EESC Info: Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 15 % των Ευρωπαίων πέφτουν κάθε χρόνο θύματα εγκληματικών πράξεων. Τα θύματα δεν μπορούν να λάβουν πληροφορίες, υποστήριξη και προστασία. Ποιες είναι οι προτάσεις της ΕΟΚΕ για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων σχετικών με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων εγκληματικών πράξεων;

Dovilė Juodkaitė: Η προτεινόμενη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρηση της οδηγίας για τα δικαιώματα των θυμάτων της εγκληματικότητας αποσκοπεί στην ενίσχυση των δικαιωμάτων, της υποστήριξης και της προστασίας των θυμάτων αυτών σε ολόκληρη την ΕΕ. Θίγει ζητήματα ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των θυμάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της νομικής διαδικασίας όπως η πρόσβαση σε πληροφορίες, η εξατομικευμένη υποστήριξη, τα δικονομικά δικαιώματα και η αποζημίωση των θυμάτων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση οδηγίας και επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες διατάξεις της με σκοπό τη βελτίωσή της.

Μολονότι δεν θα πρέπει να υπάρχει ιεράρχηση μεταξύ των θυμάτων και των ειδών εγκλημάτων, ορισμένα θύματα ενδέχεται να χρειάζονται πρόσθετα μέτρα υποστήριξης. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τόσο τις τροποποιήσεις για τη βελτίωση της αξιολόγησης των συγκεκριμένων αναγκών κάθε θύματος όσο και τα ειδικά μέτρα προστασίας των ευάλωτων θυμάτων, συμπεριλαμβανομένων των ανηλίκων και των ατόμων με αναπηρία.

Λόγω των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ εισηγείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χαράξει λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης με σκοπό να καταστήσει σαφείς τις υποχρεώσεις των καθ’ ύλην αρμόδιων αρχών, δίνοντας έμφαση στις αυστηρότερες υποχρεώσεις όσον αφορά την κατάρτιση των επαγγελματιών στα των δικαιωμάτων των θυμάτων και τη δυνατότητα ενημέρωσης. Η ΕΟΚΕ διαφωνεί με τη συμπερίληψη των προβλημάτων ψυχικής υγείας στον κατάλογο των εγκλημάτων και επικίνδυνης συμπεριφοράς κατά την αξιολόγηση της επικινδυνότητας του δράστη και, άρα, τάσσεται υπέρ της αφαίρεσής τους. Θα περιλαμβάνονται μόνο παράγοντες που συνδέονται με την επικινδυνότητα ενός ατόμου, έτσι ώστε να μην συνεχίζονται οι διακρίσεις εξαιτίας των προβλημάτων ψυχικής υγείας.

Στην οδηγία δίνεται έμφαση στην δυνατότητα των θυμάτων, ανεξάρτητα από την ιδιότητά τους στην ποινική διαδικασία, να ζητούν επανεξέταση των δικαστικών αποφάσεων, κάτι που είναι ουσιώδες για την ενεργό συμμετοχή τους στην απονομή δικαιοσύνης. Η ΕΟΚΕ ζητεί την άμεση κοινοποίηση του δικαιώματος αυτού και την επίσπευση της διαδικασίας επανεξέτασης των αποφάσεων. Τάσσεται επίσης υπέρ της ενίσχυσης της έγκαιρης λήψης αποζημίωσης με την καταβολή προκαταβολής από το Δημόσιο σύμφωνα με τη διαταγή αποζημίωσης και, στη συνέχεια, την ανάκτησή της από τον δράστη.

Η εφαρμογή της οδηγίας είναι ζωτικής σημασίας για τη συνεπή προστασία των δικαιωμάτων των θυμάτων σε ολόκληρη την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη να διαθέσουν επαρκή χρηματοδότηση για τη μεταφορά και την εφαρμογή της οδηγίας, τονίζοντας τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην αύξηση της ενωσιακής χρηματοδότησης της ΕΕ και στη συνδρομή των κρατών με κοινά πρότυπα και μορφοτύπους υποβολής εκθέσεων για τη συλλογή δεδομένων. Εισηγείται τη διεξαγωγή μελετών και ερευνών σχετικών με τα θύματα με τη χρήση ενιαίας μεθοδολογίας και τη συμμετοχή των υπηρεσιών υποστήριξης των θυμάτων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη προτύπων και μορφοτύπων.  Η συνέχεια του έργου της Πλατφόρμας για τα δικαιώματα των θυμάτων, η οποία εγκαθιδρύθηκε βάσει της Στρατηγικής για τα δικαιώματα των θυμάτων την περίοδο 2020-2025, είναι ουσιώδης για την καθοδήγηση και την παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη κατά τη μεταφορά της οδηγίας στη νομοθεσία τους και την εφαρμογή της. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ προτρέπει την μεν Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκρίνει τη συναφή στρατηγική της επόμενης περιόδου, τα δε κράτη μέλη να εγκρίνουν εθνικές στρατηγικές ή προγράμματα για τα δικαιώματα των θυμάτων και να ενισχύσουν τον συντονισμό και τη συνεργασία σε διακρατικές υποθέσεις.

Η αναθεώρηση της οδηγίας θεωρείται ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Παραθέτοντας τα σημεία στα οποία υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε η αναθεώρηση αυτή να εγγυάται την απονομή δικαιοσύνης σε όλα τα θύματα.