“Willen Europese burgerinitiatieven een instrument zijn om de EU dichter bij de burger te brengen, dan moeten ze meer impact hebben”

Op 3 en 4 juni vond de 10e dag van het Europees Burgerinitiatief (EBI) plaats, uitzonderlijk als een digitaal en over twee dagen gespreid evenement. EESC-voorzitter Christa Schweng, vicevoorzitter van de Europese Commissie Věra Jourová en Pedro Silva Pereira, vicevoorzitter van het Europees Parlement, maakten de stand van zaken op van dit unieke instrument van participatieve democratie.

“Een belangrijk aspect van ieder participatief proces is het bereiken van impact. Blijft die uit, dan dreigt ontgoocheling, interesseverlies en frustratie bij de burger. Europese burgerinitiatieven moeten meer impact hebben, willen zij een instrument zijn om de EU dichter bij de burger te brengen”, aldus mevrouw Schweng in haar openingstoespraak.

Tot dusver zijn slechts zes initiatieven er sinds 2012 in geslaagd de vereiste 1 miljoen handtekeningen te verzamelen. Bovendien heeft de follow-up ervan lang op zich laten wachten en is hun impact vrij beperkt gebleven. Er zijn echter redenen voor optimisme, want in 2021 zijn de eerste twee wetgevingsstukken van kracht geworden die door EBI’s waren geïnspireerd: de drinkwaterrichtlijn, die werd beïnvloed door het “Right2Water-initiatief”, en de zogenaamde transparantieverordening, die er kwam naar aanleiding van hetVerbied glyfosaat-initiatief.

In haar videoboodschap vestigde mevrouw Jourová de aandacht op de veranderingen en verbeteringen als gevolg van de nieuwe EBI-verordening, die in januari 2020 in werking is getreden. Europese burgerinitiatieven zijn overigens niet alleen waardevol als ze tot nieuwe wetgeving leiden, benadrukte ze: “Zelfs als een initiatief de laatste formele stappen van het proces niet haalt, kan het op verschillende manieren invloed hebben”. “Zodra een EBI wordt opgestart, brengen de initiatiefnemers ervan de kwestie die zij wensen te behartigen onder de publieke aandacht. Zo vergroten zij het bewustzijn erover en genereren ze impact.”

De heer Silvia Pereira zei dat het Europees Parlement nog steeds het voortouw neemt in het debat over de vraag hoe de bekendheid van het EBI kan worden vergroot en de werking ervan kan worden verbeterd: “Het is belangrijk ervoor te zorgen dat, als een initiatief de laatste fase weet te bereiken, het ook serieus in overweging wordt genomen en een gepaste follow-up krijgt”. (na)