door de groep Werknemers van het EESC

Het jaarlijks voortgangsverslag 2023 van het Europees Milieuagentschap schetst niet bepaald een rooskleurig beeld: de kans bestaat dat de EU het merendeel van de doelstellingen niet zal halen in 2030. Vooral wat betreft de consumptievoetafdruk, het energieverbruik, de circulaire productie en de biologische landbouw ziet het er somber uit, al gaat het met de andere doelstellingen — van biodiversiteit tot beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering — niet veel beter.

De resultaten van de COP28 bieden weinig respijt. In het debat tijdens de decemberzitting van het EESC werd duidelijk dat het maatschappelijk middenveld helemaal niet te spreken is over de conclusies: men heeft het slechts in zwakke bewoordingen over wie moet betalen en hoe dat moet gebeuren en de tekst telt meer woorden dan concrete daden (al worden fossiele brandstoffen voor het eerst als oorzaak van de klimaatverandering genoemd). Het ziet er niet naar uit dat het gaat lukken om de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde eind deze eeuw te beperken tot 1,5 ° C. Deze stijging zal hoogstwaarschijnlijk binnen vijf jaar bereikt worden. 2023 was een recordwarm jaar; sinds juni was iedere maand warmer dan ooit.

Deze grimmige vooruitzichten mogen ons echter niet ontmoedigen, maar moeten ons juist motiveren: we moeten in actie komen. De tijd van goede bedoelingen is voorbij (alle goede bedoelingen in het verleden hebben immers niets opgeleverd). Evenmin mogen we teruggrijpen op bezuinigingsmaatregelen. De beginselen van een rechtvaardige transitie, gekenmerkt door economische, sociale en ecologische duurzaamheid, moeten in elke beleidsmaatregel van de EU doorklinken. En dit betekent ook, zoals het EESC onlangs nog in een advies over dit onderwerp heeft gesteld, dat de EU een richtlijn inzake een eerlijke transitie op het werk moet invoeren: alleen als we niemand buiten de boot laten vallen, kunnen we deze gigantische opgave aan. Worden de kosten afgewenteld op de schouders van de kwetsbaarste mensen, zoals al zo vaak het geval is, dan zal het extreem rechtse populisme alleen maar groeien. Tegen de tijd dat zelfs zij de rampzalige gevolgen van de klimaatverandering niet meer kunnen ontkennen, zal het te laat zijn.