· αλλά ο κατάλογος των απολύσεων και των αυξήσεων στις τιμές σε ενέργεια, μεταφορές, φρούτα και λαχανικά δεν τελειώνει φέτος το καλοκαίρι...

Λαμβάνοντας υπόψη τα μαθήματα από την κρίση, η οργάνωση της εργασίας θα εξελιχθεί. Η τηλεργασία, η εργασία σε πλατφόρμες ή με βιντεοδιασκέψεις θα χρειαστεί νομοθετικές ρυθμίσεις που δεν υπάρχουν ακόμη. Μετά την αντοχή, απαιτείται η επαγρύπνηση. Η κρίση θα αποκαλύψει άραγε ότι οι οικονομικά ισχυρότεροι την ξεπερνούν πάντα καλύτερα και ότι οι λιγότερο ευνοημένοι υποφέρουν όλο και περισσότερο; Στην περιφέρεια του Παρισιού, το φτωχότερο διαμέρισμα ήταν εκείνο που είχε τους περισσότερους ασθενείς. Αλίμονο, τίποτα δεν φαίνεται να αλλάζει...