Ο Jacques Delors έσβησε μετά από μια μακρά ζωή γόνιμης δραστηριότητας, οι καρποί της οποίας δεν έχουν χαθεί. Ενιαία αγορά, χώρος Σένγκεν, Erasmus, ευρώ, Ταμείο Συνοχής: συνέβαλε άμεσα στην θέσπιση ολόκληρων τομέων του ευρωπαϊκού οικοδομήματος στο οποίο ζούμε. Πίσω από το ευρωπαϊκό του έργο, υπάρχει η ηθική της δράσης.

Ο Jacques Delors προσέδωσε στη δημόσια δέσμευση όλη τη μεγαλοσύνη του. Στο πλαίσιο των συνεταιριστικών, συνδικαλιστικών και, στη συνέχεια, πολιτικών δραστηριοτήτων του, ο αγωνιστής αυτός, όπως του άρεσε να αυτοχαρακτηρίζεται σεμνά, αφομοίωσε την περσοναλιστική ιδεολογία του Emmanuel Mounier. Χριστιανός διακριτικά ένθερμος, έβλεπε σε κάθε άνθρωπο ένα μοναδικό ον, ενταγμένο σε ένα δίκτυο κοινωνικών δεσμών, το οποίο θεωρούσε απαραίτητο να κινητοποιείται για την ανάληψη κάθε σημαντικής δράσης.

Ανησυχώντας για την εξάπλωση του ατομικισμού, αυτός ο σοσιαλδημοκράτης βασιζόταν στη συμμετοχή του πολίτη, όπου ο καθένας προσφέρει το μερίδιό του για το κοινό καλό. Το όνομά του παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένο με τη συνδιαλλαγή, τη συνδιαχείριση, τη συλλογικότητα και άλλες μορφές συλλογικής δράσης, τις οποίες προώθησε και διεκδίκησε. Αυτός είναι και ο λόγος που απέδιδε τόση σημασία στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών, στη δημιουργία της οποίας συνέβαλε. Σεβόταν τους ενδιάμεσους φορείς και πίστευε στον ειλικρινή κοινωνικό διάλογο με πνεύμα συμβιβασμού.

Και αυτό το εφάρμοσε σε ευρωπαϊκή κλίμακα και το επεξέτεινε στον διάλογο με τις θρησκείες. Ο Delors δεν ήταν Σωτήρας. Αν και αυτοδίδακτος, δεν θεωρούσε τον εαυτό του αυτοδημιούργητο, αλλά άνθρωπο που συγκροτείται από τους άλλους και μαζί με άλλους. Και συγκροτείται μέσα από τη δράση. Η σκέψη του Delors είναι μια σκέψη σε διαρκή εξέλιξη, που τροφοδοτείται από τη δράση ξανά και ξανά, δημιουργώντας έναν ηθικό κύκλο. Ήταν άνθρωπος αρχών και πεποιθήσεων εδραιωμένων στην ένθερμη πίστη του, όχι δέσμιος κάποιας αφηρημένης ιδεολογίας. Ξεκινούσε με διαύγεια από την πραγματικότητα, την κατανόηση των καταστάσεων, τον σεβασμό των εθνικών παραδόσεων, για να πραγματοποιήσει το εφικτό βήμα προς τα μπρος.

Στην πορεία μαζί του, η πραγματικότητα προέχει της ιδέας, για την οποία μπορεί να ανοίγει τον δρόμο όταν το ευνοούν οι περιστάσεις. Έτσι, μπόρεσε να επαναφέρει την ιδέα του ενιαίου νομίσματος, υποστηρίζοντας εξαρχής την επανένωση της Γερμανίας, η οποία είχε καταστεί αναπόφευκτη μετά την πτώση του Τείχους. Η αλήθεια είναι ότι ο κόσμος με τις σημερινές αναταράξεις του διαφέρει κατά πολύ από τον κόσμο της Ευρώπης του Delors. Τα επιτεύγματά του, όπως η εσωτερική αγορά, πρέπει να προσαρμοστούν και να συμπληρωθούν για να αντιμετωπίσουν τις απειλητικές δυνάμεις. Αλλά αποτελούν τη βάση για την ανάληψη δράσης σήμερα. Και η συμπεριληπτική, οξυδερκής, πραγματιστική μέθοδός του, που επικεντρώνεται στη σταθερότητα των αξιών και τη διάθεση για συναινέσεις ώστε να υπάρχει κοινή πρόοδος, καλό είναι να ξαναμπεί στο τραπέζι των ευρωπαίων ηγετών.

Sébastien Maillard, ειδικός σύμβουλος Ινστιτούτου Jacques Delors, διευθυντής του οποίου διατέλεσε κατά την περίοδο 2017-2023