EESC Info: Volgens gegevens van de Europese Commissie wordt jaarlijks 15 % van de Europeanen slachtoffer van een misdrijf. Slachtoffers hebben geen toegang tot informatie en krijgen geen ondersteuning of bescherming. Wat stelt het EESC voor in verband met de vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van misdrijven?

Dovilė Juodkaitė: Met haar voorstel voor een herziening van de richtlijn slachtofferrechten wil de Europese Commissie de rechten, ondersteuning en bescherming van slachtoffers in de hele EU verbeteren. Doel van het voorstel is de belangrijkste rechten van slachtoffers tijdens de hele rechtsgang te waarborgen – toegang tot informatie, individuele ondersteuning, procedurele rechten en schadeloosstelling. Het EESC staat achter het voorstel en richt zich op een aantal specifieke bepalingen die voor verbetering vatbaar zijn.

Hoewel een rangorde van slachtoffers en soorten strafbare feiten uit den boze is, kunnen sommige slachtoffers extra ondersteuning nodig hebben. Het Comité is ingenomen met de wijzigingen ter verbetering van de individuele beoordeling van slachtoffers en steunt specifieke maatregelen voor kwetsbare slachtoffers, waaronder kinderen en personen met een handicap.

Gezien de verschillen tussen de lidstaten stelt het Comité voor dat de Commissie gedetailleerde richtsnoeren voor de beoordeling opstelt om meer duidelijkheid te scheppen betreffende de verplichtingen van de autoriteiten; daarbij moeten er strengere eisen worden gesteld aan de opleiding van professionals die zich toeleggen op slachtofferrechten en moet ervoor worden gezorgd dat de slachtoffers toegang krijgen tot informatie. Met betrekking tot de beoordeling van het risico dat de dader vormt, betreurt het EESC dat geestelijkegezondheidsproblemen ook zijn opgenomen in de lijst van strafbare feiten en gevaarlijk gedrag. Het zou dan ook graag zien dat dit wordt teruggedraaid. Alleen factoren die verband houden met de vraag of een persoon al dan niet gevaarlijk is, mogen worden opgenomen, zodat er een einde komt aan de discriminatie van mensen met geestelijkegezondheidsproblemen.

In de richtlijn wordt benadrukt dat slachtoffers gerechtelijke beslissingen onafhankelijk moeten kunnen aanvechten, wat cruciaal is voor een actieve deelname aan de rechtsspraak. Het EESC dringt erop aan dat slachtoffers snel van dit recht in kennis worden gesteld, zodat vlot kan worden overgegaan tot een herziening. Ook is het voorstander van de mogelijkheid voor de staat om de schadeloosstelling te vervroegen, conform het bevel tot schadeloosstelling, en deze later van de dader terug te vorderen, zodat slachtoffers sneller betaald kunnen worden.

De tenuitvoerlegging van de richtlijn is cruciaal voor een consequente bescherming van de rechten van slachtoffers in de hele Unie. Het EESC dringt er bij de lidstaten op aan om voldoende middelen uit te trekken voor de omzetting en tenuitvoerlegging van de richtlijn, en benadrukt de rol van de Commissie bij het versterken van de EU-financiering en de ondersteuning van staten via het opstellen van gemeenschappelijke normen en verslagleggingsformaten voor gegevensverzameling. Het EESC stelt voor om studies en enquêtes over slachtoffers uit te voeren volgens een uniforme methode en om diensten voor slachtofferhulp en maatschappelijke organisaties te betrekken bij de ontwikkeling van normen en formaten.  De continuïteit van de werkzaamheden van het in het kader van de strategie voor slachtofferrechten 2020-2025 opgerichte platform voor slachtofferrechten is belangrijk omdat de lidstaten zo begeleiding en hulp kunnen krijgen bij de omzetting en uitvoering van de richtlijn. Het EESC verzoekt de Commissie dan ook om een strategie voor de volgende mandaatsperiode goed te keuren en roept de lidstaten op om nationale strategieën of programma’s voor slachtofferrechten goed te keuren en de coördinatie en samenwerking in grensoverschrijdende zaken te versterken.

De herziening van de richtlijn is een stap in de goede richting. Door aan te geven waar nog ruimte voor verbetering is hoopt het EESC dat de Commissie en de lidstaten ervoor zullen zorgen dat met deze herziening alle slachtoffers recht wordt gedaan.