Laure Batut: angst, veerkracht, en daarna?

Eerst angst en ontsteltenis

Echte angst. Angst die alles heeft stilgelegd, die bij de sterftecijfers die elke avond worden gegeven mensen doet vrezen voor hun naasten, de jongsten of de oudsten, de meest kwetsbaren. Angst die eraan herinnert dat het onbekende rondwaart en op de loer ligt.

Ontstellend was het om vast te stellen dat de Franse centrale gezondheidsdiensten, de dokters in de vuurlinie en de burgers in de achterhoede geen van allen de basismiddelen hadden om zich te beschermen of om hulp te verlenen. Ontstellend was het ook om te zien hoe de samenleving van een heel land zoals Frankrijk, met inbegrip van zijn overzeese gebieden, erin is geslaagd in één klap alle geluiden van menselijke activiteiten te doen verstillen en steden en scholen te doen leeglopen na een hele winter van legitieme sociale woede.

De wereld, die door de pandemie nog meer geglobaliseerd is, raakte vervolgens door de lockdown gefragmenteerd tot een menigte van naast elkaar bestaande personen. De pandemie heeft alle kloven wijder gemaakt.

De terugkeer van de staat

De openbare diensten, met name de gezondheidsdiensten, hebben de opdracht levens te redden; geleidelijk aan hebben ze daarvoor de logistieke middelen gekregen, met soms spectaculaire maatregelen, zoals de overbrenging van enkele zieken per trein of helikopter, terwijl er geen beroep werd gedaan op actiebereide privéklinieken.

De ondernemingen die essentiële diensten verlenen in de stad hebben hulp gekregen van de staat en kregen de opdracht om het gewone leven door te laten gaan door te zorgen voor bevoorrading, schoonmaakdiensten te leveren ...

Niet al hun werknemers waren echter even goed beschermd tegen het virus en niet allemaal kregen zij stelselmatig premies.

Daarna de veerkracht

De veerkracht is er gekomen dankzij de verbinding, van leerkrachten met hun leerlingen, via netwerken, de telefoon, de radio- en televisieomroepen, de media, met essentiële en ludieke boodschappen: zoek een nuttige tijdsbesteding, deel je tijd goed in en ga aan het werk. Elke avond om 20 uur hebben de burgers vanuit hun raam geapplaudisseerd voor de zorgverleners, die van de staat niet de verwachte erkenning kregen.

De werknemers hebben hun eigen innovatiecapaciteit herontdekt. Telewerk, dat bepaalde werknemers soms werd geweigerd, heeft zich zeer snel verbreid. Ouders, en dan vooral moeders, hadden er naast hun eigenlijke beroep nog een tweede bij: dat van leerkracht.

Door te bemiddelen tussen werknemers, werkgevers en de overheid hebben de vakbonden weer een draagvlak gevonden voor hun optreden in het land. Het valt te hopen dat ze niet alleen gehoord maar vooral begrepen zullen worden.

Europa

De EU heeft met de eerste verklaringen van de Commissie grote verbazing gewekt.

Er werd veel meer dan een Marshallplan aangekondigd. Het moest een krachtige opleving worden! Zoals bekend hebben de regeringen en het Parlement echter snel redenen voor uitstel van betaling gevonden.

Toch zijn in het land al veel kleine handelszaken – met weinig werknemers en weinig kasmiddelen – failliet gegaan: kleine restaurants die met verlies werden verkocht, jongeren die pas een zaak hadden opgestart ... Zij kunnen niet rekenen op de banken. Werknemers hebben tot september recht op een vergoeding wegens tijdelijke werkloosheid, maar daarna? Grote bedrijven, zoals de luchtvaartgroep Air France-KLM (die 7 miljard euro heeft gekregen van Nederland en Frankrijk) en Airbus ontslaan ondanks de steun die zij van de lidstaten krijgen, schaamteloos hun werknemers. En dat terwijl er na de zomer 700 000 jongeren toetreden tot de arbeidsmarkt ...

En wat na de crisis?

De dag na de crisis gaat steeds meer op de dag vóór de lockdown lijken. Ten eerste omdat het virus nog omgaat. Vervolgens omdat de hervormingen die vóór de lockdown aan de gang waren na de lockdown zullen worden hervat, ook al wil de arbeidswereld in Frankrijk daar niet van weten. De regering belooft de burgers dat de daling van 13 % van het bbp niet met belastingen zal worden gefinancierd, maar aan de reeks ontslagen en prijsverhogingen komt deze zomer geen einde: energie, vervoer, fruit en groenten worden allemaal duurder.

Rekening houdend met de lessen die de crisis ons heeft geleerd, zal de organisatie van het werk een ontwikkeling doormaken. Voor telewerk, platformwerk en videovergaderen is regelgeving nodig die nog niet bestaat. Na de veerkracht is het tijd voor waakzaamheid. Zal na de crisis blijken dat de financieel sterksten er altijd beter uit komen en dat de minderbedeelden het steeds zwaarder te verduren hebben? In de Parijse regio telt het armste departement de meeste zieken. Er is helaas niets nieuws onder de zon.