Door Antoine Fobe

De Europese verkiezingen staan voor de deur. Wij van de Europese blindenvereniging zeggen tegen onze leden: ga stemmen, hoe moeilijk dat ook nog altijd mag zijn. En laat je leiden door de aandacht die de kandidaten en partijen besteden aan inclusie en aan de uitvoering van het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap. Mensen met een visuele beperking moeten hun verwachtingen kenbaar maken.

De Europese blindenvereniging is de spreekbuis van blinden en slechtzienden in Europa. Wij zetten ons in voor een toegankelijke en inclusieve samenleving die mensen met een visuele beperking gelijke kansen biedt, zodat zij volledig kunnen deelnemen aan alle aspecten van het leven. Politieke participatie is uiteraard van cruciaal belang, omdat burgers met een visuele beperking via hun stem en politieke activiteiten beleid en wetgeving kunnen bevorderen waarin rekening wordt gehouden met handicaps.

Nu de Europese verkiezingen van 2024 steeds dichterbij komen, is de deelname van mensen met een handicap, als kiezers en als kandidaten, een belangrijk en actueel thema.

Volgens een rapport uit 2019 van het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) konden bij de laatste verkiezingen voor het Europees Parlement (EP) ongeveer 400 000 mensen met een handicap hun stemrecht niet uitoefenen. Minder dan 5 % van de EP-leden heeft een handicap.

In onze verklaring over de aanstaande verkiezingen voor het Europees Parlement herhalen we onze oproep om normen vast te stellen voor toegankelijk stemmen (stemprocedures), verkiezingsinformatie (campagnefaciliteiten en -materiaal, verkiezingsdebatten, partijprogramma’s en websites), procedures na de verkiezingen (bijv. klachtenmechanismen) en voor gelijke rechten om zich verkiesbaar te stellen.

We richten ons op de verkiezingen voor het Europees Parlement, omdat de Europese Unie bevoegd is voor de Europese verkiezingen als onderdeel van het Europees burgerschap. Op de gebieden waar de EU bevoegdheid heeft, kan zij gelijke rechten voor mensen met een handicap garanderen. Aangezien de organisatie van verkiezingen de verantwoordelijkheid van de lidstaten blijft, zouden goede praktijken op EU-niveau automatisch een “overloopeffect” hebben op alle andere verkiezingen.

Helaas is het nu te laat om de verkiezingen voor het Europees Parlement tot voorbeeld te maken. Dat is niet te wijten aan een gebrek aan belangstelling van het EP zelf, integendeel. In mei 2022 stelde het EP een hervorming van de EU-kieswet voor met als doel mensen met een handicap het recht te geven om onafhankelijk en anoniem te stemmen en om vrij hun begeleiders te kiezen. Dit voorstel had ook betrekking op stemmen per brief en de toegankelijkheid van verkiezingscampagnes. Jammer genoeg heeft de Raad van de EU nog niet daarop gereageerd. 

De Europese blindenvereniging roept het volgende nieuw gekozen EP op om de komende vijf jaar druk te blijven uitoefenen op de Raad om de voorgestelde hervorming goed te keuren en tastbare vooruitgang te boeken voor de verkiezingen van 2029. We kunnen rekenen op de steun van het EESC, dat al in 2020 heeft opgeroepen tot een formeel wetgevingsinitiatief van het EP om ervoor te zorgen dat mensen met een handicap echt stemrecht krijgen bij de Europese verkiezingen. Ook de Europese Commissie staat achter ons. Afgelopen december heeft de Commissie een “Gids voor goede verkiezingspraktijken” gepubliceerd en momenteel werkt zij aan een compendium over elektronische stemprocedures en het gebruik van ICT bij verkiezingen. In beide documenten wordt ingegaan op toegankelijkheid.