European Economic
and Social Committee
Η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη αλλά να προστατεύεται ενεργά
από την Elena-Alexandra CALISTRU, μέλος της Ομάδας «Ευρώπη της Πολυμορφίας»
Ελάχιστες περιοχές παγκοσμίως διαθέτουν τη στιβαρή παράδοση της Ευρώπης όσον αφορά την προάσπιση της αρχής των ελεύθερων, ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης. Ωστόσο, η επέλαση των ψηφιακών πλατφορμών, οι ανελεύθερες τάσεις αναστολής της πρόσβασης στην ενημέρωση, η αυξανόμενη απειλή κατά των ερευνητών δημοσιογράφων και η κρίση που προκάλεσε η νόσος COVID-19 ασκούν διαφορετικές πλην όμως ταυτόχρονες πιέσεις στο οικοσύστημα που επιτρέπει στα εξαιρετικά ελεύθερα μέσα ενημέρωσης να υπάρχουν και να επιτελούν τον δημοκρατικό τους ρόλο.
Η ΕΟΚΕ εξέδωσε πρόσφατα γνωμοδότηση σχετικά με την Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά την ψηφιακή δεκαετία: Σχέδιο δράσης για τη στήριξη της ανάκαμψης και του μετασχηματισμού». Επιδοκιμάσαμε ιδιαίτερα την αναγνώριση του γεγονότος ότι ο συνδυασμός των υποκείμενων τάσεων και της κρίσης της COVID-19 θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού κλάδου των μέσων ενημέρωσης, καθώς και τον δημοκρατικό του ρόλο.
Τα μέσα που προτείνονται στην ανακοίνωση καλύπτουν ευρύ φάσμα μέτρων που επικεντρώνονται στην ανάκαμψη και τον μετασχηματισμό του κλάδου των μέσων ενημέρωσης και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς του. Προς τούτο, πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αντιμετωπιστούν οι διαρθρωτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος, καθώς και για να προωθηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον όπου τα μέσα ενημέρωσης και η κοινωνία των πολιτών θα μπορούν να συμμετέχουν σε ανοιχτή συζήτηση, απαλλαγμένη από κακόβουλες παρεμβάσεις και παραπληροφόρηση.
Ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημαντικά σημεία που πρέπει να εξετάσουμε αν θέλουμε η ΕΕ να παραμείνει ιδανικός τόπος για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
Αφενός, τα μέτρα θα πρέπει να συνδέονται με την κοινωνική πραγματικότητα, από την οποία απορρέουν οι διαφορές στο μιντιακό και οπτικοακουστικό τοπίο των διαφόρων κρατών μελών, καθώς και με τη διαφοροποίηση του μεγέθους και των αναγκών των τοπικών και των εθνικών μέσων ενημέρωσης. Η χρηματοδοτική στήριξη πρέπει συνεπώς να είναι διαφανής, προσβάσιμη και χωρίς αποκλεισμούς, ιδίως όταν πρόκειται για τοπικά και νεοφυή μέσα ενημέρωσης. Αφετέρου, η κοινωνία των πολιτών πρέπει να καταστεί εταίρος στο εν λόγω εγχείρημα, προκειμένου να χειραφετηθούν οι πολίτες, να ενισχυθεί η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και να καταπολεμηθεί η παραπληροφόρηση μέσω του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας.
Για να επιτύχει το σχέδιο δράσης της Ευρώπης για τα μέσα ενημέρωσης, χρειάζεται όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς να συμμετάσχουν στην προσπάθεια αναγνώρισης της σημασίας των μέσων ενημέρωσης για τις δημοκρατικές μας αξίες.