Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό εργαλείο για την αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στον πολιτικό βίο στην ΕΕ. Ωστόσο, χρειάζεται να ενισχυθεί για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος αποσύνδεσης των θεσμικών οργάνων της ΕΕ από τους απλούς Ευρωπαίους πολίτες.

Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) είναι ένας συμμετοχικός μηχανισμός της ΕΕ που αποσκοπεί στην ενίσχυση της άμεσης δημοκρατίας επιτρέποντας σε τουλάχιστον ένα εκατομμύριο πολίτες της ΕΕ (με καθορισμένο ελάχιστο αριθμό υπηκόων από τουλάχιστον επτά κράτη μέλη) να ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει πράξεις σε τομείς στους οποίους τα κράτη μέλη έχουν εκχωρήσει τις αρμοδιότητές τους στην ΕΕ.

Από το 2012, όταν και δρομολογήθηκαν οι ΕΠΠ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταχωρίσει 119 πρωτοβουλίες, ενώ οι διοργανωτές τους έχουν συγκεντρώσει περίπου 20 εκατομμύρια υπογραφές. Μέχρι στιγμής, 11 πρωτοβουλίες έχουν επικυρωθεί ως επιτυχείς και 10 από αυτές έχουν ήδη λάβει απάντηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η Ημέρα ΕΠΠ που διοργανώνεται κάθε χρόνο από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) παρέχει σημαντικό βήμα και πλατφόρμα όπου διοργανωτές καταχωρημένων και μελλοντικών ΕΠΠ και ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορίες και εμπειρίες και να παρουσιάζουν στο κοινό τις σχετικές με τις ΕΠΠ δραστηριότητές τους.

Φέτος, η Ημέρα ΕΠΠ πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Εβδομάδας της Κοινωνίας των Πολιτών στις 18 Μαρτίου.

«Η ΕΕ πρέπει να λάβει περαιτέρω μέτρα προς τη συμμετοχική δημοκρατία για να συμπληρώσει την αντιπροσωπευτική της πτυχή. Η ΕΠΠ συνιστά το πρώτο εργαλείο συμμετοχικής δημοκρατίας σε διακρατικό επίπεδο», δήλωσε ο Laurenţiu Plosceanu, αντιπρόεδρος Επικοινωνίας της ΕΟΚΕ.

Σύμφωνα με την Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια, Teresa Anjinho, η ΕΠΠ είναι ένα ισχυρό εργαλείο, αλλά δεν έχει ακόμα αξιοποιήσει στο έπακρο τις δυνατότητές της. «Πρέπει να βελτιώσουμε την επικοινωνία σχετικά με τον σκοπό και τη λειτουργία της. Οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης πρέπει να αυξηθούν ούτως ώστε οι πολίτες να είναι πλήρως ενημερωμένοι σχετικά με τις δυνατότητες και μη της ΕΠΠ, και πρέπει να αναληφθεί δράση. Προκειμένου η ΕΠΠ να συνεχίσει να αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο απαιτούνται διαφάνεια, ειλικρίνεια και επικοινωνία. Εάν αποτύχουμε, δεν θα καταφέρουμε να διατηρήσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτό το εργαλείο και στο μέλλον της Ένωσής μας», δήλωσε η κ. Anjinho.

Κατά τη διάρκεια της Ημέρας ΕΠΠ, παρουσιάστηκαν εννέα πρωτοβουλίες ΕΠΠ, μεταξύ άλλων όσον αφορά την πρόσβαση σε νερό, την επισιτιστική ασφάλεια, τις εκτρώσεις, τα δικαιώματα των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ +, την προστασία των υφιστάμενων κτιρίων από κατεδάφιση, την προστασία της κληρονομιάς των βιντεοπαιχνιδιών, ένα νέο μοντέλο για τη μείωση των εκπομπών μέσω ποσοστώσεων άνθρακα (Air-Quotas) και νέα πρότυπα υγείας για την ιατρική χρήση ψυχεδελικών ουσιών.

Ανταποκρινόμενη στις εκκλήσεις για εξασφάλιση χρηματοδότησης για πρωτοβουλίες ΕΠΠ, η Adriana Mungiu, επικεφαλής της ομάδας ΕΠΠ στη Γενική Γραμματεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρότρυνε τους ακτιβιστές να μην περιμένουν νέες και μάλλον μακρινές δημοσιονομικές λύσεις αφιερωμένες μόνο στις ΕΠΠ. Αντ’ αυτού θα πρέπει να αξιοποιήσουν καλύτερα τα κονδύλια που είναι διαθέσιμα στον τρέχοντα προϋπολογισμό της ΕΕ, μεταξύ άλλων στα κεφάλαια για τη «Συμμετοχή των πολιτών». (at)