Een van de programma’s dat werd voorgesteld tijdens het EESC-seminar Connecting EU van 2024 over journalistiek is het Hannah Arendt-initiatief. Dit is een netwerk van maatschappelijke organisaties dat journalisten ondersteunt en beschermt die onder extreme druk werken en het slachtoffer zijn van censuur, intimidatie en vervolging. Het beschermingsprogramma wordt gefinancierd door de Duitse federale overheid en biedt journalisten overal in de wereld — van Afghanistan en Soedan tot Rusland en Oekraïne — op allerlei manieren broodnodige hulp, zowel in hun land van herkomst als in ballingschap.

Wanneer kritische stemmen het zwijgen wordt opgelegd, journalisten gevangen worden gezet en mediakanalen volledig worden opgedoekt, heeft het publiek geen toegang meer tot onafhankelijke informatie. Toch is zulke informatie essentieel voor de vrije meningsuiting en de goede werking van de democratie.

Het Hannah Arendt-initiatief, dat werd opgestart door de Duitse federale regering, bestaat nu twee jaar. En intussen is er nog meer reden tot bezorgdheid. Uit de meest recente wereldindex voor persvrijheid, opgesteld door Verslaggevers zonder Grenzen, blijkt dat de omstandigheden waarin mediaprofessionals moeten werken nog verslechterd zijn. Op dit moment wordt in 36 landen de situatie als “zeer ernstig” bestempeld (de laagste categorie van de index).In de voorbije tien jaar waren er dat nog nooit zoveel. Journalisten uit een aantal van deze landen, waaronder Rusland, Afghanistan en Soedan, worden ondersteund door verschillende projecten van partnerorganisaties van het Hannah Arendt-initiatief.

Dankzij het Hannah Arendt-initiatief — een beschermingsprogramma dat wordt gefinancierd door het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken en de regeringscommissaris voor Cultuur en Media — kunnen mensen die voor de media werken allerlei vormen van hulp krijgen, of ze nu in hun eigen land of in ballingschap leven. Soms is er zelfs hulp mogelijk wanneer dat op het eerste gezicht onmogelijk lijkt. Zo is er een project binnen het initiatief dat vrouwelijke journalisten in Afghanistan steunt. Zij krijgen veiligheidstraining, studiebeurzen en begeleiding in hun moedertaal. Na de machtsovername van de Taliban in 2021 zijn heel veel vrouwen die in de media werkten hun baan kwijtgeraakt. Nu zijn er amper nog vrouwen bij de radio of televisie. De sector als geheel is sindsdien ook sterk gekrompen.

Russische of Soedanese mediaprofessionals kunnen een beroep doen op het Hannah Arendt-initiatief in de buurlanden. Er zijn speciale centra opgezet die dienen als contactpunt voor mediawerkers in ballingschap. Ze worden geleid of ondersteund door partners van het initiatief. De “Exile Media Hubs” en het “Casa para el Periodismo Libre” (een huis voor journalisten in ballingschap) in Midden-Amerika zijn ook veilige plekken die psychologische en juridische begeleiding bieden. Deze hubs zijn ook een plek waar bijscholing wordt aangeboden en waar genetwerkt kan worden tussen mediaprofessionals die om verschillende redenen in hun land van herkomst worden vervolgd.

Het Hannah Arendt-initiatief ondersteunt ook het weer opbouwen van duurzame redactionele structuren in ballingschap. Bedoeling hiervan is ervoor te zorgen dat de burgers in het totalitaire thuisland van de journalist onafhankelijke informatie blijven ontvangen.

Niet alleen in Afghanistan, Rusland en Soedan krijgen journalisten steun. Het initiatief is in principe wereldwijd en kan flexibel reageren wanneer in een bepaald land de veiligheidsomstandigheden achteruitgaan. Op dit moment krijgen voornamelijk mediaprofessionals uit Wit-Rusland, Centraal-Amerika, Myanmar, Noord-Afrika en Oekraïne steun. Oekraïne is in dit opzicht een speciaal geval, omdat het project ter plaatse erover moet waken dat de berichtgeving tijdens de aanhoudende oorlog niet stilvalt. Hiervoor is materiële en technische bijstand nodig, maar ook specifieke training en verzekering voor operaties in de frontlinie.

De volgende vier maatschappelijke organisaties zijn partners van het Hannah Arendt-initiatief: DW Akademie, het Europees Fonds voor Journalistiek in Ballingschap (JX-Fonds), Media in Samenwerking en Overgang (MiCT) en het Europees Centrum voor pers- en mediavrijheid (ECPMF). Onafhankelijkheid van overheidscontrole en neutraliteit van de staat zijn belangrijk voor een goede werking van het programma. De financiering wordt uitsluitend toegekend op basis van objectieve criteria, door onafhankelijke jury’s die vrij zijn van staatsinmenging.

Ga voor meer informatie naar http:// hannah-arendt-initiative.de/hannah-arendt-initiative-english/ of mail naar info@hannah-arendt-initiative.de.

Het Hannah Arendt-initiatief is een netwerk dat wereldwijd journalisten en de media beschermt. Het werd in 2022 opgericht op initiatief van en met financiering van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken en de commissaris voor Cultuur en Media van de federale regering.