EOKE info

Το Μάρτιο του 2020, αρχίσαμε να συνειδητοποιούμε ότι η πανδημία της νόσου COVID-19 δεν θα αποτελούσε μόνο υγειονομική κρίση, αλλά ότι θα επηρέαζε πολλές πτυχές της ζωής μας. Ήταν επίσης σαφές για τις οργανώσεις και τους ακτιβιστές πως θα αντιμετωπίζαμε νέες προκλήσεις στις καθημερινές μας εργασίες. Όπως απεδείχθη, τα πράγματα ήταν ακόμη χειρότερα από ό,τι περιμέναμε.

Το Μάιο του 2020, διοργανώσαμε μια «εικονική έξοδο για ποτό». Μετά από δύο μήνες περιοριστικών μέτρων και διαδικτυακής εργασίας, αποφασίσαμε να συναντηθούμε και να ανταλλάξουμε τις πρώτες μας σκέψεις σχετικά με αυτήν την περίοδο.

Μαζί με συναδέλφους από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών, ένα διεθνές δίκτυο που περιλαμβάνει πάνω από 100 οργανώσεις και ΜΚΟ από 27 χώρες της Ευρώπης, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε θέματα όπως η αγωγή του πολίτη, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η προάσπιση της δημοκρατίας, περάσαμε αρκετές ώρες συζητώντας παθιασμένα. Παρότι καθένας από εμάς είχε τη δική του εθνική οπτική, ωστόσο τα συμπεράσματα ήταν παρόμοια.

Με βάση αυτές τις συζητήσεις, αντλήσαμε τα ακόλουθα διδάγματα...
Πρώτο δίδαγμα: Η ασφάλειά μας εξαρτάται από την ασφάλεια των άλλων
Χρειαζόμαστε καθολική πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής προστασίας για όλα τα μέλη της κοινωνίας μας και ολόκληρου του κόσμου.

Δεύτερο δίδαγμα: Είμαστε όλοι ευάλωτοι και τα πεπρωμένα μας είναι αλληλοσυνδεόμενα
Η αλληλεγγύη, η ισότητα, τα δικαιώματα και η φροντίδα πρέπει να βρίσκονται στη βάση των διεθνών σχέσεων και της καθημερινότητας των ανθρώπων.

Τρίτο δίδαγμα: Υπάρχει κοινό καλό
Οι δημόσιοι θεσμοί πρέπει να υπηρετούν, να προστατεύουν και να υλοποιούν το κοινό καλό, και όχι συγκεκριμένα συμφέροντα.

Τέταρτο δίδαγμα: Η δημοκρατία αποτελεί την καθοριστικής σημασίας αντιϊική προστασία που όλοι χρειαζόμαστε
Η ευαισθητοποίηση των πολιτών, η συμμετοχή τους στα κοινά, η αξιόπιστη ενημέρωση, η δημόσια έρευνα και εκπαίδευση και οι διαφανείς θεσμοί εξασφαλίζουν το κοινό καλό.

Πέμπτο δίδαγμα: Το σύστημα της παγκόσμιας αγοράς απέτυχε
Πρέπει να μετεγκαταστήσουμε την παραγωγή, να υλοποιήσουμε την κυκλική οικονομία και να καθιερώσουμε καθολικό βασικό εισόδημα για όλους.

Έκτο δίδαγμα: Είμαστε θεματοφύλακες της Γης, όχι ιδιοκτήτες της
Η φύση χρησιμοποιεί τα δικά μας περιοριστικά μέτρα για να ανακάμψει από τη βλάβη που εμείς της προκαλέσαμε. Πρέπει να αποκαταστήσουμε την περιβαλλοντική δικαιοσύνη στον κόσμο.

Έβδομο δίδαγμα: Οι εργαζόμενοι σε νευραλγικές θέσεις είναι πραγματικοί ήρωες. Οι γυναίκες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή
Η συνεισφορά των γυναικών πρέπει να αναγνωριστεί στην κοινωνική ιεραρχία και όσες παραμένουν αφανείς πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ασκούν πλήρως τα δικαιώματά τους.

Όγδοο δίδαγμα: Πρέπει να επιβραδύνουμε τους ρυθμούς μας
Τα περιοριστικά μέτρα μας ανάγκασαν να δώσουμε προτεραιότητα στους κοινωνικούς δεσμούς, την υπομονή και τη συμπόνοια: η προτεραιότητα αυτή πρέπει να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.

Ένατο δίδαγμα: Χρειαζόμαστε ανθρώπινη, κοινωνική και περιβαλλοντική ασφάλεια
Δεσμευόμαστε για μια δίκαιη ανάκαμψη και μια δίκαιη μετάβαση στη χώρα μας, στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Δέκατο δίδαγμα: Το μέλλον πρέπει να είναι διαφορετικό από το παρελθόν
Πρέπει να διδαχθούμε από αυτά τα διδάγματα και να δράσουμε από κοινού.

Έχουμε την ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα μετά την κρίση; Είμαστε σε θέση να μετατρέψουμε την κρίση σε νέα ευκαιρία;
Είμαι πεπεισμένη πως το μέλλον πρέπει να είναι διαφορετικό από το παρελθόν.

Πρόκειται για πρωτόγνωρη κατάσταση. Είναι η πρώτη πανδημία που βιώνω προσωπικά. Κατά την αναζήτησή μου στο διαδίκτυο βρήκα έναν κατάλογο με τις 10 χειρότερες πανδημίες στην ιστορία και έμαθα ότι η τελευταία που έπληξε την Ευρώπη πριν από την νόσο COVID-19 ήταν η ισπανική γρίπη το 1920. Μπορεί να είμαι μεγάλος σε ηλικία, αλλά όχι και τόσο.

Το ανοσοποιητικό σύστημα της συντρόφου μου έχει εξαιτίας μιας χρόνιας πάθησης του αναπνευστικού συστήματος εξασθενήσει ιδιαιτέρως και, ως εκ τούτου, είναι εξαιρετικά επιρρεπής σε ασθένειες και πρέπει να αποφεύγει να έρχεται σε επαφή με μικρόβια. Ως εκ τούτου, είμαστε επιφυλακτικοί να έρθουμε σε επαφή με άλλους και βιώνουμε, ως εκ τούτου, και οι δύο νέες εμπειρίες. Η ίδια βρίσκεται λίγο ή πολύ σε αυτοεπιβληθείσα απομόνωση προκειμένου να μην μολυνθεί. Και εγώ είμαι αναγκασμένος να φέρω εις πέρας πράγματα τα οποία προηγουμένως έκανε εκείνη, π.χ τα ψώνια. Πριν την κρίση, βοηθούσα κι εγώ σπρώχνοντας το καρότσι ένα μέτρο πίσω της όσο εκείνη το γέμιζε. Τώρα όμως η κατάσταση έχει αλλάξει.

Το σπρώξιμο του καροτσιού είναι εύκολο –απλώς ακολουθείς και σκέφτεσαι τρόπους για να δημιουργήσεις έναν καλύτερο κόσμο όσο εκείνη γεμίζει το καρότσι. Τώρα που πρέπει εγώ να το γεμίζω παραλύω από άγχος μπροστά από κάθε ράφι λόγω της πληθώρας των επιλογών. Στη λίστα για τα ψώνια γράφει καφές και στο ράφι υπάρχουν δεκάδες διαφορετικές μάρκες οι οποίες φαίνονται όλες ίδιες. Και τι είδους χαρτί υγείας χρειαζόμαστε: με 1, 2, 3 ή 4 φύλλα; Η σύζυγός μου γνωρίζει ποιο προϊόν θέλει και πού βρίσκεται και εντός ολίγων λεπτών έχουμε τελειώσει με τα ψώνια. Για μένα τα καταστήματα φαντάζουν λαβύρινθοι: μόνον στον διάδρομο με τις μπύρες δεν αισθάνομαι άγχος. Για τα υπόλοιπα ψώνια σπαταλώ ώρες χαμένος σε διλήμματα που με τρελαίνουν.

Έμεινα έκπληκτος από την αρχική αντίδραση των Ολλανδών στην πανδημία. Αντέδρασαν ενωμένοι και με αλληλεγγύη. Δυστυχώς, μια μικρή ομάδα διαπλεκόμενων και κατ’ άλλα φαύλων ατόμων επέδειξε τη δέουσα προσοχή μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα και μέσα σε λίγες εβδομάδες η αλληλεγγύη χάθηκε. Οι άνθρωποι έπαψαν να σέβονται τους κανόνες και κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι υπονομεύει τα θεμελιώδη δικαιώματά τους και περιορίζει τις τέσσερις ελευθερίες τους. Έτσι, προκειμένου να διεκδικήσουν το απαράγραπτο δικαίωμά τους να διασκεδάζουν και σε καθεστώς παραφροσύνης, υπέβαλαν αγωγές κατά του κράτους.

Ευτυχώς ζούμε στην Ευρώπη, όπου η δημοκρατία και το κράτος δικαίου διασφαλίζονται επαρκώς (στα περισσότερα κράτη μέλη) και η προσφερόμενη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη είναι πολύ καλή συγκριτικά με άλλα μέρη του κόσμου. Εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο ιός επηρεάζει τις διαφορετικές γενιές, είναι σαφές ότι οι νέοι υποφέρουν περισσότερο, γεγονός που αντικατοπτρίζει την ηλικία τους. Όταν είσαι 19 χρονών, υποτίθεται ότι βγαίνεις ραντεβού, εξερευνάς τη σεξουαλικότητά σου και ανακαλύπτεις αυτό το μικρό τρελό πράγμα που λέγεται έρωτας. Ωστόσο, σε καιρούς πανδημιών ακόμη και οι πιο αθώες αγκαλιές είναι ταμπού. Αυτά τα πράγματα δημιουργούν ανασφάλεια στους νέους, οι οποίοι αδυνατούν να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες τους.

Το βασικό ερώτημα έγκειται στο τι θα κάνουμε με την οικονομία. Θα επιλέξουμε την επανεκκίνησή της ακολουθώντας την πεπατημένη οδό όταν η πανδημία θα έχει πλέον τεθεί υπό έλεγχο; Ή θα αδράξουμε αυτήν την ευκαιρία και θα απομακρυνθούμε από ένα σύστημα που ελέγχεται από κανιβαλιστικά μονοπώλια για να κατευθυνθούμε προς ένα συμμετοχικό μοντέλο, στο πλαίσιο του οποίου θα συνυπάρχουν ειρηνικά βιώσιμες πρωτοβουλίες μικρής κλίμακας και υπεύθυνες μεγάλες επιχειρήσεις; Η επιλογή μεταξύ της πεπατημένης οδού και της αλλαγής της αυτοκαταστροφικής νοοτροπίας αγέλης μας θα καθορίσει το μέλλον μας και θα κρίνει εάν θα επιβιώσουμε ή θα αφανιστούμε χαμένοι στην άβυσσο της αυτοκαταστροφής.

Εύχομαι να περάσετε όλοι ωραίες μέρες, επιδιδόμενοι σε διαλογισμό, στοχασμό και, σε όσους αφορά, μεταμέλεια.

Βρεθήκαμε αντιμέτωποι με μια πρωτόγνωρη κατάσταση. Ο ιός έκανε αιφνιδίως την εμφάνισή του και εξαπλώθηκε τάχιστα, με αποτέλεσμα να τεθεί ολόκληρη η χώρα σε πλήρη απομόνωση. Δεδομένου ότι η κατάσταση ήταν πρωτοφανής, δεν διαθέταμε την παραμικρή εμπειρία για την όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή της. Αναρωτιόμασταν για το τι μέλλει γενέσθαι. Στην αρχή ήμασταν έντρομοι και αβοήθητοι. Όσον αφορά τις επιχειρηματικές δραστηριότητες, όλα τα σχέδια για το τρέχον έτος (2020) ουσιαστικά εξανεμίστηκαν εν ριπή οφθαλμού και, λόγω της σύγχυσης που επικρατούσε, όλα τα μελλοντικά σχέδια περιβάλλονταν από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας.

Αναρωτιόμασταν ξανά και ξανά το ίδιο πράγμα: και τώρα τι μέλλει γενέσθαι; Πώς πρέπει να αντιδράσουμε σε αυτή τη νέα κατάσταση: με καραντίνα, με πλήρη απομόνωση και χωρίς καμία ένδειξη για το πότε θα τελειώσει; Οι βαθύτεροι φόβοι και οι μεγαλύτερες ανησυχίες εκπορεύονται πάντα από την αδυναμία πρόβλεψης του τι μέλλει γενέσθαι. Οι επιχειρήσεις αντέδρασαν και αυτές, αρχικά, με παρόμοιο τρόπο. Ήθελαν όλες τους να μάθουν πόσο καιρό θα κρατήσει αυτή η κατάσταση, ποια θα είναι η αντίδραση της κυβέρνησης και τι είδους βοήθεια μπορούν να αναμένουν. Ήδη από πολύ νωρίς είχε αρχίσει να καθίσταται σαφές ότι η κατάσταση δεν επρόκειτο να επηρεάσει τους πάντες κατά τον ίδιο τρόπο: για ορισμένους τομείς της οικονομίας, όπως ο τουρισμός και οι υπηρεσίες εφοδιαστικής, η κρίση θα είχε ολέθριες συνέπειες, ενώ για άλλους τομείς, όπως η τεχνολογία των πληροφοριών (ΤΠ) και η βιομηχανία τροφίμων, θα κόμιζε νέες ευκαιρίες και προκλήσεις.

Σταθήκαμε τυχεροί επειδή η κυβέρνησή μας, παρότι νεοσύστατη, αντέδρασε γρήγορα και σωστά παρέχοντάς μας την ευκαιρία να καταρτίσουμε από κοινού προγράμματα δράσης, στήριξης, παροχής κινήτρων κλπ. Γι’ αυτό το λόγο, παραμείναμε σταθερά σε άμεση επαφή με μεγάλο αριθμό μελών μας από διάφορους τομείς, με στόχο την πληρέστερη δυνατή ενημέρωσή μας σχετικά με την κατάσταση στους διάφορους επιμέρους τομείς, τη συγκέντρωση όσο το δυνατόν περισσότερων ιδεών σχετικά με την αποτελεσματικότερη μορφή ενίσχυσης και την παροχή πληροφοριών στους εκπροσώπους της κυβέρνησης.

Αυτό που μου λείπει περισσότερο είναι η επικοινωνία δια ζώσης και οι επαφές πρόσωπο με πρόσωπο. Είναι γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η επικοινωνία άρχισε να πραγματοποιείται ολοένα και περισσότερο διαδικτυακά, ενώ η επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο έχει ως επί το πλείστον εκλείψει. Το γιγαντιαίο ψηφιακό άλμα που πραγματοποιήθηκε όσον αφορά την ηλεκτρονική επικοινωνία τόσο μεταξύ των επιχειρήσεων όσο και μεταξύ του κράτους και των επιχειρήσεων, αλλά και με το κοινό και τους χρήστες, μπορεί να θεωρηθεί ως ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη της νόσου COVID-19.

Από τα αποτελέσματα συνάγεται ότι το σημαντικότερο είναι η καλή οργάνωση και η επίδειξη πειθαρχίας εκ μέρους όλων των πολιτών για την αποδοχή και την τήρηση των οδηγιών και των μέτρων, διότι μόνον έτσι μπορούν να δοθούν οι σωστές λύσεις.

Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η νόσος COVID-19 θα επιφέρει αλλαγές σε πολλούς τομείς. Ωστόσο, δεν γνωρίζουμε καν πόσο θα διαρκέσει αυτή η επιδημία, ούτε αν, στον απόηχο της, θα αρχίσουμε να μετρούμε τις περιόδους που παρεμβάλλονται μεταξύ του ενός κύματος της νόσου COVID-19 και του επόμενου, ενόσω δεν θα είμαστε σε θέση να εξαλείψουμε οριστικά τον ιό. Η κρίση εκδηλώθηκε σε όλους τους τομείς, από την εκπαίδευση και την υγεία έως τον χρηματοπιστωτικό και τον οικονομικό τομέα, μεταξύ άλλων. Δεν γνωρίζουμε πώς θα έχει η κατάσταση μετά το πέρας της κρίσης ούτε πόσο σοβαρό πλήγμα θα υποστεί η οικονομία.

Θα επέλθουν κι άλλες πολλές αλλαγές που μας είναι ακόμη άγνωστες και άρα είναι λάθος να αναρωτιόμαστε ποιες θέσεις εργασίας θα χαθούν. Οφείλουμε όλοι μας να καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσουμε ότι, όταν πια θα έχει ξεπεραστεί η κρίση, οι επιχειρήσεις μας και, κατά συνέπεια, οι θέσεις εργασίας μας θα είναι όσο γίνεται πιο ανταγωνιστικές. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί όχι μόνο χάρη στις κρατικές ενισχύσεις, αλλά και με συνεχή διαπαιδαγώγηση σε όλα τα επίπεδα.

Είναι γεγονός ότι αυτή η περίοδος απομόνωσης μάς κατέστησε σαφές ότι η ψηφιακή επικοινωνία δεν μπορεί από μόνη της να αντικαταστήσει τις διαπροσωπικές επαφές, είτε στα σχολεία είτε κατά την άσκηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων είτε σε διάφορες άλλες εκφάνσεις της ζωής μας. Ως εκ τούτου, στόχος μας είναι η αποκατάσταση της επικοινωνίας δια ζώσης, τόσο στο εσωτερικό της ένωσής μας όσο και με όλους εκείνους με τους οποίους επί του παρόντος επικοινωνούμε μόνο με τη βοήθεια διαδικτυακών εργαλείων.

Καθώς τέλειωνε ο Φλεβάρης και έμπαινε ο Μάρτης, ενώ διεξάγονταν μελέτες και συζητήσεις, συμμετείχαμε στους χαρούμενους εορτασμούς της Martenitsa με τους Βούλγαρους φίλους μας, όπως κάνουμε κάθε χρόνο αυτές τις μέρες. Φορέσαμε λεπτά βραχιόλια από κόκκινη και λευκή κλωστή και μας προσφέρθηκαν μικρές μάλλινες κούκλες για να μας φέρουν καλή τύχη. Υπήρχε μια διάχυτη αισιοδοξία καθώς άρχιζε να μυρίζει άνοιξη. Αλληλοευχηθήκαμε καλή επιτυχία στο τελικό στάδιο της πενταετούς θητείας μας στην ΕΟΚΕ.

Ενστικτωδώς μείναμε μακριά από την απειλή που θα έθετε για την καθημερινότητά μας, εδώ στην καρδιά της Ευρώπης, ο ιός που εξαπλώνονταν στην Ασία. Είναι γεγονός ότι σημάδια και ανησυχητικά μηνύματα από τη νότια Ευρώπη έφταναν ήδη σε εμάς, αλλά έπρεπε ωστόσο να προστατέψουμε τις διαδικασίες των ευρωπαϊκών οργάνων από την πανδημία. Εξάλλου, όπως είπαν χαριτολογώντας οι συνάδελφοί μας από την άλλη όχθη του Δούναβη, αν όλα τα άλλα αποτύχουν, μια γουλιά από το οικιακό μας φαρμακείο ―δηλαδή από ρακί Martenitsa― θα μπορέσει σίγουρα να βοηθήσει. Οι εκκλήσεις για χρήση αντισηπτικών στις αίθουσες συνεδριάσεων όντως αγνοήθηκαν, όμως λαμβάναμε συνεχείς διαβεβαιώσεις ότι ο κίνδυνος τελεί υπό προσεκτική παρακολούθηση και οι φόβοι μας σχετικά με τον ιό κατευνάστηκαν.

Την Τετάρτη 11 Μαρτίου συζητούσα ακόμη συστάσεις σχετικά με το επενδυτικό σχέδιο για τη βιώσιμη Ευρώπη στην ομάδα μελέτης ECO/505. Στα τμήματα, εκεί που καταρτίζαμε σχέδια δράσης και κάναμε κρατήσεις για τα επόμενα ταξίδια μας, ξαφνικά, μια εβδομάδα μετά, η ζωή σταμάτησε. Περιορισμός της κυκλοφορίας! Θα μπορούσα μεταφορικά να συγκρίνω την κατάσταση με ένα τρένο που φρενάρει απότομα, εκπέμποντας σπινθήρες κάτω από τους τροχούς του.

Κανείς δεν ήταν προετοιμασμένος για τα περιοριστικά μέτρα που γίνονταν αυστηρότερα μέρα με τη μέρα. Ταρακουνήθηκαν τα ίδια τα θεμέλια της ζωής μας. Ήταν κάτι σαν παράξενο ψυχολογικό τσουνάμι ή, όπως θα έλεγε κι ο ποιητής Ildefons Gałczyński, «μια θλίψη που διαπερνά τον νου απ’ άκρη σ’ άκρη». Ήταν έκπληξη που χρειαζόταν να μένουμε κλεισμένοι στο σπίτι και καθημερινός φόβος. Ήταν ερωτήσεις σχετικά με τη δυνατότητα εξεύρεσης βοήθειας και βασικών προϊόντων και επανεξέταση των συνηθειών μας.

Δεν φανταζόμουν ότι θα επέστρεφα στις Βρυξέλλες μόλις τον Ιούνιο, ταξιδεύοντας οδικώς σε άδειους αυτοκινητόδρομους, γιατί οι πτήσεις δεν είχαν ξαναρχίσει. Θυμάμαι ότι εκτύπωσα την «άδεια» μετακίνησης που μου απέστειλε ο γενικός γραμματέας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, την άδεια διέλευσης COVID-19 που εκδόθηκε στις 29 Μαΐου 2020 σε τέσσερις γλώσσες και ήταν διακοσμημένη με μια επιβλητική στρογγυλή σφραγίδα. Χάρη σε αυτήν είχα τη διαβεβαίωση ότι δεν θα έπρεπε να τεθώ σε καραντίνα.

Για να είμαι όμως απολύτως σίγουρος, το επιβεβαίωσα και επικοινωνώντας τηλεφωνικά με τις γερμανικές υγειονομικές αρχές των περιφερειών από τις οποίες θα περνούσα. Στις 8 Ιουνίου στις Βρυξέλλες έλαβα μέρος στην πρώτη υβριδική συνεδρίαση της ομάδας μελέτης ECO/510 και μετά στη σύνοδο ολομέλειας της 10ης και 11ης Ιουνίου.

Τα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν ήδη πλημμυρίσει με σχόλια και υποψίες ως προς τους φανταστικούς δήθεν δημιουργούς του ιού. Είναι κρίμα που, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, η πανδημία δεν οδήγησε σε ένα σύγχρονο αριστούργημα όπως το Δεκαήμερο του Βοκάκιου τον 14ο αιώνα ή την Πανούκλα του Αλμπέρ Καμύ το 1947, που πραγματικά αναδεικνύουν τις αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης και τον αγώνα της ανθρωπότητας ενάντια στη νόσο.

Όσον αφορά την εμπειρία των παγκόσμιων περιοριστικών μέτρων και τις προειδοποιήσεις για νέο κύμα SARS-CoV-2, αυτή τη φορά σε συνδυασμό με την εποχική γρίπη που θερίζει κάθε χρόνο πολλές ζωές σε μεγάλο αριθμό χωρών ―ακόμη περισσότερες από ό,τι η νόσος COVID-19― αναλογίστηκα το νόημα των «υπηρεσιών γενικού συμφέροντος» που παραμελούνται εδώ και δεκαετίες.

Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε επιτέλους τον εξαιρετικά σημαντικό και σταθεροποιητικό ρόλο των τοπικών, περιφερειακών και ευρωπαϊκών παρόχων αυτών των υπηρεσιών. Η κοινωνική σφαίρα άρχισε επιτέλους να αναγνωρίζει τον ζωτικό τους ρόλο, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και δυνητικά τη ραχοκοκαλιά μιας θετικής ανάκαμψης της οικονομίας στο πλαίσιο του μέσου Next Generation EU και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Οι υπηρεσίες ηλεκτροδότησης και ύδρευσης, επεξεργασίας λυμάτων και δημοσίων συγκοινωνιών εξασφάλισαν, σε καιρούς οικονομικής κρίσης, τη συνέχιση των βασικών λειτουργιών της ζωής στις κοινότητές μας και παρείχαν ασφάλεια. Εξάλλου, χωρίς να έχουμε επενδύσει προηγουμένως σε αυτούς τους τομείς, θα ήταν αδύνατο να αντιμετωπίσουμε ζητήματα της καθημερινότητάς μας, όπως ένα πρωινό μπάνιο στο σπίτι, ένας καφές ή η έγκαιρη άφιξή μας στην εργασία ή στο νοσοκομείο. Το ίδιο ισχύει και για τα ζητήματα υγειονομικής περίθαλψης και φροντίδας των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων. Τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς διαδικασίες διαχείρισης κρίσεων ή αν οι υπηρεσίες γενικού συμφέροντος δεν τύγχαναν πολιτικής κατανόησης και δημόσιας στήριξης.

Ομοίως, πρέπει να εξετάσουμε τον τεράστιας σημασίας τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας και της γενικότερης έννοιας του πολιτισμού και μόνο τότε θα μπορούμε να διαμαρτυρηθούμε για τις δυσκολίες που βιώσαμε κατά τη διάρκεια της κρίσης.

11 Μαρτίου, επιστροφή στο σπίτι μου, στη Ρώμη. Κλίμα βαρύ, αγωνία· η Βόρεια Ιταλία έχει ήδη αρχίσει να μετρά νεκρούς. Η κόρη μου η Ilaria επέστρεψε από το Μιλάνο όπου σπουδάσει και η Miriam, η μεγαλύτερη κόρη μου που ζει και εργάζεται στη Βαρκελώνη, είναι εξαιρετικά ανήσυχη.

Το ίδιο βράδυ, ο πρωθυπουργός κ. Conte κηρύσσει όλη τη χώρα σε καραντίνα. Στις «κόκκινες» ζώνες του Βορρά, ο περιορισμός έχει ήδη επιβληθεί θέτοντας τους κατοίκους τους σε απομόνωση.

Τα σχολεία κλείνουν, το ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα και οι ψυχαγωγικές/αθλητικές δραστηριότητες αναστέλλονται και οι επισκέψεις σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης απαγορεύονται. Δεν υπάρχει πλέον δυνατότητα χρήσης των δημόσιων και ιδιωτικών μέσων μεταφοράς και οι μη απολύτως αναγκαίες παραγωγικές δραστηριότητες αναστέλλονται.

Ένας μανδύας εξωπραγματικότητας περιβάλλει την Ιταλία. Αποπροσανατολισμός, φόβος: ο ιός φαίνεται να μεταδίδεται ανεξέλεγκτα και μοιάζει αδύνατο να αναχαιτιστεί.

Δύο είναι οι εικόνες που συμβολίζουν τη σκληρή πραγματικότητα: η μακρά φάλαγγα στρατιωτικών οχημάτων στο Μπέργκαμο που μεταφέρουν τις σορούς εκτός της περιφέρειας επειδή δεν υπάρχουν πλέον θέσεις στα νεκροταφεία και η ισχυρή και ανεξίτηλη εικόνα του πάπα Φραγκίσκου που προσεύχεται στην έρημη πλατεία του Αγίου Πέτρου στις 28 Μαρτίου σε παγκόσμια τηλεοπτική μετάδοση.

Τα ιταλικά συνδικάτα συνεργάστηκαν αμέσως με την κυβέρνηση για τη διασφάλιση των βασικών παραγωγικών δραστηριοτήτων που έπρεπε να συνεχιστούν για να εξασφαλίσουν στους πολίτες τον απαιτούμενο εφοδιασμό με προμήθειες από τα σουπερμάρκετ ή με φάρμακα από τα φαρμακεία. Τα συνδικάτα δεν διέκοψαν στιγμή τη δράση τους για τη στήριξη όσων χάνουν τη δουλειά τους ή για την σύναψη συμφωνιών με τους εργοδότες με σκοπό την εγκαινίαση της εργασίας εξ αποστάσεως ή την παροχή εισοδηματικής στήριξης σε περίπτωση μη εγγυημένου εισοδήματος.

Η κατάσταση στα νοσοκομεία είναι εκτός ελέγχου: ανεπάρκεια των νοσηλευτικών κλινών, υπερπληρότητα των μονάδων εντατικής θεραπείας, εξάντληση των εργαζομένων στον τομέα της υγείας: νοσηλευτές, γιατροί και βοηθητικό προσωπικό αναγκασμένοι να μένουν σε καραντίνα μακριά από τα σπίτια τους και να εργάζονται ακούραστα με τεράστια ψυχολογική επιβάρυνση για την παροχή βοήθειας σε άτομα που αφήνουν την τελευταία τους πνοή χωρίς την παρηγοριά των αγαπημένων τους προσώπων.

Σε εκείνο το στάδιο, είχαμε όλοι μας αποφασίσει ότι «δεν θα ξεχνούσαμε ποτέ τι συνέβη». Σήμερα προσπαθούμε να προχωρήσουμε μπροστά, αλλά ο ιός δεν έχει ακόμη ηττηθεί: μικρές ή μεγάλες εστίες ξεπηδούν στις διάφορες χώρες της Ένωσης και η καθεμία αντιδρά με τον δικό της τρόπο, λαμβάνοντας τα δικά της μέτρα. Τώρα ακριβώς που η Ευρωπαϊκή Ένωση, χάρη στην τεράστια οικονομική προσπάθεια που έχει καταβάλει προς όφελος όλων των χωρών, θα πρέπει να δράσει σύσσωμη συντονίζοντας τις προσπάθειες των μεμονωμένων κρατών, αντιλαμβανόμαστε πόσο δύσκολο παραμένει αυτό. Όμως κανείς δεν μπορεί να κερδίσει μόνος του αυτόν τον πόλεμο.

Η φωνή των συνδικάτων κατά τους τελευταίους μήνες υπήρξε πιο ηχηρή από ποτέ. Τα συνδικάτα δεν αποτελούν αφηρημένη έννοια: είναι οι εργαζόμενες και οι εργαζόμενοι που υποδεικνύουν στη χώρα τα δίκαια αιτήματα για κοινωνική ισότητα, αξιοπρέπεια και σεβασμό. Εκείνοι που βίωσαν την πραγματικότητα των νοσοκομείων, των οίκων ευγηρίας, του εμπορίου, των υπηρεσιών καθαρισμού, των μεταφορών, των επιχειρήσεων στις οποίες παραβιάζονται βασικά δικαιώματα υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας, μπορούν να μας υποδείξουν πώς να αλλάξουμε ένα οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που έχει φτάσει πλέον στα όριά του και απειλεί το μέλλον εκείνων που θα έρθουν μετά από εμάς.

Ιδού λοιπόν τι θα ήθελα για τις δύο κόρες μου, την Ilaria που σπουδάζει στο Μιλάνο και τη Miriam που εργάζεται στη Βαρκελώνη: έναν κόσμο στα μέτρα τους που να είναι οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμος.

Ο αντίκτυπος της πανδημίας κατέστησε εκ νέου ορατά τα σύνορα στην Ευρώπη, ενίοτε ακόμα και εντός της ίδιας χώρας. Θα νόμιζε κανείς πως αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί το πεδίο διακρατικής συνεργασίας μεταξύ δήμων και περιφερειών. Στην πραγματικότητα, συνέβη μάλλον το αντίθετο.

Πώς ήταν, λοιπόν, η ζωή στη Βουλγαρία κατά τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων; Για μια δυναμική και δραστήρια λάτρη των ανοιχτών χώρων, όπως εγώ, η κατάσταση ήταν δύσκολη. Υπήρχαν πολλοί περιορισμοί. Έπρεπε να παραμένουμε στο σπίτι και δεν μπορούσαμε να βγούμε παρά μόνο κατά τις ώρες λειτουργίας των καταστημάτων βασικών ειδών για να αγοράσουμε τρόφιμα, φάρμακα ή είδη οικιακής χρήσης. Η τήρηση απόστασης >1,5 μ. από τους γύρω μας ήταν υποχρεωτική εντός και εκτός των καταστημάτων. Η κατάσταση ήταν αρκετά περίπλοκη: όταν έβγαινες από τη Σόφια, έπρεπε να συμπληρώσεις ένα έντυπο όπου δήλωνες το λόγο της μετακίνησης και τον προορισμό σου, και το έδειχνες στην αστυνομία όποτε σου το ζητούσε.

Το θετικό ήταν πως ο πληθυσμός έγινε πλέον πολύ πιο αυτάρκης και οι κάτοικοι εκτιμούν πολύ περισσότερο τα τοπικά τρόφιμα, τους τοπικούς παραγωγούς και τις βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων. Η ζήτηση για τρόφιμα από φάρμες και αγορασμένα απευθείας από τους παραγωγούς αυξήθηκε. Πρωτοβουλίες βάσης προωθούν την κηπουρική και τη μικρής κλίμακας παραγωγή λαχανικών και χορταρικών.

Οι αγορές παραμένουν ανοιχτές στο κοινό. Αποτελούν παραδοσιακό χώρο πώλησης τροφίμων, σπόρων, λαχανικών προς φύτευση, οπωροκηπευτικών και λουλουδιών. Η διατήρηση ανοιχτών αγορών ―με τήρηση αυστηρών μέτρων ασφαλείας― συμβάλλει στη διατήρηση μιας αίσθησης κανονικότητας και συνηθισμένης ρουτίνας.

Στις ορεινές περιοχές, οι τοπικές ομάδες δράσης ήταν επίσης ιδιαίτερα ενεργές. Για την περαιτέρω στήριξη των τοπικών παραγωγών τροφίμων κατά τη διάρκεια της πανδημίας, συνέλεγαν και μοιράζονταν χρήσιμες επαφές στους ιστοτόπους τους.

Πράγματι, συμμορφούμενοι με τους διάφορους περιορισμούς ταξιδίων και επαφών, όλοι στην οργάνωσή μου αναγκαστήκαμε να ακυρώσουμε πολλές από τις δια ζώσης συναντήσεις και εκδηλώσεις που συνήθως διευκολύνουν τη δρομολόγηση συνεργατικών πρωτοβουλιών και τη διάδοση των αποτελεσμάτων. Ωστόσο, οι περιορισμοί δεν σταμάτησαν τις δραστηριότητές μας· κάθε άλλο μάλιστα. Συνεχίζουμε να εργαζόμαστε αποτελεσματικά από κοινού για να καταστήσουμε τις ορεινές περιφέρειες ισχυρότερες και ακόμη πιο ανθεκτικές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προσαρμόσαμε τα σχέδια εργασίας μας και αναπτύσσουμε πλέον κοινές λύσεις για να συνδράμουμε τις ευάλωτες περιφέρειες και πόλεις της ΕΕ να αντεπεξέλθουν καλύτερα στην τρέχουσα κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Εγκαινιάσαμε μια πλατφόρμα «Χείρας βοηθείας» για την ενθάρρυνση της αλληλεγγύης στις αγροτικές περιοχές, η οποία προωθεί την αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων, συνδέοντας άτομα χρήζοντα βοηθείας με εθελοντές πρόθυμους να τους δώσουν, κυριολεκτικά, «χείρα βοηθείας». Οι τρέχουσες δραστηριότητές της επικεντρώνονται στη συνδρομή ευπαθών, ανάπηρων ή ηλικιωμένων ατόμων με τα ψώνια ή την φροντίδα του σπιτιού (όχι την προσωπική φροντίδα) και στην εξασφάλιση της φύλαξης παιδιών σε γονείς που πρέπει να εργαστούν και δεν μπορούν να βρουν άλλη λύση για τα παιδιά τους.

Πολλές ακόμα πρωτοβουλίες άνθησαν στις αγροτικές και τις ορεινές περιοχές, αποδεικνύοντας την ανθεκτικότητα και το ισχυρό αίσθημα αλληλοβοήθειας που χαρακτηρίζει τις κοινότητές μας. Αυτό που έμαθα σε αυτό το διάστημα είναι πως δεν πρέπει να αναβάλλω τα σχέδια που είναι σημαντικά για τη ζωή μου! Η δραστηριοποίηση αποτελεί σωτηρία σε δύσκολους καιρούς.

Με την αναγγελία των μέτρων περιορισμού, οι δρόμοι ερήμωσαν. Αυτό που κάνει εντύπωση, είναι η ησυχία. Πάει ο αγώνας δρόμου για τις διάφορες ασχολίες, πάνε οι μετακινήσεις στο εξωτερικό για δυο ώρες συνεδρίαση, πάνε τα κορναρίσματα στην πόλη, το λεωφορείο που δεν έρχεται... Όπως τόσοι άλλοι, συμμορφωθήκαμε με τον αναγκαστικό εγκλεισμό, προσπαθώντας να βολευτούμε όσο το δυνατόν καλύτερα στον νέο τρόπο ζωής. Για μένα, η τηλεργασία ήταν εύκολη. Για τον σύζυγό μου ήταν αδιανόητη, λόγω της δουλειάς του και της ακαταλληλότητας των υποδομών. Η ακαταλληλότητα αυτή του κόστισε μερικά ξενύχτια, λόγω του πρωτόγνωρου ποσοστού απουσιών των υπαλλήλων του. Ο φόβος διαδόθηκε τουλάχιστον όσο γρήγορα διαδόθηκε και ο ίδιος ο ιός.

Τώρα που πέρασε το πρώτο κύμα, αναρωτιέμαι: σε ποια ψυχική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση θα μας βρει το τέλος αυτής της κρίσης; Η πανδημία μας επέτρεψε, βέβαια, να κάνουμε μια νέα ιεράρχηση του τι είναι θεμελιώδες και προκάλεσε μια οικολογική ευαισθητοποίηση. Ήταν όμως και δείκτης των ατομικών συμπεριφορών σε εθνική και σε παγκόσμια κλίμακα. Κανείς δεν θα πίστευε στο Λουξεμβούργο ότι ήταν δυνατό να ξαναζήσει κλείσιμο των συνόρων. Η διασυνοριακή εργασία έχει καθοριστικό ρόλο στο Μεγάλο Δουκάτο, και ο περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων δημιουργούσε φόβους, μεταξύ άλλων, για έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού.

Η κρίση δίνει επίσης την ευκαιρία για μια ενδοσκόπηση σχετικά με την ευάλωτη κατάστασή μας. Ανακαλύπτουμε ότι είμαστε εξαρτημένοι, όχι μόνο από το νοσηλευτικό προσωπικό, αλλά και από τη συμπεριφορά του άλλου.

Η οικονομική ανάκαμψη θα επιτευχθεί από κοινού. Ας αποφύγουμε τους εθνικισμούς και το κλείσιμο των οικονομιών, τη στιγμή που ορισμένες χώρες, στο όνομα της ανθεκτικότητας, κάνουν λόγο για εθνικοποίηση των αλυσίδων αξίας. Η αύξηση της αυτονομίας έναντι της παγκοσμιοποίησης πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο προβληματισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Με αυτήν την κρίση έχουμε κατά κάποιον τρόπο την ευκαιρία να σημειώσουμε μια παύση, που θα πρέπει να την αξιοποιήσουμε για να σκεφτούμε σχετικά με τους εαυτούς μας.

Ως φαρμακοποιός, ασχολήθηκα εντατικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 με το ζήτημα της ιατρικής των φύλων. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, οι διαφορές μεταξύ των φύλων ως προς την ψυχική υγεία είναι εντυπωσιακές.

Οι άνδρες, ιδίως οι νέοι, χρειάστηκαν συχνότερα εντατική θεραπεία και παρουσίασαν μεγαλύτερη θνησιμότητα.

Από την επιβολή περιοριστικών μέτρων, οι νέες γυναίκες αρρωσταίνουν συχνότερα λόγω του νέου τους ρόλου: επισφαλής απασχόληση, συχνότερη εργασία μερικής απασχόλησης, περισσότερες επαφές, λιγότερη τηλεργασία, περισσότερη φροντίδα.

Πρέπει να επανεξετάσουμε τα πρότυπα των γυναικών και των ηλικιωμένων στις οικογένειες, διότι οι διακρίσεις αφορούν και τους ηλικιωμένους. Θα συνεχίσω να συζητώ για το θέμα αυτό.

Κατά την περίοδο αυτή, καθόμουν στον πάγκο έξω από το φαρμακείο μας και συζητούσα το ζήτημα αυτό με μέλη της οικογένειας· όλοι ήταν χαρούμενοι για τις συζητήσεις αυτές.

Επίσης, χαιρετούσα τους ηλικιωμένους στον οίκο ευγηρίας και τους συνόδευα στα δωμάτιά τους· πολλές φορές, τραγουδούσαμε μαζί.

Οφείλουμε να καταπολεμούμε την μοναξιά και να στηρίζουμε τους συγγενείς. Οι πολιτικοί πρέπει να το λάβουν αυτό υπόψη και να ενισχύσουν τις θέσεις εργασίας στον συγκεκριμένο τομέα, αλλά μέχρι τούτο να γίνει πραγματικότητα, οφείλουμε όλοι να βοηθήσουμε.

Επίσης, είχα συζητήσεις με γονείς για εκπαιδευτικά ζητήματα και διοργάνωσα βιντεοδιασκέψεις με καθηγητές σχετικά με τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης.

Στην αρχή ο φόβος, το δέος

Ο φόβος, ο πραγματικός. Εκείνος ο φόβος που παγώνει τα πάντα, εκείνος που, στον θλιβερό απολογισμό κάθε βραδιάς, σε κάνει να φοβάσαι για τους πολύ δικούς σου, τους πολύ μικρούς ή τους πολύ μεγάλους, τους πολύ ευάλωτους. Ο φόβος που σου θυμίζει ότι το κακό πλανάται, καραδοκεί.

Το δέος γεννήθηκε από τη διαπίστωση της ανετοιμότητας των κεντρικών υπηρεσιών υγείας στη Γαλλία· το ιατρικό σώμα στην πρώτη γραμμή του πυρός και οι πολίτες στα μετόπισθεν, όλοι τους στερούνταν τα στοιχειώδη μέσα για να προστατευθούν ή να περιθάλψουν. Δέος επίσης μπροστά στην ικανότητα της κοινωνίας μιας ολόκληρης χώρας όπως η Γαλλία, μαζί με τα υπερπόντια εδάφη της, να σταματήσει, μέσα σε μια στιγμή, κάθε θόρυβο από ανθρώπινη δραστηριότητα, να ερημώσει τις πόλεις και τα σχολεία, ύστερα από έναν χειμώνα γεμάτο θεμιτά ξεσπάσματα της κοινωνίας στους δρόμους.

Ο κόσμος, ακόμα πιο παγκοσμιοποιημένος λόγω της πανδημίας, κατακερματίστηκε από τα μέτρα περιορισμού και αποτέλεσε μια παράταξη μεμονωμένων ατόμων. Η πανδημία διεύρυνε όλα τα χάσματα.

Η επιστροφή του Κράτους

Οι δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως της υγείας, έχουν την αποστολή να κάνουν τα πάντα για να προασπίζουν τη ζωή. Σιγά σιγά τους δόθηκε η υλικοτεχνική υποστήριξη, καθώς και μέτρα που ενίοτε θύμιζαν σόου, όπως η διακομιδή ορισμένων ασθενών με τρένο ή ελικόπτερο, ενώ οι ιδιωτικές κλινικές που βρίσκονταν σε ετοιμότητα έμειναν στα αζήτητα.

Οι επιχειρήσεις ζωτικών υπηρεσιών στην πόλη έλαβαν την αρωγή του Κράτους ώστε να αναλάβουν το έργο της διατήρησης της ζωής με τον εφοδιασμό, την καθαριότητα κ.λπ.

Αλλά οι υπάλληλοί τους βρίσκονταν σε πολύ διαφορετικές καταστάσεις, όσον αφορά την προστασία από τον ιό, και δεν επιβραβεύτηκαν συστηματικά.

Κι ύστερα, η αντοχή

Ήρθε με το δέσιμο των καθηγητών με τους μαθητές τους, με τα δίκτυα, το τηλέφωνο, τα ραδιόφωνα, τις τηλεοράσεις, τα ΜΜΕ, που ήταν ουσιαστικά και ψυχαγωγικά: έπρεπε να γεμίσει ο χρόνος, να γίνει διαχείριση του χρόνου, να συνεχίσουν οι δουλειές. Οι πολίτες, κάθε βράδυ στις 8, χειροκροτούσαν τους θεράποντες από τα παράθυρά τους. Το κράτος δεν τους επιφύλαξε όση αναγνώριση αναμενόταν.

Οι εργαζόμενοι ανακάλυψαν ξανά τις δικές τους ικανότητες καινοτομίας. Η τηλεργασία, που κάποτε ήταν απαγορευμένη για ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων, εξαπλώθηκε ταχύτατα. Οι γονείς, κυρίως οι μητέρες, αναγκάστηκαν να ασκήσουν δύο επαγγέλματα, το δικό τους και του εκπαιδευτικού.

Ο διαμεσολαβητικός ρόλος των συνδικάτων μεταξύ εργαζομένων, εργοδοτών και κυβέρνησης νομιμοποίησε εκ νέου τη δράση τους στη χώρα. Πρέπει να ελπίζουμε ότι δεν θα ακούγονται απλώς, αλλά θα εισακούγονται.

Η Ευρώπη

Η ΕΕ, με τις πρώτες δηλώσεις της Επιτροπής, μας εντυπωσίασε και αυτή!

Ανακοινώθηκε κάτι μεγαλύτερο κι από σχέδιο Μάρσαλ. Τι πνοή επανεκκίνησης! Ωστόσο, κυβερνήσεις και Κοινοβούλιο δεν άργησαν να βρουν λόγους κωλυσιεργίας ως γνωστόν.

Όμως, πολλά μικρά καταστήματα -λίγοι εργαζόμενοι, μικρά ταμειακά διαθέσιμα- έχουν ήδη χρεοκοπήσει στη χώρα, μικρά εστιατόρια πουλήθηκαν κάτω του κόστους, νέων που μόλις είχαν ξεκινήσει. Οι τράπεζες είναι απούσες γι’ αυτούς. Οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν επιδόματα μερικής ανεργίας μέχρι τον Σεπτέμβριο, αλλά ύστερα τι γίνεται; Μεγάλες επιχειρήσεις, παρά τις κρατικές ενισχύσεις που έλαβαν, όπως η Air France-KLM (έλαβε 7 δισ. EUR από τις Κάτω Χώρες και τη Γαλλία), η Airbus... απολύουν σκανδαλωδώς τους εργαζομένους τους. Εν τω μεταξύ 700 000 νέοι μπαίνουν μετά το καλοκαίρι στην αγοράς εργασίας...

Η επόμενη μέρα;

Αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο στην προηγούμενη μέρα! Πρώτον επειδή εξακολουθεί να κυκλοφορεί ο ιός. Δεύτερον, επειδή οι μεταρρυθμίσεις που βρίσκονταν σε εξέλιξη «πριν» θα επανέλθουν και «μετά», ενώ ο κόσμος της εργασίας στη Γαλλία δεν τις επιθυμεί. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει τους πολίτες ότι η φορολογία δεν θα χρηματοδοτήσει τη μείωση κατά 13 % του ΑΕΠ· αλλά ο κατάλογος των απολύσεων και των αυξήσεων στις τιμές σε ενέργεια, μεταφορές, φρούτα και λαχανικά δεν τελειώνει φέτος το καλοκαίρι...

Λαμβάνοντας υπόψη τα μαθήματα από την κρίση, η οργάνωση της εργασίας θα εξελιχθεί. Η τηλεργασία, η εργασία σε πλατφόρμες ή με βιντεοδιασκέψεις θα χρειαστεί νομοθετικές ρυθμίσεις που δεν υπάρχουν ακόμη. Μετά την αντοχή, απαιτείται η επαγρύπνηση. Η κρίση θα αποκαλύψει άραγε ότι οι οικονομικά ισχυρότεροι την ξεπερνούν πάντα καλύτερα και ότι οι λιγότερο ευνοημένοι υποφέρουν όλο και περισσότερο; Στην περιφέρεια του Παρισιού, το φτωχότερο διαμέρισμα ήταν εκείνο που είχε τους περισσότερους ασθενείς. Αλίμονο, τίποτα δεν φαίνεται να αλλάζει...

Όταν ξέσπασε η κρίση του κορονοϊού στη Δανία, στις 11 Μαρτίου, οι συνάδελφοί μου και εγώ προσωπικά επιδιώξαμε ενεργά να εξασφαλίσουμε τα μέλη μας μια τακτική αναστολή δραστηριοτήτων. Πολλοί εργαζόμενοι αναγκάστηκαν να εργαστούν από το σπίτι τους, ενώ άλλοι βίωσαν αγχωτικές καταστάσεις κατά την εργασία τους σε νοσοκομεία και οίκους ευγηρίας, καθώς και στον τομέα της παροχής των υπηρεσιών, που συνέχισαν να λειτουργούν σε όλη τη διάρκεια της κρίσης. Οι σαφείς απαντήσεις και η στενή συνεργασία με τους συναδέλφους ήταν απολύτως αναγκαίες. 

Επιπλέον, ως αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ETUC), έπρεπε επίσης να συνεργαστώ με συναδέλφους από άλλες χώρες. Με χαροποίησε ιδιαίτερα το γεγονός ότι, στις 14 Μαρτίου, συνήψαμε ―η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι της Δανίας― τριμερή συμφωνία προσωρινής μισθολογικής αντιστάθμισης. Η συμφωνία καλύπτει τους εργαζόμενους σε ιδιωτικές εταιρείες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες οικονομικές δυσκολίες λόγω της νόσου COVID-19.

Οι εταιρείες χρησιμοποίησαν το νέο σύστημα μισθολογικής αντιστάθμισης για την απαλλαγή τους από την υποχρέωση εφαρμογής των υφιστάμενων ρυθμίσεων όσον αφορά την προσωρινή απόλυση εργαζομένων άνευ αποδοχών. Θεσπίστηκαν καθεστώτα στήριξης για τις μικρές επιχειρήσεις, τους αυτοαπασχολούμενους και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Ορισμένα τμήματα της συμφωνίας εκπνέουν σύντομα και αυτή τη στιγμή διαπραγματευόμαστε την αντικατάστασή της, με στόχο να συνεχιστεί η προστασία των εργαζομένων.

Εγώ προσωπικά εργάζομαι από το σπίτι και εξοικειώθηκα γρήγορα και αποτελεσματικά με τη χρήση των νέων εικονικών εργαλείων. Αυτό το διάστημα παραμονής μου στο σπίτι θα μπορούσε να αποτελέσει εξαιρετική πηγή άγχους λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με το μέλλον, αλλά τελικά μου έδωσε τη δυνατότητα να επικεντρωθώ εξ ολοκλήρου στην εργασία μου και να αφιερώσω περισσότερο χρόνο στην οικογένειά μου. Είμαι πεπεισμένη ότι αυτοί οι τελευταίοι μήνες ώθησαν τόσο εμένα όσο και στους συναδέλφους μου να εστιάσουμε περισσότερο στη βασική αποστολή μας και συνέβαλαν στη βελτίωση της πειθαρχίας κατά τις συνεδριάσεις. Σε προσωπικό επίπεδο, με βοήθησαν επίσης να επικεντρωθώ στις ουσιαστικές πτυχές της ζωής μου.

Μακριά από τις εθνικιστικές αναδιπλώσεις και τον πειρασμό του αυταρχισμού, η συνεργασία αποκτά ζωτική σημασία σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η συνεργασία μεταξύ των κρατών για την καταπολέμηση του ιού, αλλά και για την καταπολέμηση των αιτίων και των συνεπειών του, είναι απαραίτητη, ιδίως εφόσον οι μελλοντικές πανδημίες —όπως η ρύπανση, η διατάραξη του κλίματος ή ακόμη και η κρίση της βιοποικιλότητας— δεν γνωρίζουν σύνορα. Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρούς μοχλούς ώστε να θέσει το γενικό συμφέρον στο επίκεντρο της ανάπτυξης της ηπείρου. Βελτιώνοντας την πράσινη συμφωνία, την κοινή γεωργική πολιτική και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, θα μπορούσαμε να επιτύχουμε σημαντικό αναπροσανατολισμό των ευρωπαϊκών και εθνικών σχεδίων και χρηματοδοτήσεων, προκειμένου η Ευρώπη, η πρώτη δύναμη παγκοσμίως, να λάβει την άγουσα προς έναν βιώσιμο κόσμο.

Η προτίμηση της συνεργασίας έναντι του ανταγωνισμού, είτε σε ατομική είτε σε διεθνή κλίμακα, είναι ένας κάθε άλλο παρά εύκολος δρόμος. Η υπεράσπιση του προσωπικού και μόνον συμφέροντος μοιάζει τόσο βολική. Μπροστά σε αυτόν τον πειρασμό, οφείλουμε να θυμόμαστε ότι αυτή η κοντόφθαλμη προσέγγιση μας οδηγεί στην καταστροφή: θα γυρίσει σαν μπούμερανγκ εναντίον μας. Οι κρίσεις γράφουν ιστορία, η πρόκληση μοιάζει τεράστια και δεν είναι η μόνη που θα καταφέρουμε να αντιμετωπίσουμε.

Η έκκλησή μου δεν αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες: για να βγούμε από αυτές τις κρίσεις, ας βάλουμε κατά μέρος τον εγωισμό μας και ας συνεργαστούμε υπηρετώντας το γενικό συμφέρον. Να φροντίζετε τον εαυτό σας, τους δικούς σας ανθρώπους, τους αγνώστους που έχουν ανάγκη, τον έμβιο κόσμο που σας περιβάλλει και ας προσπαθήσουμε να αναλώσουμε όλη μας την ενέργεια για να αντιμετωπίσουμε δραστικά αυτές τις πρωτοφανείς κρίσεις που διανύουμε.