Tijdens de aprilzitting van het EESC is gediscussieerd over het door de Europese Commissie gepresenteerde pakket voor de verdediging van de democratie. EESC-leden uitten hun bedenkingen over de timing van dit pakket en de insteek ervan, met name wat betreft de aanpak van buitenlandse beïnvloeding. Volgens het EESC is het pakket niet alleen ineffectief maar kan het ook ten koste gaan van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld in Europa.

Het EESC meent dat het pakket voor de verdediging van de democratie ernstig tekortschiet, ondanks dat het volgens de Commissie zou moeten leiden tot meer transparantie en democratische verantwoording in Europa. Het pakket is volgens het EESC veel te laat is gekomen om echt nog een verschil te kunnen maken voor de aanstaande Europese verkiezingen in juni. Bovendien komen de eerdere aanbevelingen van het EESC voor de versterking van de Europese democratie er niet in aan bod.

EESC-voorzitter Oliver Röpke vindt dat “als we spreken over “gevaren” voor onze democratieën, we niet voorbij mogen gaan aan hoe krachtig de EU daarop reageert, en aan de staat van dienst van de huidige Commissie ten aanzien van de verdediging van de democratie, de grondrechten en de rechtsstaat. Het EESC heeft ook geluisterd naar de zorgen die veel maatschappelijke organisaties hebben geuit over wat zij als de risico’s van het pakket beschouwen. We moeten een gezamenlijke aanpak vinden om de verdediging van de democratie te combineren met alle nodige waarborgen om de ruimte voor het maatschappelijk middenveld in stand te houden.”

Weliswaar steunt het EESC de transparantiedoelstellingen van de voorgestelde richtlijn inzake lobbyactiviteiten namens derde landen, maar het is sterk gekant tegen de voorgestelde instrumenten, die onbedoelde gevolgen voor het maatschappelijk middenveld kunnen hebben. Christian Moos, EESC-rapporteur voor het advies over het pakket voor de verdediging van de democratie: “We vinden deze richtlijn te gevaarlijk. Die lijkt op een wet tegen buitenlandse agenten en kan ngo’s stigmatiseren. Daarom moet het huidige voorstel worden ingetrokken. Het kan ertoe leiden dat de ruimte voor het maatschappelijk middenveld in Europa nog verder afneemt en dat kan onmogelijk de bedoeling zijn van de Commissie.”

Corapporteur José Antonio Moreno Díaz is er sceptisch over of met het pakket de onderliggende oorzaken van de uitholling van de democratie in de EU kunnen worden aangepakt. Door bijna uitsluitend de nadruk te leggen op bedreigingen van buiten gaat het pakket voorbij aan de listige pogingen om de Europese democratieën van binnenuit te destabiliseren en creëert zo een gevaarlijke blinde vlek.

De Commissie erkent de bezorgdheid over de gevolgen van het pakket voor ngo’s, maar is van mening dat er genoeg waarborgen zijn. (gb)