Na seminarium EKES-u „Łącząc UE” 2024 poświęconemu dziennikarstwu przedstawiono między innymi inicjatywę im. Hannah Arendt. Ta sieć organizacji społeczeństwa obywatelskiego wspiera i chroni dziennikarzy, którzy pracują pod ogromną presją i zmagają się z cenzurą, nękaniem oraz prześladowaniem. Jest to program ochrony finansowany przez niemiecki rząd federalny, który zapewnia wszelkie formy cennej pomocy dziennikarzom na całym świecie – od Afganistanu i Sudanu po Rosję i Ukrainę – czy to w ich krajach ojczystych, czy też na wygnaniu.

Wraz z uciszaniem krytycznych głosów, więzieniem dziennikarzy i zamykaniem całych mediów społeczeństwo traci dostęp do niezależnych informacji. Niemniej takie informacje są niezbędne, by można było wyrobić sobie niezależną opinię, a demokracja mogła sprawnie funkcjonować.

Dwa lata po zainicjowaniu przez niemiecki rząd federalny inicjatywy im. Hannah Arendt powody do zaniepokojenia są jeszcze większe niż wcześniej. Z najnowszego światowego rankingu wolności prasy opracowanego przez Reporterów bez Granic (RBG) wynika, że na całym świecie pogorszyły się warunki dla pracowników mediów. Liczba krajów mieszczących się w najniższej kategorii (w której sytuacja została uznana za „bardzo poważną”) wzrosła do 36, co zdarza się po raz pierwszy w tym dziesięcioleciu. Dziennikarze z wielu krajów należących do tej kategorii, w tym z Rosji, Afganistanu i Sudanu, otrzymują wsparcie w ramach szeregu projektów realizowanych przez organizacje partnerskie inicjatywy im. Hannah Arendt.

Dzięki tej inicjatywie – programowi ochrony finansowanemu przez niemieckie federalne ministerstwo spraw zagranicznych oraz pełnomocnika rządu federalnego ds. kultury i mediów – pracownicy mediów mogą korzystać z wielu form wsparcia w kraju pochodzenia lub na wygnaniu. Czasami pomoc może nadejść nawet wtedy, gdy na pierwszy rzut oka wydaje się niemożliwa. Na przykład w ramach jednego z projektów dziennikarki w Afganistanie otrzymują następujące wsparcie: szkolenie w zakresie bezpieczeństwa, stypendia i opiekę mentorską w języku ojczystym. Szczególnie dużo kobiet straciło pracę w mediach od czasu przejęcia władzy przez talibów w 2021 r., co oznacza, że w radiu czy też telewizji nie ma prawie w ogóle kobiet. Od tego czasu cały sektor gwałtownie się skurczył.

Rosyjscy i sudańscy pracownicy mediów mogą korzystać z inicjatywy im. Hannah Arendt w krajach sąsiadujących. Utworzono specjalne centra prowadzone lub wspierane przez partnerów inicjatywy, które służą za punkty kontaktowe dla pracowników mediów na uchodźstwie. Exile Media Hubs oraz Casa para el Periodismo Libre (dla dziennikarzy, którzy byli zmuszeni opuścić swój kraj) w Ameryce Środkowej to również schronienia, które oferują pomoc psychologiczną oraz porady prawne. Zapewniają ponadto dalsze szkolenia pracownikom mediów prześladowanym z różnych powodów w swoim kraju, a także i umożliwiają im nawiązywanie kontaktów.

Kolejnym przedsięwzięciem realizowanym w ramach inicjatywy im. Hannah Arendt jest odbudowa trwałych struktur redakcyjnych na uchodźstwie. Chodzi o to, by mieszkańcy krajów totalitarnych, z których pochodzą dziennikarze, nadal otrzymywali niezależne informacje.

Wsparcie uzyskują nie tylko dziennikarze z Afganistanu, Rosji i Sudanu. Inicjatywa obejmuje swym zasięgiem zasadniczo cały świat i może być elastycznie dopasowywana do pogarszającej się sytuacji w zakresie bezpieczeństwa. Obecnie centra przychodzą na ratunek głównie pracownikom mediów z Białorusi, Ameryki Środkowej, Mjanmy, Afryki Północnej oraz Ukrainy. Ukraina jest szczególnym przypadkiem, ponieważ celem projektu jest zapewnienie dalszych doniesień wojennych. Wymaga to pomocy materialnej i technicznej, a także specjalnych szkoleń i ubezpieczeń dla osób na pierwszej linii frontu.

Partnerami inicjatywy im. Hannah Arendt są cztery organizacje społeczeństwa obywatelskiego: DW Akademie, Europejski Fundusz na rzecz Dziennikarzy na Uchodźstwie (JX-Fund), Media in Cooperation and Transition (MiCT) oraz Europejskie Centrum Wolności Prasy i Mediów (ECPMF). Uczestnicy programu są zobowiązani do zachowania niezależności od kontroli państwa oraz neutralności państwowej. Finansowanie przyznawane jest wyłącznie na podstawie obiektywnych kryteriów przez niezależne jury wolne od wpływu państwa.

Więcej informacji można znaleźć na stronie https://hannah-arendt-initiative.de/hannah-arendt-initiative-english/ lub pod adresem: info@hannah-arendt-initiative.de.

Inicjatywa im. Hannah Arendt to sieć chroniąca dziennikarzy i media na całym świecie. Powstała w 2022 r. z inicjatywy niemieckiego federalnego ministerstwa spraw zagranicznych oraz pełnomocnika rządu federalnego ds. kultury i mediów, którzy zapewniają jej finansowanie.