Από την Ομάδα των Εργαζομένων της ΕΟΚΕ

Η ετήσια έκθεση προόδου για το 2023 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) δεν ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντική: η ΕΕ ενδέχεται να μην επιτύχει την πλειονότητα των στόχων έως το 2030. Ειδικότερα, οι προοπτικές για το αποτύπωμα κατανάλωσης, τα επίπεδα κατανάλωσης ενέργειας, την κυκλική παραγωγή και τη βιολογική γεωργία είναι ιδιαίτερα δυσοίωνες, ενώ και οι υπόλοιπες πτυχές —από τη βιοποικιλότητα έως τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν— δεν φαίνεται να είναι καλύτερες.

Όσον αφορά τα αποτελέσματα της COP28, αυτά προσφέρουν ελάχιστη ανακούφιση. Όπως κατέδειξε η συζήτηση στη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ τον Δεκέμβριο, η κοινωνία των πολιτών απέχει πολύ από το να είναι ικανοποιημένη με τα συμπεράσματα: το κείμενο είναι αδύναμο όσον αφορά το ποιος θα πληρώσει και το πώς, ενώ είναι πλούσιο σε λόγια και φτωχό σε συγκεκριμένες δράσεις (παρά το γεγονός ότι υπογραμμίζεται για πρώτη φορά ότι τα ορυκτά καύσιμα αποτελούν την αιτία της κλιματικής αλλαγής). Ο στόχος για περιορισμό της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη σε 1,5 °C έως το τέλος του αιώνα είναι απίθανο να επιτευχθεί, δεδομένου ότι η εν λόγω αύξηση της θερμοκρασίας θα επέλθει πιθανότατα εντός πέντε ετών. Το 2023 ήταν το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, με κάθε μήνα από τον Ιούνιο να είναι ο θερμότερος στην ιστορία.

Αυτή η θλιβερή εικόνα δεν πρέπει να μας αποθαρρύνει, αλλά πρέπει, αντιθέτως, να μας κινητοποιήσει: χρειάζεται δράση. Δεν είναι ώρα τώρα για μετριοπαθείς καλές προθέσεις (είχαμε πολλές στο παρελθόν, και σήμερα βλέπουμε τα αποτελέσματα) ούτε για επιστροφή σε μέτρα λιτότητας. Οι αρχές της δίκαιης μετάβασης, με οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, πρέπει να διαπνέουν ανεξαιρέτως κάθε πολιτική της ΕΕ. Και αυτό πρέπει να περιλαμβάνει, σύμφωνα με την τελευταία γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ επί του θέματος, την έκδοση οδηγίας για μια δίκαιη μετάβαση σε επίπεδο ΕΕ για τον κόσμο της εργασίας: μόνο εφόσον όλοι συστρατευθούν, θα είναι εφικτό το γιγάντιο εγχείρημα που καλούμαστε να φέρουμε εις πέρας. Εάν το κόστος μετακυληθεί στους πλέον ευάλωτους, όπως να συμβαίνει ήδη συχνά, θα ενταθεί ο ακροδεξιός λαϊκισμός. Όταν ακόμα και οι λαϊκιστές δεν θα μπορούν να αρνηθούν τις καταστροφικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, θα είναι πολύ αργά.